{"id":13935,"date":"2020-02-24T12:29:31","date_gmt":"2020-02-24T08:29:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hakimiyyet.com\/?p=13935"},"modified":"2020-02-24T12:29:31","modified_gmt":"2020-02-24T08:29:31","slug":"yervand-bozoyan-qarabagda-muharib%c9%99-2016-ci-il-kimi-gozl%c9%99nilm%c9%99z-ola-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=13935","title":{"rendered":"Yervand Bozoyan: \u201cQaraba\u011fda m\u00fcharib\u0259 2016-c\u0131 il kimi g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z ola bil\u0259r\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Politexnik \u0130nstitutunun siyasi \u015f\u0259rh\u00e7isi Yervand Bozoyan m\u0259qal\u0259sind\u0259 Suriyan\u0131n \u0130dlib \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki v\u0259ziyy\u0259tin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sini v\u0259 bu qar\u015f\u0131durman\u0131n Erm\u0259nistana \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini \u0259trafl\u0131 t\u0259qdim edib.<\/p>\n<p><strong>KONKRET.az<\/strong>\u00a0erm\u0259ni medias\u0131na istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, \u015f\u0259rh\u00e7inin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cPan-t\u00fcrkistl\u0259r \u018frdo\u011fan\u0131 \u201cQaraba\u011fla \u0130dlibi d\u0259yi\u015fdiririk\u201d formulu il\u0259 Putinl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar aparma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Tam m\u0259qal\u0259 a\u015fa\u011f\u0131da t\u0259qdim olunur:<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Suriya \u0130dlibind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 g\u0259rginl\u0259\u015fdi. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, n\u0259tic\u0259d\u0259 Rusiya il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin qar\u015f\u0131durmas\u0131 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. \u0130lk bax\u0131\u015fdan bizi \u00e7ox maraqland\u0131rmayan bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 d\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Nec\u0259? Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni daha \u0259trafl\u0131 izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faq v\u0259 izah ed\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u0130dlibd\u0259 n\u0259 ba\u015f verir v\u0259 niy\u0259\u00a0<\/strong><strong>bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259 il\u0259\u00a0<\/strong><strong>maraqlanmal\u0131y\u0131q?<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, Suriyada B\u0259\u015f\u0259r \u018fs\u0259d ordusu il\u0259 s\u00fcnni \u0259r\u0259b maraqlar\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259 olanda \u018fs\u0259din t\u0259r\u0259fdar\u0131 olan Moskva v\u0259 Tehran terror\u00e7ulara \u0130dlib\u0259 unikal \u201chumanitar d\u0259hliz\u201d t\u0259klif etdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 ruslar v\u0259 \u018fs\u0259d \u0130dlibd\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u201crezervasiya\u201d yaradaraq terror\u00e7ular\u0131n \u00f6lk\u0259sini \u201ct\u0259mizl\u0259y\u0259\u201d bildil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 ruslar t\u0259r\u0259find\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259k edildi. Sonuncu s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 ruslar\u0131n v\u0259 \u018fs\u0259d ordusunun he\u00e7 vaxt \u0130dlib\u0259 girm\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259 z\u0259man\u0259t verdi.<\/p>\n<p>Hiyl\u0259g\u0259r Putin \u0130dlibin sonradan T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259sir zonas\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259c\u0259yi b\u0259han\u0259si il\u0259 t\u00fcrkl\u0259ri inand\u0131rd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, Suriya d\u00f6vl\u0259tinin g\u0259l\u0259c\u0259k qurulu\u015funda T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259siri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018frdo\u011fan da bu rus yemini uddu, \u00e7\u00fcnki bu, qism\u0259n \u018frdo\u011fan\u0131n Suriyadak\u0131 neo-Osmanl\u0131 planlar\u0131n\u0131n x\u0259yal\u0131 idi.<\/p>\n<p>2018-ci ilin sentyabr\u0131nda, \u0130dlib adlanan \u201cg\u0259rginlik zonas\u0131\u201d Astanada quruldu, bunun qarant\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin edildi. Lakin bu \u201cimtiyaz\u201d\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 ba\u015fqa bir m\u0259suliyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. \u0130dlibd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n 30 mind\u0259n \u00e7ox terror\u00e7u t\u0259rksilah edilm\u0259li idi. Onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda vahid \u0130dlib polis q\u00fcvv\u0259si yarad\u0131lmal\u0131 idi. Yerli s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259rin maraqlar\u0131 dini terror\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n deyil, orta d\u00fcny\u0259vi xadiml\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259msil olunmal\u0131 idi. B\u00fct\u00fcn bu \u201ci\u015f\u201d T\u00fcrkiy\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 idi. Lakin sonuncu s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259ri inand\u0131ra bilm\u0259di.<\/p>\n<p>T\u00fcrkl\u0259r \u201cZabhat an Nusra\u201d yerin\u0259 \u201cT\u0259hrir \u018fr-\u015eam\u201d yaratd\u0131lar, ancaq adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirildikd\u0259n sonra m\u0259zmunu d\u0259yi\u015fm\u0259di.<\/p>\n<p>Ankara s\u00fcnni \u0259r\u0259b elitas\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130dlibd\u0259 Milli Azadl\u0131q C\u0259bh\u0259sini yaratd\u0131. Ancaq bu da n\u0259tic\u0259 verm\u0259di. Bu qurulu\u015f \u0259sas\u0259n \u0259halinin yaln\u0131z 0,5% -ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n yerli ki\u00e7ik t\u00fcrkm\u0259nl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259d\u0259 s\u00fcnnil\u0259r yaln\u0131z t\u00fcrkl\u0259rin \u018fs\u0259d h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qarant\u0131 ola bil\u0259c\u0259yini ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 \u0130dlibi \u00f6z n\u0259zar\u0259ti alt\u0131na almaq fikrin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Burada qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, \u0130dlibd\u0259 m\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki \u0259hali 1,5 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox idi. Onlar\u0131n doxsan faizi \u018fs\u0259d rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 olan s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r idi. K\u00fcrdl\u0259r v\u0259 \u0259r\u0259b xristianlar\u0131 \u0259halinin t\u0259xmin\u0259n 5 faizini t\u0259\u015fkil edirdi.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u00fcrdl\u0259r v\u0259 xristianlar evl\u0259rind\u0259n qovuldu, s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r Suriyan\u0131n ba\u015fqa yerl\u0259rin\u0259 qa\u00e7d\u0131lar. Bu g\u00fcn \u0259yal\u0259td\u0259 \u018fs\u0259d hakimiyy\u0259tini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 bir ne\u00e7\u0259 milyondur.<\/p>\n<p>V\u0259 bel\u0259likl\u0259 \u0130dlib Suriyadak\u0131 \u201cterror adas\u0131\u201d olaraq \u018fs\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 bir t\u0259hdiddir. \u018fvv\u0259lc\u0259 bu \u0259yal\u0259tin \u015fimal-\u015f\u0259rqind\u0259 \u018fs\u0259din n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan H\u0259l\u0259bdir. Bundan \u0259lav\u0259 H\u0259l\u0259b v\u0259 d\u0259nizi birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259hliz \u0130dlibd\u0259n d\u0259 ke\u00e7ir. \u018fl\u0259vil\u0259rin (\u018fs\u0259d m\u00fctt\u0259fiql\u0259rinin) \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin d\u0259st\u0259yi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0130dlibd\u0259n q\u0259rbd\u0259ki Latakiya daima Suriyan\u0131n iqtisadi paytaxt\u0131 say\u0131lan H\u0259l\u0259bd\u0259n k\u0259silib.<\/p>\n<p>Anla\u015f\u0131lan bir \u015f\u0259kild\u0259 des\u0259k, \u0130dlib Suriyan\u0131n \u201cLa\u00e7\u0131n v\u0259 \u015eu\u015fas\u0131\u201d say\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130dlib n\u0259dir?<\/p>\n<p>\u0130dlib h\u0259mi\u015f\u0259 Suriyan\u0131n s\u00fcnni \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259sas m\u00fcqavim\u0259t m\u0259nb\u0259yi olub. S\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r h\u0259r zaman T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ruslar \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir hiss ya\u015fad\u0131lar. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u201cata k\u00f6m\u0259yi\u201d v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck qarda\u015f davran\u0131\u015f\u0131 il\u0259 s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k durma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onlardan 3 milyona yax\u0131n\u0131 bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin c\u0259nubunda qa\u00e7q\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 h\u0259r zaman \u0130dlib v\u0259 s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259ri Suriyadak\u0131 m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri olaraq g\u00f6r\u00fcb. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259 Suriyan\u0131n \u0259razisind\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Xata b\u00f6lg\u0259si d\u0259 var idi. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n faydalanan T\u00fcrkiy\u0259 daha sonra Xata \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201creferendum\u201d ke\u00e7irdi v\u0259 \u0259razisini \u00f6z\u00fcn\u0259 ba\u011flayaraq Suriyan\u0131 par\u00e7alad\u0131. Ruslar\u0131n 2014-c\u00fc ild\u0259 Kr\u0131m\u0131 ilhaq etdiyi kimi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki \u0130dlib problemi haqq\u0131nda n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r?<\/p>\n<p>\u0130dlib Xata il\u0259 ona g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir ki, oradak\u0131 t\u00fcrkdilli \u0259halinin faizi \u00e7ox azd\u0131r v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 Ankaran\u0131n da bu \u0259razini tam \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi \u00fcmidl\u0259ri yoxdur.<\/p>\n<p>\u018frdo\u011fan\u0131n m\u0259qs\u0259di Suriyadak\u0131 s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00fcv\u0259n\u0259r\u0259k, bu \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6z t\u0259sir zonas\u0131n\u0131 art\u0131raraq neo-Osmanl\u0131 planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kdir. Lakin bunu ed\u0259rk\u0259n , \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Moskva v\u0259 Tehran t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n \u018fs\u0259dl\u0259 toqqu\u015fur. V\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u018frdo\u011fan Moskvaya qar\u015f\u0131 durma\u011f\u0131n laz\u0131m olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259rar verm\u0259lidir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin ictimai r\u0259yi is\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 d\u0259yi\u015fir. Buradak\u0131 Neo-Osmanizm \u00f6z yerini kamalizm v\u0259 h\u0259tta pant\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u0259 verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Son \u0130stanbul B\u0259l\u0259diyy\u0259 se\u00e7kil\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri bunu g\u00f6st\u0259rdi. V\u0259 bir zamanlar \u018frdo\u011fan\u0131n dediyi kimi: \u201c\u0130stanbulda kim qalib g\u0259lirs\u0259, n\u00f6vb\u0259ti add\u0131mda \u00f6lk\u0259nin s\u00fckan\u0131n\u0131 alacaq\u201d.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, kamal\u00e7\u0131lar \u0130stanbul merinin son se\u00e7kil\u0259rind\u0259 qalib g\u0259ldi. Bu g\u00fcn b\u00fct\u00fcn kamal\u00e7\u0131 v\u0259 pant\u00fcrk\u00e7\u00fc dair\u0259l\u0259r \u018frdo\u011fan\u0131 Suriyadak\u0131 s\u00fcnni \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k olmaqdan imtina etm\u0259y\u0259, Az\u0259rbaycan v\u0259 Qaraba\u011fda daha f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259tta bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l h\u0259tta bir \u201c\u0130slam\u00e7\u0131\u201d \u018frdo\u011fan\u0131n ke\u00e7mi\u015f t\u0259r\u0259fdar\u0131, \u00f6lk\u0259nin ke\u00e7mi\u015f prezidenti Abdullah G\u00fcl bel\u0259 bir a\u00e7\u0131qlama vermi\u015fdi:<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Politexnik \u0130nstitutunun siyasi \u015f\u0259rh\u00e7isi Yervand Bozoyan m\u0259qal\u0259sind\u0259 Suriyan\u0131n \u0130dlib \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki v\u0259ziyy\u0259tin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sini v\u0259 bu qar\u015f\u0131durman\u0131n Erm\u0259nistana \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,27,7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13935"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13935"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13936,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13935\/revisions\/13936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}