{"id":10227,"date":"2019-12-18T04:41:00","date_gmt":"2019-12-18T00:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hakimiyyet.com\/?p=10227"},"modified":"2019-12-18T04:41:00","modified_gmt":"2019-12-18T00:41:00","slug":"guclu-iqtisadiyyat-guclu-ordu-guclu-movqe-az%c9%99rbaycan-bir-nec%c9%99-avropa-olk%c9%99sini-gerid%c9%99-qoyub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=10227","title":{"rendered":"G\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat, g\u00fccl\u00fc ordu, g\u00fccl\u00fc m\u00f6vqe: Az\u0259rbaycan bir ne\u00e7\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259sini gerid\u0259 qoyub"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Az\u0259rbaycan\u0131n son ill\u0259r y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc u\u011furlu daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t, \u0259ld\u0259 etdiyi iqtisadi u\u011furlar beyn\u0259lxalq dair\u0259l\u0259rin d\u0259 diqq\u0259tind\u0259n k\u0259narda qalmay\u0131b. A\u00e7\u0131qlanan son reytinq siyah\u0131s\u0131 m\u0259hz bel\u0259 dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">AB\u015e-da n\u0259\u015fr olunan \u201cU.S. News &amp; World Report\u201d jurnal\u0131n\u0131n d\u0259rc etdiyi 2019-cu ild\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259rinin reytinq siyah\u0131s\u0131nda Az\u0259rbaycan 45-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Pensilvaniya Universitetinin \u201cBAV Group i Wharton School\u201d Qrupunun analitikl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edil\u0259n reytinq siyah\u0131s\u0131 AB\u015e-\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu siyasi n\u0259\u015frl\u0259rinin birinin sayt\u0131nda d\u0259rc edilib. Siyah\u0131 t\u0259rtib edil\u0259rk\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti, h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc, siyasi t\u0259sir dair\u0259si, d\u00fcnyada liderliyi, habel\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara \u00fczvl\u00fck v\u0259 i\u015ftirak\u0131 daxil olmaqla bir s\u0131ra amill\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131b. Siyah\u0131da 45-ci olan Az\u0259rbaycan cari ild\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlara g\u00f6r\u0259 bir ne\u00e7\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259sini &#8211; Xorvatiya, \u00c7exiya, Latviya, Rum\u0131niya, Slovakiya, Sloveniya, Estoniya v\u0259 Portuqaliyan\u0131 gerid\u0259 qoyub.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Reytinq\u0259 g\u00f6r\u0259, ilk \u00fc\u00e7l\u00fckd\u0259 AB\u015e, Rusiya v\u0259 \u00c7in olub. \u0130lk onluqda is\u0259 Almaniya, \u0130ngilt\u0259r\u0259,\u00a0 Fransa, Yaponiya, \u0130srail, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 C\u0259nubi Koreya yer al\u0131b. Onu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 19 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259yib. 2018-ci ild\u0259\u00a0 haz\u0131rlanan siyah\u0131da Az\u0259rbaycan 64-c\u00fc olub.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n 80 \u00f6lk\u0259si aras\u0131nda 45-ci olmas\u0131 ki\u00e7ik u\u011fur deyil. Bu y\u00fcks\u0259k reytinqin AB\u015e-\u0131n pe\u015f\u0259kar analitikl\u0259rinin q\u0259ti r\u0259yi \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanmas\u0131 is\u0259 onun m\u00f6t\u0259b\u0259rliyini daha da art\u0131r\u0131r. Siyah\u0131n\u0131 t\u0259rtib ed\u0259n analitikl\u0259r el\u0259 meyarlar\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcbl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bu g\u00fcn \u0259ld\u0259 etdiyi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 adekvatd\u0131r v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin g\u00fcc g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini real \u0259ks etdirir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Az\u0259rbaycan\u0131n 80 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda g\u00fcc\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 45-ci olmas\u0131 bir s\u0131ra g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunun ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bi \u00f6lk\u0259d\u0259 apar\u0131lan sistemli islahatlard\u0131r. H\u0259tta k\u0259nardan da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, son aylar \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda apar\u0131lan kadr v\u0259 struktur islahatlar\u0131n\u0131n ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259ri var.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">\u0130slahatlar\u0131n miqyas\u0131 is\u0259 getdikc\u0259 geni\u015fl\u0259nir v\u0259 art\u0131q beyn\u0259lxalq analitikl\u0259r d\u0259 real n\u0259tic\u0259nin oldu\u011funu bildirirl\u0259r.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Xat\u0131rladaq ki, son aylar \u0259rzind\u0259 beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131n\u0131n hesabatlar\u0131nda da vur\u011fulan\u0131r ki, Az\u0259rbaycan apard\u0131\u011f\u0131 sosial-iqtisadi v\u0259 siyasi islahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0131sa zamanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olub.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Lakin y\u00fcks\u0259k reytinqi yaln\u0131z son add\u0131mlarla izah etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf tempinin t\u0259hlili onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, son iki ild\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259r\u0259qqi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. Bununla bel\u0259, iki ild\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n u\u011furlara q\u0131sa zamanda \u00e7atmaq m\u00fcmk\u00fcn ola bilm\u0259zdi, t\u0259bii ki, buna son 15 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r, apar\u0131lan islahatlar, iqtisadiyyat\u0131n qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na veril\u0259n d\u0259st\u0259k, onun x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisinin artmas\u0131 \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rib. Post-neft d\u00f6vr\u00fcn\u0259 haz\u0131rl\u0131q qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b olub v\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi, h\u0259rbi g\u00fcc\u00fc \u201cU. S. News &amp; World Report\u201d jurnal\u0131n\u0131n da qeyd etdiyi kimi, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131b.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">N\u00fcfuzlu r\u0259y sor\u011fular\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6n\u0259mli yer tutmas\u0131 v\u0259 Xorvatiya, \u00c7exiya, Latviya, Rum\u0131niya, Slovakiya, Sloveniya, Estoniya, Portuqaliya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00f6lk\u0259ni xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 c\u0259lbedici edir. He\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, b\u00fct\u00fcn bunlar beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nm\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Milli M\u0259clisd\u0259 son b\u00fcdc\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259ri d\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, 2017-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin x\u0259rcl\u0259ri 60 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131b. Son iki il \u0259rzind\u0259 b\u00fcdc\u0259 x\u0259rcl\u0259rinin 60 faiz artmas\u0131 is\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. N\u00fcfuzlu xarici sosioloji r\u0259y sor\u011fusu t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 analitik m\u0259rk\u0259zl\u0259r d\u0259 konkret fakt v\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 istinad edir, Az\u0259rbaycanda iqtisadi, sosial durumu t\u0259hlil ed\u0259n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar reytinq pill\u0259l\u0259rind\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n dig\u0259r m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycanda son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan ciddi kompleks islahatlar \u00f6z yerind\u0259, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan dayan\u0131ql\u0131 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00fcnyada ged\u0259n r\u0259qab\u0259t\u0259 d\u0259 tab g\u0259tir\u0259 bilib. Az\u0259rbaycan sosial d\u00f6vl\u0259t modelinin \u0259sas t\u0259msil\u00e7isin\u0259 \u00e7evrilib. Bu is\u0259 olduqca ciddi amildir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Burada ba\u015fqa bir m\u0259qam iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 azad r\u0259qab\u0259tin formala\u015fmas\u0131n\u0131n siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259r qazanma\u011fa yard\u0131m etm\u0259sidir. \u018fslind\u0259, iqtisadi inki\u015faf\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 d\u0259 el\u0259 siyas\u0259t dayan\u0131r. Bu bax\u0131mdan, Pensilvaniya Universitetinin &#8220;BAV Group i Wharton School\u201d Qrupunun analitikl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edil\u0259n siyah\u0131da Az\u0259rbaycan\u0131n 2019-cu ild\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259rinin reytinqind\u0259 45-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fmas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259ni inki\u015faf, t\u0259r\u0259qqi yoluna \u00e7\u0131xaran siyas\u0259t dayan\u0131r.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Amerikan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu siyasi n\u0259\u015frl\u0259rinin biri &#8211; &#8220;U. S. News &amp; World Report\u201d jurnal\u0131nda n\u0259\u015fr edil\u0259n siyah\u0131ya n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Portuqaliya, Kolumbiya, Tailand, Argentina, \u00c7exiya, Xorvatiya v\u0259 dig\u0259r ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259ri gerid\u0259 qoymas\u0131 \u00f6lk\u0259mizin b\u00f6y\u00fck m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 do\u011fru inamla ir\u0259lil\u0259diyinin g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Art\u0131q \u0259minlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyata, g\u00fccl\u00fc orduya, d\u00fcnya birliyind\u0259 g\u00fccl\u00fc m\u00f6vqey\u0259 malik \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilib.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Burada reytinqin hans\u0131 parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si, onu kiml\u0259rin t\u0259rtib etm\u0259si d\u0259 \u00f6n\u0259mlidir. &#8220;BAV Group and Wharton School\u201d Qrupu d\u00fcnyaca m\u0259\u015fhur beyin adamlar\u0131n\u0131n topla\u015fd\u0131qlar\u0131 m\u0259rk\u0259zdir. Bel\u0259 bir n\u00fcfuzlu qrupun Az\u0259rbaycan\u0131 45-ci yer\u0259 qoymas\u0131 Bak\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq arenada siyasi t\u0259sir dair\u0259sini d\u0259 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. M\u00fcvafiq olaraq, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlardak\u0131 t\u0259msil\u00e7iliyi, m\u00f6vqel\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259c\u0259k.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">D\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259l\u0259rinin reytinq siyah\u0131s\u0131nda 45-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fmaq 2019-cu il \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011fur kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. D\u00fcnya miqyas\u0131nda ciddi q\u0259bul edil\u0259n bu c\u00fcr reytinql\u0259rd\u0259ki \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqe eyni zamanda perspektiv \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fcst\u0259sna t\u0259minatd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu siyah\u0131 h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimai r\u0259y\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n investisiya dair\u0259l\u0259rin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 daha c\u0259lbedici formada t\u0259qdim edir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Az\u0259rbaycanda apar\u0131lan islahatlar, y\u00fcr\u00fcd\u00fcl\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t konkret n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00d6lk\u0259d\u0259 ged\u0259n prosesl\u0259r fonunda qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n 2020-ci ilin Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn daha da \u00f6n\u0259mli olaca\u011f\u0131n\u0131 ehtimal ed\u0259 bil\u0259rik.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n son ill\u0259r y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc u\u011furlu daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t, \u0259ld\u0259 etdiyi iqtisadi u\u011furlar beyn\u0259lxalq dair\u0259l\u0259rin d\u0259 diqq\u0259tind\u0259n k\u0259narda qalmay\u0131b. A\u00e7\u0131qlanan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10227"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10227"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10228,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10227\/revisions\/10228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}