{"id":11581,"date":"2020-01-17T14:05:47","date_gmt":"2020-01-17T10:05:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.amimb.net\/?p=11581"},"modified":"2020-01-17T14:05:47","modified_gmt":"2020-01-17T10:05:47","slug":"xalq-yazicisi-v%c9%99-xalq-sairi-f%c9%99xri-adlari-il%c9%99-bagli-inanilmaz-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=11581","title":{"rendered":"\u201cXalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131\u201d v\u0259 \u201cXalq \u015fairi\u201d f\u0259xri adlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 inan\u0131lmaz faktlar"},"content":{"rendered":"<div class=\"news-text\">\n<p><strong>\u201cXalq artisti\u201d, \u201cxalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131\u201d ad\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k tituldur. Bu titullar 30-cu ill\u0259r SSR\u0130 m\u0259d\u0259niyy\u0259t siyas\u0259tinin yadigar\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xalq SSR\u0130 daxili siyas\u0259tinin a\u00e7ar s\u00f6z\u00fcd\u00fcr. H\u0259m d\u0259 bu zamanlarda i\u015fl\u0259dil\u0259n xalq sanki milli s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u0131x\u0131\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn idi.<\/strong><\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>Sovet H\u00f6kum\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259 \u201cxalq\u201d proletarla aristokratiyan\u0131n siyasi \u015f\u0259kild\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si idis\u0259, daha sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin siyasi t\u0259bli\u011fat r\u0131\u00e7a\u011f\u0131, h\u0259m\u00e7inin m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 metod idi. Repressiya ill\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alanda \u201cXalq artisti\u201d, \u201cXalq \u015fairi\u201d, \u201cXalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131\u201d kimi adlar\u0131n bir \u015f\u0259kild\u0259 \u201cXalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d ad\u0131na n\u0259 q\u0259d\u0259r alternativ oldu\u011funu ayd\u0131nca g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Y\u0259ni, bu adlar \u015f\u0259xs\u0259 hans\u0131sa f\u0259rql\u0259ndirici x\u00fcsusi \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 yox, d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tin\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131na g\u00f6r\u0259 verilib. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cQ\u0259hr\u0259man Ana\u201d f\u0259xri ad\u0131 1944-c\u00fc ild\u0259, m\u00fcharib\u0259nin sonlar\u0131nda t\u0259sis olunub. \u0130lk d\u0259f\u0259 12 u\u015faql\u0131 qad\u0131na verilib.<\/p>\n<p>V\u0259ziyy\u0259tin ayd\u0131nla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n misal g\u0259tir\u0259k: Xalq \u015fairi T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 xalq \u015feiri (qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131, t\u0259cnis v\u0259 s.) yazanlara deyirl\u0259r. SSR\u0130-d\u0259s\u0259 \u201cXalq \u015fairi\u201d quruculu\u011fu, yeni d\u00f6vr\u00fc v\u0259sv etm\u0259li idi.<\/p>\n<p>Q\u0259rbin modernist s\u0259n\u0259t c\u0259r\u0259yan\u0131na qar\u015f\u0131 sosrealizm c\u0259r\u0259yan\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f sovet h\u00f6kum\u0259ti realizmi romantizm\u0259 qar\u015f\u0131 qoyurdu. \u015eair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lara \u201cXalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d ad\u0131 ver\u0259nd\u0259 bu \u0259d\u0259bi ittihamlardan gen-bol istifad\u0259 edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Maraql\u0131 fakt is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, ittifaq respublikalar\u0131nda m\u00f6vcud olmas\u0131na baxmayaraq Rusiyan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259 Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 Xalq \u015fairi f\u0259xri ad\u0131 olmay\u0131b v\u0259 indi d\u0259 yoxdur.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 f\u0259xri ad\u0131 erm\u0259ni \u0259silli Aleksandr \u015eirvanzad\u0259y\u0259 1930-cu ild\u0259 verilib. \u00dcmumilikd\u0259, sovet h\u00f6kum\u0259ti zaman\u0131nda Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 30-dan art\u0131q \u015f\u0259xs\u0259 Xalq \u015fairi v\u0259 Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131 verildi.<\/p>\n<p>Qazax\u0131standa Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131 alanlar 13 n\u0259f\u0259r, \u00d6zb\u0259kistanda 18 n\u0259f\u0259rdir.<\/p>\n<p>G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistan SSR-d\u0259 internet ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 il\u0259 bu say daha az \u00e7\u0131x\u0131r \u2013 3 n\u0259f\u0259r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r ittifaq respublikalar\u0131nda v\u0259 Rusiyan\u0131n muxtar respublikalar\u0131nda \u0259d\u0259biyyat adamlar\u0131na Xalq \u015fairi, Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131 verils\u0259 d\u0259, Rusiyan\u0131n Xalq \u015fairi ya da Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131na rast g\u0259lmirik.<\/p>\n<p>T\u0259nqid\u00e7i\u00a0<strong>R\u00fcst\u0259m Kamal<\/strong>\u00a0bunu bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259b\u0259 ba\u011flay\u0131r.<\/p>\n<p>Onun fikrinc\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu, inzibati bax\u0131mdan Rusiyan\u0131n federal respublika olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cY\u0259qin, m\u0259s\u0259l\u0259n, Yakutiyan\u0131n Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131 vark\u0259n, Rusiyan\u0131n Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 bir q\u0259d\u0259r s\u0259sl\u0259ni\u015f bax\u0131mdan d\u00fcz g\u0259lmir. \u00dcst\u0259lik, Rusiya sovet d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131c\u0131s\u0131, m\u0259rk\u0259zi idi.<\/p>\n<p>H\u0259m d\u0259 he\u00e7 bir rus \u0259d\u0259bi mentaliteti Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259zdi. Bu, onlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131na ziddir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bizd\u0259 hans\u0131sa ierarxiya t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc var: saray \u015fairi, meydan \u015fairi v\u0259 s. Amma ruslar m\u0259hz \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 bu b\u00f6lg\u00fcl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fair \u015fairdir, yaz\u0131\u00e7\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bir d\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, siyasi ideoloji m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 var bu da h\u0259r k\u0259s\u0259 ayd\u0131nd\u0131r\u201d<\/p>\n<p>Yaz\u0131\u00e7\u0131\u00a0<strong>S\u0259f\u0259r Al\u0131\u015farl\u0131n\u0131n<\/strong>\u00a0fikrinc\u0259 is\u0259 bu, \u0130ttifaqa daxil olan mill\u0259tl\u0259rin \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131 dir\u00e7\u0259ltm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>\u201c30-cu ill\u0259rd\u0259 Stalinin \u0259n b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131lar\u0131ndan biri yaz\u0131\u00e7\u0131lar t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n qaydaya sal\u0131nmas\u0131 idi. Kollektivl\u0259\u015fm\u0259, kolxoz, s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259 kimi m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi sah\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 qaydaya salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Qorkinin emmiqrasiyadan g\u0259li\u015fini g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r ki, SSR\u0130 Yaz\u0131\u00e7\u0131lar Birliyini yarats\u0131nlar. Onlar\u0131n n\u0259\u015frl\u0259rin\u0259, institutlar\u0131na k\u00fclli miqdarda pul ayr\u0131ld\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259nim vaxtil\u0259 oxudu\u011fum \u0259d\u0259biyyat institutu da h\u0259min kampaniyan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi.<\/p>\n<p>M\u0259n el\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u0259m ki, Xalq \u015fairi, Xalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 ad\u0131n\u0131 \u00e7oxmill\u0259tli SSR\u0130-d\u0259 milli \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdular. Ruslar\u0131n buna el\u0259 ciddi ehtiyac\u0131 yox idi, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n yazarlar\u0131 da g\u00f6z qaba\u011f\u0131nda idi, arxada b\u00f6y\u00fck rus \u0259d\u0259biyyat\u0131 var idi. Milli \u0259d\u0259biyyatlar sovet \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etm\u0259mi\u015fdi. M\u0259nc\u0259, bu adlar\u0131n verilm\u0259si milli \u0259d\u0259biyyatlara ikinci n\u0259f\u0259sin verilm\u0259si idi. \u00d6zb\u0259kistan\u0131n, Tatar\u0131stan\u0131n, \u00c7uva\u015fiyan\u0131n yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131na ad verilm\u0259si sovet \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si kampaniyas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si idi. Sirr deyil ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 50 il zaman k\u0259siyind\u0259 yaranm\u0131\u015f o \u0259d\u0259biyyat bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6z t\u0259sirini itirm\u0259yib.\u201d<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"general-author\">\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-xs-12\">\n<div class=\"social-fixed\">\n<ul>\n<li class=\"fb-fixed\"><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cXalq artisti\u201d, \u201cxalq yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131\u201d ad\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k tituldur. Bu titullar 30-cu ill\u0259r SSR\u0130 m\u0259d\u0259niyy\u0259t siyas\u0259tinin yadigar\u0131d\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11581"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11581"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11582,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11581\/revisions\/11582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}