{"id":11204,"date":"2020-01-09T09:53:43","date_gmt":"2020-01-09T05:53:43","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=11204"},"modified":"2020-01-09T09:53:43","modified_gmt":"2020-01-09T05:53:43","slug":"turkiy%c9%99-rusiya-isbirliyinin-yeni-b%c9%99ndi-turk-axini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=11204","title":{"rendered":"T\u00fcrkiy\u0259-Rusiya i\u015fbirliyinin yeni b\u0259ndi: &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Rusiya qaz\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259<\/span><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">\u00a0\u00a0<\/span><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">v\u0259 Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221; boru k\u0259m\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan v\u0259 Rusiyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Vladimir Putinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 istismara verildi.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">T\u0259m\u0259li 2017-ci ild\u0259 qoyulan &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221; qaz k\u0259m\u0259rinin Qara d\u0259nizd\u0259n ke\u00e7\u0259n qo\u015fa x\u0259ttinin uzunlu\u011fu 930 km-dir. Boru k\u0259m\u0259rinin birinci x\u0259tti T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, ikincisi is\u0259 C\u0259nubi v\u0259 C\u0259nubi-\u015e\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 qaz t\u0259dar\u00fck\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. X\u0259tl\u0259rin h\u0259r birinin \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti 15,75 mlrd. kubmetrdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">\u201cT\u00fcrk ax\u0131n\u0131\u201d layih\u0259sinin realla\u015fmas\u0131 h\u0259m Rusiya, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Rusiya bu x\u0259tt vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropa bazar\u0131na daha \u00e7ox qaz ixrac ed\u0259c\u0259k. T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 bu layih\u0259 vasit\u0259sil\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki rolunu art\u0131racaq. Ankara h\u0259m Rusiyada qaz ala bil\u0259c\u0259k, h\u0259m d\u0259 Rusiya qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259ql olunmas\u0131nda tranzit \u00f6lk\u0259 rolunu oynayacaq. Bunun is\u0259 iqtisadi m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259ri oldu\u011fu kimi, siyasi dividentl\u0259ri d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Dig\u0259r m\u00fch\u00fcm amil odur ki, \u201cT\u00fcrk ax\u0131n\u0131\u201d Rusiyan\u0131n \u00f6z qaz\u0131n\u0131 Avropaya ixrac etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn alternativ mar\u015frut rolunu oynayacaq. \u0130ndiy\u0259d\u0259k Rusiya qaz\u0131, \u0259sas\u0259n, Ukraynadan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Rusiya il\u0259 Ukrayna aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan m\u0259lum g\u0259rginlikd\u0259n sonra qaz ixrac\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 iki \u00f6lk\u0259nin m\u00fcvafiq \u015firk\u0259tl\u0259ri zaman-zaman probleml\u0259r ya\u015fay\u0131r. B\u0259zi hallarda is\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259tta beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Bu bax\u0131mdan \u201cT\u00fcrk ax\u0131n\u0131\u201d Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 Avropaya qaz ixrac etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn alternativ layih\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">\u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131 Rusiya \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox c\u0259lbedicidir. Almaniyadan sonra ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259bii qaz bazar\u0131 olan T\u00fcrkiy\u0259nin qazla t\u0259chizat\u0131n\u0131n 54%-i v\u0259 ya ild\u0259 25 mkm-i &#8220;Qazprom&#8221; \u015firk\u0259tinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Bundan ba\u015fqa, \u201cBota\u015f\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n proqnozlara g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259bii qaza t\u0259l\u0259bat\u0131 2030-cu ild\u0259 iki d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n artacaq v\u0259 46 mkm-d\u0259n 81 mkm-\u0259 \u00e7atacaq. Do\u011frudur, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmaq, geosiyasi bax\u0131mdan bu \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259bii qazdan al\u0259t kimi istifad\u0259 edilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Ankara enerji sektoruna m\u00fcdaxil\u0259 ed\u0259r\u0259k elektrik enerjisinin istehsal\u0131nda yerli enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n (da\u015f k\u00f6m\u00fcr, liqnit, b\u0259rpa olunan v\u0259 alternativ enerji v\u0259 s.) istifad\u0259 etm\u0259yi t\u0259\u015fviq edib. N\u0259tic\u0259d\u0259 bu siyas\u0259t \u00f6z b\u0259hr\u0259sini g\u00f6zl\u0259nildiyind\u0259n d\u0259 art\u0131q verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bel\u0259 ki, 2015-ci ild\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131n 1.5%, 2016-c\u0131 ild\u0259 4%, 2017-ci ild\u0259 is\u0259 6% azalmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Bununla bel\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131nda t\u0259bii qaza t\u0259l\u0259bat\u0131n k\u0259skin azalaca\u011f\u0131 inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Odur ki, &#8220;Qazprom&#8221; bu bazarda h\u0259l\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc saxlamaq u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, &#8220;Qazprom&#8221; &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221; layih\u0259sin\u0259 daxil olan boru x\u0259ttinin h\u0259cmini 1,75 mkm art\u0131q dizayn edib. \u018fg\u0259r m\u00f6vcud Transbalkan boru x\u0259tti il\u0259 &#8220;Qazprom&#8221; T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ild\u0259 maksimum 14 mkm t\u0259bii qaz n\u0259ql edirdis\u0259, &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221; vasit\u0259sil\u0259 bu h\u0259cm 15,75 mkm-\u0259 \u00e7atacaq.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Rusiya onu da yax\u015f\u0131 anlay\u0131r ki, &#8220;\u015eahd\u0259niz- 2&#8221; yata\u011f\u0131ndan Avropa bazar\u0131na (Yunan\u0131stan, Bolqar\u0131stan v\u0259 \u0130taliya) c\u0259mi 10 mkm t\u0259bii qaz ixrac olunacaq ki, bu da &#8220;Qazprom&#8221;un h\u0259r \u00fc\u00e7 bazarda pay\u0131na k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259c\u0259k. Onu da qeyd ed\u0259k ki, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259bii qaz bazar\u0131n\u0131n 50-90%-i &#8220;Qazprom&#8221;un pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Qeyd ed\u0259k ki, Rusiya t\u0259bii qaz\u0131na t\u0259l\u0259batla ba\u011fl\u0131 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri iki c\u0259bh\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb. Birinci c\u0259bh\u0259 Rusiya il\u0259 birg\u0259 yeni &#8220;\u015eimal ax\u0131n\u0131-2&#8221; v\u0259 &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221; kimi layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k h\u0259m milyonlarla dollar g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k, h\u0259m d\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k mara\u011f\u0131nda olan \u00f6lk\u0259l\u0259rdir. Bura Almaniya, Fransa, Avstriya, \u0130taliya, Macar\u0131stan v\u0259 s. daxildir. Bunun dig\u0259r s\u0259b\u0259bi is\u0259 Rusiya qaz\u0131n\u0131n ucuz olmas\u0131, problemsiz v\u0259 tez n\u0259ql edilm\u0259sidir. A\u0130-nin &#8220;k\u00f6hn\u0259&#8221; \u00fczvl\u0259ri (Almaniya v\u0259 Fransa) \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 Avropa enerji siyas\u0259tinin Va\u015finqtonda deyil, Br\u00fcsseld\u0259 q\u0259bul edilm\u0259si x\u00fcsusil\u0259 vacibdir.<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 Pol\u015fa is\u0259 Rusiyan\u0131n layih\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. Lakin Pol\u015fan\u0131n &#8220;\u015eimal ax\u0131n-2&#8221; boru x\u0259tti il\u0259 n\u0259ql olunacaq qaz\u0131n Almaniyadan sonra dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ixrac\u0131n\u0131n OPAL boru x\u0259tti vasit\u0259sil\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 yolu il\u0259 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k c\u0259hdl\u0259ri ba\u015f tutmad\u0131. M\u0259hk\u0259m\u0259nin q\u0259rar\u0131 &#8220;Qazprom&#8221;un lehin\u0259 oldu. Pol\u015fa v\u0259 Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r art\u0131q AB\u015e-dan maye qaz idxal\u0131na ba\u015flay\u0131b.\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-style: inherit; font-weight: inherit;\">Onu da qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Rusiya qaz\u0131 haz\u0131rda Avropada v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 (T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 &#8220;Qazprom&#8221; qaz\u0131n\u0131n qiym\u0259ti t\u0259xmin\u0259n 190$\/min kub metr, &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; qaz\u0131n\u0131n qiym\u0259ti 205$, \u0130ran qaz\u0131n\u0131n qiym\u0259ti 208$, maye qaz\u0131n qiym\u0259ti 220$-d\u0131r) \u0259n ucuz, s\u0259rf\u0259li v\u0259 \u0259lveri\u015flidir. AB\u015e-\u0131n bahal\u0131 maye qaz\u0131 &#8220;Qazprom\u201d qaz\u0131 il\u0259 qiym\u0259td\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bilmir. AB\u015e qaz\u0131 qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi \u015fist qaz\u0131 kimi \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r, sonra terminallarda mayel\u0259\u015fdirilir, Avropa terminallar\u0131nda is\u0259 qaz hal\u0131na \u00e7evrilir. Bu is\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bahal\u0131 prosesdir, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Amerika \u015firk\u0259tl\u0259rinin qiym\u0259td\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftd\u0259 getm\u0259k imkanlar\u0131 Rusiya qaz\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha azd\u0131r. Bu bax\u0131mdan, \u201cT\u00fcrk ax\u0131n\u0131\u201d c\u0259lbedici layih\u0259dir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusiya qaz\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259\u00a0\u00a0v\u0259 Avropaya n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan &#8220;T\u00fcrk ax\u0131n\u0131&#8221; boru k\u0259m\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan v\u0259 Rusiyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11204"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11204"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11204\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11205,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11204\/revisions\/11205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}