{"id":11508,"date":"2020-01-17T00:58:07","date_gmt":"2020-01-16T20:58:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hakimiyyet.com\/?p=11508"},"modified":"2020-01-17T00:58:07","modified_gmt":"2020-01-16T20:58:07","slug":"20-yanvar-hadis%c9%99l%c9%99rin%c9%99-gor%c9%99-beyn%c9%99lxalq-cinay%c9%99t-m%c9%99suliyy%c9%99ti-m%c9%99s%c9%99l%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=11508","title":{"rendered":"20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><em>Bu il 1990-c\u0131 il 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n &#8211; ke\u00e7mi\u015f sovet imperiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f s\u00fclh v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259td\u0259n 30 il \u00f6t\u00fcr. Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyi, m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 tarixin\u0259 milli q\u00fcrur v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259hif\u0259si kimi daxil olmu\u015f 20 yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi-h\u00fcquqi, x\u00fcsusil\u0259 beyn\u0259lxalq cinay\u0259t h\u00fcququ m\u00fcst\u0259visind\u0259 qiym\u0259t verilm\u0259si h\u0259m elmi-n\u0259z\u0259ri, h\u0259m d\u0259 praktiki bax\u0131mdan \u00f6n\u0259mlidir.<\/em><\/p>\n<p><em>Bu fikirl\u0259r \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin \u018fdliyy\u0259 Akademiyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llimi, ki\u00e7ik \u0259dliyy\u0259 m\u00fc\u015faviri, h\u00fcquq elml\u0259ri \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru S\u0259yyad M\u0259cidovun 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 yer al\u0131b.\u00a0<a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir.<\/em><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bu a\u011f\u0131r cinay\u0259t\u0259 ilk d\u0259f\u0259 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 21-d\u0259 Moskvada \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t ver\u0259r\u0259k, ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259ni \u201ch\u00fcquqa, demokratiyaya yad, humanizm\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 elan olunmu\u015f h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prinsipl\u0259rin\u0259 zidd\u201d hesab etdiyini bildirmi\u015fdi. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259r zaman diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 20 Yanvar faci\u0259sinin otuzuncu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc haqq\u0131nda S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 bu il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r, aksiyalar, anma m\u0259rasiml\u0259ri, xatir\u0259 gec\u0259l\u0259ri ke\u00e7irilir, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259ti bu cinay\u0259t\u0259, \u00fcmum\u0259n Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. Eyni zamanda, \u201c20 Yanvar faci\u0259sinin otuzuncu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131\u201d t\u0259sdiq edil\u0259r\u0259k, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 materiallar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 K\u0130V-d\u0259 n\u0259\u015fri v\u0259 yay\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, habel\u0259 geni\u015f i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar verilib.<\/p>\n<p><strong>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 silahl\u0131 t\u0259cav\u00fczd\u00fcr<\/strong><\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fczkar niyy\u0259tl\u0259rin\u0259 t\u0259kan ver\u0259n v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 kriminal planlar\u0131 kontekstind\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin havadarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Bak\u0131ya sovet ordusu h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin yeridilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz cinay\u0259tinin bariz n\u00fcmun\u0259si kimi yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 1991-ci il mart\u0131n 7-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin sessiyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, bu cinay\u0259tkar h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin \u201c\u0130ttifaq d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u201d oldu\u011funu x\u00fcsusi vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131. \u018flb\u0259tt\u0259, bel\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 s\u00f6yl\u0259nilmi\u015f fikrin sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259sna beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 konkret n\u0259tic\u0259l\u0259ri olub. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 hesab edirik ki, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 h\u0259rbi h\u00fccumun t\u0259\u015fkilin\u0259, Bak\u0131da v\u0259 dig\u0259r rayonlarda k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hz ke\u00e7mi\u015f sovet r\u0259hb\u0259rliyini v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r olaraq beyn\u0259lxalq f\u0259rdi cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si h\u0259r zaman aktual olaraq qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulamaq ist\u0259rdik ki, bu hadis\u0259y\u0259 m\u0259hz beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n s\u00fclh v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biri &#8211; t\u0259cav\u00fcz kimi yana\u015fma hadis\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259ti v\u0259 cinay\u0259tin obyektiv elementl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan da m\u0259qs\u0259d\u0259m\u00fcvafiq hesab edil\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki t\u0259cav\u00fcz ist\u0259nil\u0259n d\u00f6vrd\u0259 beyn\u0259lxalq demokratik prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131na malik h\u00fcquqi-siyasi problem olmaqla, t\u00f6r\u0259dil\u0259n h\u00fcquq pozuntusuna g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin birba\u015fa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rinin \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldiyi transmilli, kriminal xarakterli konkret h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsizlikd\u0259n ibar\u0259t \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259t \u0259m\u0259lidir. Bu m\u0259nada tam \u0259minlikl\u0259 s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar ki, 1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Bak\u0131ya silahl\u0131 qo\u015fun yeridilm\u0259si fakt\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyi, m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u0259leyhin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f h\u0259rbi t\u0259cav\u00fczd\u00fcr. Qeyd ed\u0259k ki, BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n T\u0259cav\u00fcz\u00fcn T\u0259rifi haqq\u0131nda 1974-c\u00fc il 14 dekabr 3314 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259cav\u00fcz bir d\u00f6vl\u0259tin dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tin suverenliyi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 ya siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259leyhin\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 BMT Nizamnam\u0259si il\u0259 bir araya s\u0131\u011fmayan silahl\u0131 g\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259si hesab olunur. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu cinay\u0259tin obyektiv c\u0259h\u0259tl\u0259rind\u0259n biri silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcn t\u0259tbiqi, dig\u0259ri is\u0259 h\u0259min h\u00fcquqazidd h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsizliyin d\u00f6vl\u0259tin suverenliyi, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 ya siyasi m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259leyhin\u0259 y\u00f6n\u0259lm\u0259sidir. T\u0259rif\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259cav\u00fczkar v\u0259 t\u0259cav\u00fcz qurban\u0131 qismind\u0259 suveren d\u00f6vl\u0259tl\u0259r tan\u0131n\u0131r. Ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131na (81-ci madd\u0259) v\u0259 bu qurumun yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan de-yure suveren d\u00f6vl\u0259t idi v\u0259 bel\u0259 bir h\u0259rbi intervensiya onun suveren h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 tam h\u00fcquqi \u0259sas yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin tarixi-siyasi t\u0259r\u0259fl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>O d\u00f6vrd\u0259 sovet m\u0259tbuat\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u0259hriki il\u0259 ictimai \u015f\u00fcura a\u00e7\u0131q-a\u015fkar ideoloji t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, erm\u0259nil\u0259rin separat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 guya Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmalara, t\u0259hqirl\u0259r\u0259 v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259cburi etiraz h\u0259r\u0259k\u0259ti kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verirdi. XX \u0259srin ax\u0131rlar\u0131nda sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259ri bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, erm\u0259nil\u0259rin \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 daha da s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259rin ki\u00e7ildilm\u0259si siyas\u0259tinin davam etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn cinay\u0259tkar m\u0259qs\u0259dli ard\u0131c\u0131l add\u0131mlar atd\u0131lar. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 1989-cu il dekabr\u0131n 1-d\u0259 Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin Erm\u0259nistan SSR il\u0259 \u201cbirl\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201d haqq\u0131nda h\u00fcquqazidd s\u0259n\u0259d q\u0259bul etdikd\u0259 Moskva buna g\u00f6z yumdu. Halbuki bu akt faktiki olaraq Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n ilhaq\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259rin t\u0259cav\u00fcz plan\u0131n\u0131n ilkin elementi idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 20 Yanvar cinay\u0259tl\u0259rinin bu hadis\u0259l\u0259rl\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259si dan\u0131lmazd\u0131r. Bu hadis\u0259l\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 iki \u0259sr \u0259rzind\u0259 davam ed\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131, deportasiya, Az\u0259rbaycan \u0259razisinin zorla qopar\u0131l\u0131b Erm\u0259nistana verilm\u0259si siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi d\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki xalq az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri ya\u015fad\u0131qlar\u0131 Erm\u0259nistanda onlara k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 divan tutulmas\u0131n\u0131, oradan zorak\u0131l\u0131qla qovulmas\u0131n\u0131 dayand\u0131rma\u011f\u0131 v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana qat\u0131lmas\u0131na yol verm\u0259m\u0259yi t\u0259l\u0259b edirdi. Bu, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00f6z konstitusion t\u0259l\u0259bi idi v\u0259 sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259ri 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 bu haql\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 cinay\u0259tkarl\u0131qla cavab verdi.<\/p>\n<p>Qeyd olunan s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn hadis\u0259l\u0259rin\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 s\u00fclh v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r \u2013 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259rin ba\u015f verdiyi kompleks v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqazidd \u0259m\u0259l kimi yana\u015fmaq daha do\u011fru olard\u0131. Hadis\u0259l\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa zidd olmas\u0131 haqq\u0131nda fikirl\u0259r h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 parlament t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015f bir s\u0131ra aktlarda da \u00f6z ifad\u0259sini tap\u0131b. Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin 1990-c\u0131 il 22 yanvar tarixli q\u0259rar\u0131n\u0131n 1-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd olunur: \u201cBak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t haqq\u0131nda SSR\u0130 Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin 1990-c\u0131 il 19 yanvar tarixli f\u0259rman\u0131 Az\u0259rbaycan SSR-in suverenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz, bu f\u0259rman\u0131n Bak\u0131 v\u0259 onun \u0259traf\u0131nda k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f icras\u0131na s\u0259r\u0259ncam vermi\u015f SSR\u0130 ali hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259 ali v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri is\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 cinay\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilsin\u201d. Hadis\u0259l\u0259rin ilkin t\u0259hqiqi haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n 1990-c\u0131 il 11 fevral tarixli B\u0259yanat\u0131nda is\u0259 qeyd olunurdu ki, \u0130ttifaq hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 \u00f6lk\u0259nin qanunlar\u0131n\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 saya almadan, Az\u0259rbaycan SSR-in suveren h\u00fcquqlar\u0131na m\u0259h\u0259l qoymadan, SSR\u0130-nin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259nin \u015f\u0259rtl\u0259rini, SSR\u0130 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR konstitusiyalar\u0131n\u0131 kobudcas\u0131na pozaraq, respublikan\u0131n ali d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259nziml\u0259y\u0259n qanunvericilik akt\u0131 olmadan Az\u0259rbaycana qeyri-qanuni sur\u0259td\u0259 qo\u015fun yeritmi\u015f v\u0259 Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Bu faktlar insan haqlar\u0131n\u0131n ciddi pozuntusu v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tdir<\/strong><\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn insan h\u00fcquqlar\u0131 konsepsiyalar\u0131 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 il\u0259 tamamil\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n elementl\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. \u00c7\u00fcnki h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 qanl\u0131 divan tutulmas\u0131, y\u00fczl\u0259rl\u0259 adam\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k ya\u015famaq haqq\u0131n\u0131n \u0259lind\u0259n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 yaralanmas\u0131, dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin informasiya blokadas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 saxlan\u0131lmaqla ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda d\u00fczg\u00fcn m\u0259lumat almaq imkanlar\u0131ndan m\u0259hrum edilm\u0259si, onlara m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259rinin yetirilm\u0259si, eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015f c\u0259s\u0259dl\u0259rin qal\u0131qlar\u0131, qurbanlar aras\u0131nda qad\u0131nlar, qocalar v\u0259 u\u015faqlar, az\u0259rbaycanl\u0131lar, ruslar, tatarlar v\u0259 y\u0259hudil\u0259rin olmas\u0131 faktlar\u0131 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259n m\u00fch\u00fcm prinsipl\u0259rind\u0259n birinin &#8211; insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259si prinsipinin kobud v\u0259 k\u00fctl\u0259vi pozuntusu idi v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlara he\u00e7 bir \u0259sasla b\u0259ra\u0259t qazand\u0131rmaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcn idi.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 bu faktlara d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin d\u0259 m\u00f6vqeyi birm\u0259nal\u0131 olmay\u0131b. B\u0259zi Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri bu cinay\u0259tkar h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri SSR\u0130-nin daxili i\u015fi hesab ed\u0259r\u0259k, ba\u015f vermi\u015f h\u00fcquq pozuntular\u0131na \u00f6z siyasi maraq v\u0259 m\u0259nafel\u0259ri prizmas\u0131ndan baxaraq laqeyd yana\u015f\u0131blar. B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 \u0130taliya X\u0130N-l\u0259ri b\u0259yanat ver\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti \u201cSSR\u0130-nin daxili i\u015fi\u201d kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirdi. AB\u015e is\u0259 D\u00f6vl\u0259t Departamentinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Marqaret Tatuaylerin \u015f\u0259xsind\u0259 b\u0259yanat vermi\u015fdi ki, AB\u015e Az\u0259rbaycan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259mir v\u0259 Bak\u0131dak\u0131 yanvar hadis\u0259l\u0259rini \u015f\u0259rh etm\u0259yi laz\u0131m bilmir. D\u00f6vl\u0259t Departamenti M.Qorba\u00e7ovu a\u00e7\u0131qca d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k hesab edirdi ki, onun s\u0259yl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131larla erm\u0259nil\u0259r aras\u0131nda silahl\u0131 toqqu\u015fman\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilib. \u018flb\u0259tt\u0259, bel\u0259 m\u00f6vqel\u0259r h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn geosiyasi \u015f\u0259rait v\u0259 amill\u0259ri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri anlay\u0131rd\u0131 ki, bu c\u00fcr mill\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r SSR\u0130-ni daxild\u0259n z\u0259ifl\u0259d\u0259r\u0259k par\u00e7alad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri kimi analoji faktlar onlar\u0131n \u201csoyuq m\u00fcharib\u0259\u201d planlar\u0131na v\u0259 strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 tamamil\u0259 uy\u011fun idi.<\/p>\n<p>X\u00fcsusi qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, yanvar\u0131n 20-d\u0259 ba\u015f ver\u0259n faktlar\u0131n obyektiv c\u0259h\u0259ti bu \u0259m\u0259ll\u0259rin insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t kimi t\u00f6vsif olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tam \u0259saslar yarad\u0131r. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t sistematik v\u0259 geni\u015f miqyasda t\u00f6r\u0259dil\u0259n, h\u00f6kum\u0259t v\u0259 ya ist\u0259nil\u0259n t\u0259\u015fkilat, yaxud qrup t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259v\u0259sl\u0259ndiril\u0259n v\u0259 ya istiqam\u0259tl\u0259ndiril\u0259n adam\u00f6ld\u00fcrm\u0259, siyasi, irqi, dini v\u0259 ya etnik motivl\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259qib etm\u0259, adamlar\u0131n zorak\u0131 itirilm\u0259si, fiziki v\u0259 ya psixi toxunulmazl\u0131\u011fa, s\u0259hh\u0259t\u0259 v\u0259 ya insan l\u0259yaq\u0259tin\u0259 ciddi z\u0259r\u0259r yetir\u0259n dig\u0259r qeyri-insani \u0259m\u0259ll\u0259r hesab olunur. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, bu cinay\u0259t \u0259m\u0259li ke\u00e7mi\u015f sovet d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259v\u0259sl\u0259ndirilm\u0259kl\u0259, sistemli \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 geni\u015f miqyasda t\u00f6r\u0259dil\u0259r\u0259k, k\u00fctl\u0259vi xarakter da\u015f\u0131yan q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 insanlar\u0131n q\u0259sd\u0259n m\u0259hv edilm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Qeyd ed\u0259k ki, insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r ona g\u00f6r\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir ki, bu da beyn\u0259lxalq cinay\u0259tl\u0259rin dig\u0259r n\u00f6vl\u0259ri kimi d\u00f6vl\u0259t plan\u0131 v\u0259 ya siyas\u0259ti formas\u0131nda sistemli v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 formada ba\u015f verir. Bak\u0131da sovet ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f d\u0259h\u015f\u0259tli, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya m\u0259lumdur. Bu cinay\u0259tin t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d istiqlaliyy\u0259t, azadl\u0131q, suverenlik ist\u0259yind\u0259 olan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irad\u0259sini q\u0131rmaq, insanlar\u0131n m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131n\u0131 yerind\u0259c\u0259 bo\u011fmaq idi. Milli azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015f dinc \u0259haliy\u0259 silah t\u0259tbiq ed\u0259r\u0259k y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si v\u0259 yaralanmas\u0131 totalitar sovet rejiminin s\u00fcqutu \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 onun cinay\u0259tkar mahiyy\u0259tini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/p>\n<p><strong>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti nec\u0259 realla\u015fa bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq cinay\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259, cinay\u0259tkarlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f beyn\u0259lxalq cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 x\u00fcsusil\u0259 vacibdir. Bu cinay\u0259tl\u0259r\u0259 birba\u015fa r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 m\u00fcdafi\u0259 naziri, mar\u015fal Dmitri Yazov verdiyi m\u00fcsahib\u0259l\u0259rin birind\u0259 bunu etiraf edib v\u0259 bu \u0259mrin ona SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n verildiyini bildirmi\u015fdi: \u201cM\u0259n ba\u015fqas\u0131n\u0131n \u0259mrini yerin\u0259 yetirir\u0259m. \u0130ndi o \u0259mrl\u0259ri ver\u0259n insan h\u0259r \u015feyd\u0259n imtina edir\u2026 m\u0259n \u00f6z v\u0259zif\u0259mi yerin\u0259 yetirdiyimi hesab edir\u0259m. V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259l\u0259ri zaman\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fclki insanlar m\u0259hv olurlar. Qo\u015funlar\u0131 m\u0259n yeritdim, lakin bu, m\u0259nim \u201cg\u00fcll\u0259l\u0259\u201d \u0259mrini verm\u0259yim dem\u0259k deyil\u201d. \u018flb\u0259tt\u0259, birincisi Az\u0259rbaycanda v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si ba\u015f verm\u0259mi\u015fdi. Bu, SSR\u0130 siyasi v\u0259 h\u0259rbi r\u0259hb\u0259rliyinin Az\u0259rbaycan \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi kompleks beyn\u0259lxalq cinay\u0259tl\u0259r idi (silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r) idi. Yazovun iddias\u0131 tamamil\u0259 absurd idi. \u018fg\u0259r h\u0259rb\u00e7iy\u0259 \u201ch\u00fccum\u201d \u0259mri verirs\u0259ns\u0259, bu el\u0259 \u201cg\u00fcll\u0259l\u0259\u201d \u0259mri dem\u0259kdir. Art\u0131q cinay\u0259tkar \u0259mr vermi\u015f v\u0259 icra olunmu\u015fdur. Beyn\u0259lxalq cinay\u0259t h\u00fcququ normalar\u0131na g\u00f6r\u0259, cinay\u0259tkar \u0259mri planla\u015fd\u0131ran, \u0259mri ver\u0259n v\u0259 onu icra ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r biri m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r, beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 d\u0259 bu, \u00f6z t\u0259sdiqini tapm\u0131\u015f v\u0259 cinay\u0259tkarlar m\u00fchakim\u0259 olunmu\u015fdur. M\u0259g\u0259r Yazov bilmirdi ki, cinay\u0259tkar \u0259mri yerin\u0259 yetirir v\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 cinay\u0259tkar \u0259mr verir. Fikrimizc\u0259, bu g\u00fcn d\u0259 onlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 gec deyil. M\u0259lumdur ki, beyn\u0259lxalq cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, iddia m\u00fcdd\u0259ti t\u0259tbiq olunmur, y\u0259ni beyn\u0259lxalq cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r ill\u0259r ke\u00e7s\u0259 bel\u0259, m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131na bilm\u0259zl\u0259r, onlar a\u015fkar olunduqlar\u0131 h\u0259r andan m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131rlar. Bu bax\u0131mdan, 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rinin beyn\u0259lxalq cinay\u0259t (insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t v\u0259 silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz) olmas\u0131n\u0131n d\u00fcnyada t\u0259bli\u011f olunmas\u0131 v\u0259 cinay\u0259tkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 gec deyil. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa g\u00f6r\u0259, insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tin t\u0259rkibini yaradan \u0259m\u0259l \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n planla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. \u0130nsanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r t\u00f6r\u0259d\u0259n v\u0259 t\u00f6r\u0259dilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradan bel\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Bu cinay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li bilin\u0259n \u015f\u0259xs h\u0259r hans\u0131 \u00f6lk\u0259nin \u0259razisind\u0259 olarsa, h\u0259min \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd-\u015f\u0259rtsiz m\u00fchakim\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Daha do\u011frusu, insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li bilin\u0259n \u015f\u0259xs h\u0259r hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 a\u015fkar olunarsa, h\u0259min d\u00f6vl\u0259t istintaq aparmal\u0131 v\u0259 \u0259sasl\u0131 s\u00fcbutlar \u0259ld\u0259 olundu\u011fu t\u0259qdird\u0259 o, h\u0259bs edilm\u0259li, yaxud ekstradisiya olunmal\u0131 v\u0259 ya c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bununla \u0259laq\u0259dar beyn\u0259lxalq h\u00fcquqda presedent d\u0259 m\u00f6vcuddur. \u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq \u0130sve\u00e7 m\u0259hk\u0259m\u0259si 1993-c\u00fc ild\u0259 Bosniya v\u0259 Herseqovinada t\u00f6r\u0259dilmi\u015f insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u00f6km \u00e7\u0131xard\u0131. \u0130ttiham olunan Ceki Arklov aralar\u0131nda h\u0259m h\u0259rbi \u0259sirl\u0259rin, h\u0259m d\u0259 dinc sakinl\u0259rin oldu\u011fu 11 Bosniya m\u00fcs\u0259lman\u0131na qar\u015f\u0131 xorvat qo\u015funlar\u0131nda muzdlu qismind\u0259 xidm\u0259t ed\u0259r\u0259k zor t\u0259tbiqetm\u0259, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soy\u011fun\u00e7uluq, el\u0259c\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqla qada\u011fan olunan dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259qsirli bilinib.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq v\u0259 milli cinay\u0259t m\u00fchakim\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslanaraq, qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, sovet ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f \u0259m\u0259l insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r kimi t\u00f6vsif edilm\u0259li v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259qsirli \u015f\u0259xsl\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin m\u00fcvafiq m\u00fcdd\u0259alar\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131r. \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 15-ci madd\u0259sinin 2-ci b\u0259ndind\u0259 d\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, haz\u0131rk\u0131 madd\u0259nin he\u00e7 bir m\u00fcdd\u0259as\u0131, t\u00f6r\u0259dildiyi anda beyn\u0259lxalq h\u00fcquq t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259n \u00fcmumi h\u00fcquq prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq cinay\u0259t \u0259m\u0259li say\u0131lan ist\u0259nil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 v\u0259 x\u0259taya g\u00f6r\u0259 ist\u0259nil\u0259n \u015f\u0259xsin m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 verilm\u0259sin\u0259 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tmir. Eyni zamanda, \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259sas azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda\u201d Avropa Konvensiyas\u0131n\u0131n 7-ci madd\u0259sinin 2-ci b\u0259ndind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, bu madd\u0259 t\u00f6r\u0259dildiyi zaman sivil \u00f6lk\u0259l\u0259rin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u0259sas h\u00fcquq prinsipl\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq olaraq cinay\u0259t hesab edil\u0259n h\u0259r hans\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 ya h\u0259r\u0259k\u0259tsizlik t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 ist\u0259nil\u0259n \u015f\u0259xsin m\u00fchakim\u0259 edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 ya c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131na mane olmur. Bundan ba\u015fqa \u00f6lk\u0259mizd\u0259, \u201cBeyn\u0259lxalq cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 hallar \u00fczr\u0259 cinay\u0259t h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131n geriy\u0259 \u015famil olunmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d 2006-c\u0131 il Konstitusiya Qanunu q\u0259bul olunub. Bu Konstitusiya Qanunu da cinay\u0259t h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131n geriy\u0259 \u015famil olunmas\u0131na kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sas yarad\u0131r. B\u00fct\u00fcn hallarda 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259qsirli bilin\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259saslar var (bununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 12.3-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, s\u00fclh v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri\u2026 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fdar \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259tmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131, \u0259cn\u0259bil\u0259r v\u0259 ya v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 olmayan \u015f\u0259xsl\u0259r, cinay\u0259tl\u0259rin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si yerind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq bu M\u0259c\u0259ll\u0259 \u0259sas\u0131nda cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb edilir v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r). \u0130nsanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259rin planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si b\u00fct\u00fcn hallarda beyn\u0259lxalq s\u00fclh\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 q\u0259sd edir. Ba\u015f vermi\u015f cinay\u0259t \u0259m\u0259li, t\u0259bii ki, d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti v\u0259 ya plan\u0131 formas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir, y\u0259ni bu \u0259m\u0259l birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi il\u0259 t\u00f6r\u0259dilir, lakin plan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u0259 aid oldu\u011fu a\u00e7\u0131q formada bilinmir, m\u0259xfi saxlan\u0131l\u0131r. Unutmaq olmaz ki, sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n cinay\u0259tkar \u0259m\u0259li n\u0259tic\u0259sind\u0259 146 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 744 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz h\u0259bs olunmu\u015fdur; h\u0259rbi qulluq\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n 200 ev v\u0259 m\u0259nzil, 80 avtoma\u015f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259cili yard\u0131m ma\u015f\u0131nlar\u0131, yand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi yan\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259mlak m\u0259hv edilib.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, 20 Yanvar cinay\u0259tl\u0259rinin t\u00f6r\u0259dilm\u0259 motivl\u0259ri v\u0259 bu \u0259m\u0259ll\u0259rin obyektiv t\u0259r\u0259fl\u0259ri bir d\u00f6vl\u0259tin daxili i\u015fi hesab olunmadan, hadis\u0259l\u0259rin yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz faktiki v\u0259 h\u00fcquqi \u0259saslar \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq norma v\u0259 prinsipl\u0259rinin pozulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015f s\u00fclh v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r hesab edilm\u0259sin\u0259 imkan verir. Bu faktlar insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 kobud v\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 pozan, beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquq normalar\u0131na a\u00e7\u0131qdan-a\u00e7\u0131\u011fa h\u00f6rm\u0259tsizlikl\u0259 yana\u015f\u0131lan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyi, m\u00fcst\u0259qilliyi v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u0259leyhin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f silahl\u0131 t\u0259cav\u00fcz akt\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, eyni zamanda, tipik insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t hesab olunmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 hesab edirik ki, ke\u00e7mi\u015f sovet r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 h\u0259rbi xuntan\u0131n bu cinay\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 olan b\u00fct\u00fcn hey\u0259tinin beyn\u0259lxalq cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r faktiki v\u0259 h\u00fcquqi \u0259saslar m\u00f6vcuddur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu il 1990-c\u0131 il 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n &#8211; ke\u00e7mi\u015f sovet imperiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f s\u00fclh v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,15,2,7,19,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11508"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11509,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11508\/revisions\/11509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}