{"id":11689,"date":"2020-01-19T18:15:11","date_gmt":"2020-01-19T14:15:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hakimiyyet.com\/?p=11689"},"modified":"2020-01-19T18:15:11","modified_gmt":"2020-01-19T14:15:11","slug":"xarici-isl%c9%99r-nazirliyi-20-yanvar-faci%c9%99si-il%c9%99-bagli-b%c9%99yanat-yayib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=11689","title":{"rendered":"Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259yanat yay\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259yanat yay\u0131b.<\/p>\n<p>Nazirliyin M\u0259tbuat xidm\u0259ti idar\u0259sind\u0259n\u00a0<a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a daxil olan b\u0259yanatda deyilir:<\/p>\n<p>\u201c1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin \u0259mri il\u0259 26 min n\u0259f\u0259rlik sovet ordusu Az\u0259rbaycan\u0131n Bak\u0131 v\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin\u0259 yeridil\u0259r\u0259k \u201cUdar\u201d adl\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi. Bu h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 147 m\u00fclki \u015f\u0259xs q\u0259tl\u0259 yetirildi v\u0259 744 n\u0259f\u0259r a\u011f\u0131r x\u0259sar\u0259t ald\u0131. Bu hadis\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 \u201cQara Yanvar\u201d kimi daxil oldu.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-da SSR\u0130 Ali Sovetinin s\u0259dri M.Qorba\u00e7ov SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 119-cu, Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 71-ci madd\u0259l\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozaraq, yanvar\u0131n 20-d\u0259n Bak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131. Lakin \u0259halinin bundan m\u0259lumats\u0131z qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259sinin \u201cAlfa\u201d qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131n\u0131n enerji bloku partlad\u0131ld\u0131 v\u0259 respublikada televiziya verili\u015fl\u0259ri dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Bel\u0259likl\u0259, h\u0259min gec\u0259 qo\u015funlar f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin elan edilm\u0259sind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olaraq dinc \u0259haliy\u0259 amans\u0131z divan tutdu.<\/p>\n<p>Bu faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l, 1980-ci ill\u0259rin sonunda Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259ki \u015fovinist t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc erm\u0259nil\u0259rin aqressiv separat\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti, SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin bu qanunsuz f\u0259aliyy\u0259t\u0259 g\u00f6z yummas\u0131, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n zor g\u00fcc\u00fc il\u0259 v\u0259 q\u0259ddarcas\u0131na Erm\u0259nistandan deportasiya edilm\u0259si Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r\u0259kat\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verdi. M\u0259hz \u00fcmumxalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik \u0259zmini q\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 yeridil\u0259n sovet ordusu beyn\u0259lxalq h\u00fcququn normalar\u0131n\u0131, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in konstitusiyalar\u0131n\u0131 kobudcas\u0131na pozaraq dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdi.<\/p>\n<p>Faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259rhal sonra \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k bu v\u0259h\u015filiyi k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259di, dinc xalqa qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n terroru h\u00fcquqa, demokratiyaya v\u0259 insanl\u0131\u011fa zidd aksiya adland\u0131rd\u0131, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0131r\u011f\u0131na siyasi qiym\u0259t verilm\u0259sini v\u0259 g\u00fcnahkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdi. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycanda siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra faci\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verildi. Milli M\u0259clisin 1994-c\u00fc ilin fevral\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n x\u00fcsusi sessiyas\u0131nda 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insanlar\u0131n q\u0259ddarcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 cinay\u0259t kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildi v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259rin yekunu olaraq 1994-c\u00fc ilin mart\u0131nda \u201c1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar q\u0259bul edildi.<\/p>\n<p>Tariximizin reall\u0131qlar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edilm\u0259si v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 g\u0259tir\u0259n hadis\u0259l\u0259rin do\u011fru d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si z\u0259ruridir. B\u00fct\u00fcn bu b\u0259lalar\u0131n \u0259sas\u0131nda XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n b\u00f6lg\u0259y\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259y\u0259 ba\u015flayan v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fan erm\u0259nil\u0259rin \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131 durub.<\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin zorak\u0131 v\u0259 irqi ayr\u0131-se\u00e7kilik siyas\u0259ti il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131b v\u0259 misilsiz q\u0259tliamlar\u0131n qurban\u0131 olub. 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n SSR\u0130-nin par\u00e7alanmas\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si v\u0259 \u0259traf yeddi rayonu i\u015f\u011fal olundu. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 daimi ya\u015fayan v\u0259 zor g\u00fcc\u00fc il\u0259 qovulan az\u0259rbaycanl\u0131lardan \u0259lav\u0259, i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 tarix\u0259n ya\u015fayan y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Az\u0259rbaycana olan \u0259razi iddialar\u0131na h\u0259r hans\u0131sa \u201c\u0259sas\u201d tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan radikal t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259l\u0259 1988-ci ild\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259xribat h\u0259yata ke\u00e7irildi. SSR\u0130 Ba\u015f Prokurorlu\u011funun istintaq s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n ba\u015fl\u0131ca t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lardan olan etnik erm\u0259ni Eduard Qriqoryan 12 il h\u0259bs c\u0259zas\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Sonradan \u00f6z c\u0259zas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistana g\u00f6nd\u0259ril\u0259n bu cinay\u0259tkar\u0131n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t sonra Erm\u0259nistanda azadl\u0131\u011fa burax\u0131lmas\u0131 hadis\u0259nin g\u00fcnahkarlar\u0131n\u0131 if\u015fa ed\u0259n bariz faktd\u0131r.<\/p>\n<p>Otuz il bundan \u00f6nc\u0259 ba\u015f vermi\u015f qanl\u0131 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Bu d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 BMT-nin \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si, M\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Pakt v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulub, \u00f6z mahiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 miqyas\u0131na g\u00f6r\u0259 bu hadis\u0259 XX \u0259srd\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Bu cinay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet r\u0259hb\u0259rliyi bilavasit\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259sas\u0259n 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t kimi t\u00f6vsif edilm\u0259li, onun sifari\u015f\u00e7il\u0259ri v\u0259 icra\u00e7\u0131lar\u0131 c\u0259zaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi 20 Yanvar faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259yanat yay\u0131b. Nazirliyin M\u0259tbuat xidm\u0259ti idar\u0259sind\u0259n\u00a0AZ\u018fRTAC-a daxil olan b\u0259yanatda deyilir:&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,2,7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11689"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11689"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11690,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11689\/revisions\/11690"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}