{"id":14308,"date":"2020-02-28T21:45:22","date_gmt":"2020-02-28T17:45:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.amimb.net\/?p=14308"},"modified":"2020-02-28T22:01:46","modified_gmt":"2020-02-28T18:01:46","slug":"https-azertag-az-files-galleryphoto-2020-1-1000x669-1582879060305552622_1000x669-jpg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=14308","title":{"rendered":"Bak\u0131da C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin VI toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilib"},"content":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 28-d\u0259 Bak\u0131da, Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zind\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin VI toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev toplant\u0131da i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin toplant\u0131s\u0131na h\u0259r d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan ev sahibliyi edir, bu is\u0259 \u00f6lk\u0259mizin layih\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 rolunu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n biridir. D\u00f6rd seqmentd\u0259n \u2013 \u201c\u015eahd\u0259niz M\u0259rh\u0259l\u0259-II\u201d, C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259ri, TANAP v\u0259 TAP qaz boru k\u0259m\u0259rl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olan layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2018-ci ilin may\u0131nda S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub. H\u0259min ilin iyununda is\u0259 TANAP qaz boru k\u0259m\u0259ri istifad\u0259y\u0259 verilib, \u00f6t\u0259n il is\u0259 TANAP Avropa s\u0259rh\u0259din\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131n\u0131n, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259k verdiyi bu layih\u0259nin sonuncu seqmenti olan TAP-\u0131n in\u015fas\u0131 is\u0259 davam edir. Yeddi \u00f6lk\u0259nin &#8211; Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Albaniya, Yunan\u0131stan, Bolqar\u0131stan v\u0259 \u0130taliyan\u0131n i\u015ftirak etdiyi, uzunlu\u011fu 3500 kilometr, \u00fcmumi d\u0259y\u0259ri is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 40 milyard dollar olan C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 strateji amildir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 toplant\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 birg\u0259 foto \u00e7\u0259kdirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n Energetika naziri\u00a0<strong>P\u0259rviz \u015eahbazov<\/strong>\u00a0dedi:<\/p>\n<p>-Zati-alil\u0259ri c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>\u0130caz\u0259 verin, biz &#8211; C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin alt\u0131nc\u0131 toplant\u0131s\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyiniz davaml\u0131 d\u0259st\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildir\u0259k. Sizin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcz say\u0259sind\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 r\u0259hb\u0259rliyiniz v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259riniz \u0259sas\u0131nda s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131 kimi ill\u0259r \u00f6td\u00fckc\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin icras\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n toplant\u0131lar\u0131nda t\u0259r\u0259finizd\u0259n qald\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r, Sizin ayd\u0131n strateji bax\u0131\u015f\u0131n\u0131z v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyiniz 2020-ci ilin sonunad\u0259k C\u0259nub Qaz D\u0259hlizini tamamlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bizim \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f i\u015fimizd\u0259 \u0259sas amill\u0259r olaraq qalma\u011fa davam etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin alt\u0131nc\u0131 toplant\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131l\u0131\u015f nitqi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Siz\u0259 s\u00f6z verm\u0259k biz\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. Buyurun, s\u00f6z Sizindir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 toplant\u0131da nitq s\u00f6yl\u0259di.<\/p>\n<div><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin<\/strong><\/div>\n<div><strong>nitqi<\/strong><\/div>\n<p>-T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar, h\u00f6rm\u0259tli qonaqlar, Az\u0259rbaycana xo\u015f g\u0259lmisiniz. M\u0259n C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin alt\u0131nc\u0131 toplant\u0131s\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn buraya t\u0259\u015frif buyurmu\u015f b\u00fct\u00fcn qonaqlar\u0131 g\u00f6rm\u0259yim\u0259 \u00e7ox \u015fadam. \u018fvv\u0259la, m\u0259n bu g\u00fcn biziml\u0259 birlikd\u0259 bu toplant\u0131da i\u015ftirak ed\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin\u0259 illik alt\u0131nc\u0131 toplant\u0131da i\u015ftirak etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 y\u00fcks\u0259ks\u0259viyy\u0259li n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini g\u00f6nd\u0259rdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 olaraq Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck q\u00fcrur hissi ke\u00e7irir ki, ill\u0259r \u0259rzind\u0259 M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 n\u0259h\u0259ng C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin icras\u0131nda bizim s\u0259yl\u0259rimizi g\u00fccl\u0259ndir\u0259n \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259li i\u015f\u00e7i mexanizm\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Biz b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin \u00fczvl\u0259ri olan t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 &#8211; G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259, Yunan\u0131stan, Bolqar\u0131stan, Albaniya v\u0259 \u0130taliyaya minn\u0259tdar\u0131q. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycana \u00e7ox yax\u0131nd\u0131rlar v\u0259 m\u0259n bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rimi xat\u0131rlay\u0131ram. Yaln\u0131z bu ilin iki ay\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259, \u0130taliya v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rim, h\u0259m\u00e7inin bizim yax\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirir. \u00dc\u00e7 g\u00fcn bundan \u0259vv\u0259l T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti bizim qona\u011f\u0131m\u0131z idi. Biz bu bax\u0131mdan n\u0259l\u0259r\u0259 nail oldu\u011fumuzu v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131 m\u00fczakir\u0259 etdik. Bir h\u0259ft\u0259 bundan \u0259vv\u0259l \u0130taliyaya d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bu \u00f6lk\u0259nin Prezidenti v\u0259 Ba\u015f Naziri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rim zaman\u0131 biz bu m\u00fch\u00fcm layih\u0259ni m\u00fczakir\u0259 etdik. Yanvar ay\u0131n\u0131n sonunda G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Ba\u015f Naziri il\u0259 ke\u00e7irdiyim g\u00f6r\u00fc\u015f biz\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259y\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k add\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 planla\u015fd\u0131rma\u011fa imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Hesab edir\u0259m, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t bu nadir t\u0259rkib onu n\u00fcmayi\u015f etdirir ki, \u00fcmumi amal \u00f6lk\u0259l\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. \u018fmin\u0259m ki, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259si tamamlanandan sonra bizim \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 davam ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u0259n, h\u0259m\u00e7inin Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131q v\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 oldu\u011fu layih\u0259l\u0259r\u0259 davaml\u0131 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Bu proses 1990-c\u0131 ill\u0259rin ortas\u0131ndan ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. O zaman Az\u0259rbaycan \u00f6z neft v\u0259 qaz potensial\u0131n\u0131 xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q elan etdi. Az\u0259rbaycan X\u0259z\u0259r regionunda xarici \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rmaq v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 neft \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 aparmaq imkan\u0131n\u0131 ver\u0259n ilk \u00f6lk\u0259 idi. \u00d6t\u0259n 25 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131\u011f\u0131n h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri Az\u0259rbaycanla s\u0131x t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q ed\u0259r\u0259k Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259ri, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz x\u0259tti v\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi kimi n\u0259h\u0259ng layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin y\u00fcks\u0259ks\u0259viyy\u0259li n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini g\u00f6rm\u0259y\u0259 \u00e7ox \u015fadam. M\u0259n, h\u0259m\u00e7inin Avropa Komissiyas\u0131na minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. 2011-ci ild\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan burada &#8211; Bak\u0131da C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259si \u00fczr\u0259 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 imzalad\u0131lar v\u0259 bu, faktiki olaraq h\u0259min layih\u0259nin icras\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259si oldu. H\u0259min B\u0259yannam\u0259d\u0259 biz a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n b\u0259yan etdik ki, bu, strateji layih\u0259dir v\u0259 layih\u0259nin icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259rimizi \u0259sirg\u0259m\u0259y\u0259c\u0259yik. M\u0259n 2011-ci ild\u0259 Bak\u0131da bu s\u0259n\u0259di birg\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n sabiq prezidenti c\u0259nab Barrozoya \u015f\u0259xsi minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. O, Az\u0259rbaycana iki d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015fdir. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycana iki d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r etmi\u015f v\u0259 sonuncu d\u0259f\u0259 ke\u00e7\u0259n ilin iyulunda t\u0259\u015frif buyurmu\u015f, Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda enerji sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259mli rol oynam\u0131\u015f Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n sabiq prezidenti c\u0259nab Tuska da t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. H\u0259m\u00e7inin Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n sabiq komissar\u0131 c\u0259nab Ottinger\u0259 d\u0259 \u00e7ox minn\u0259tdar oldu\u011fumuzu qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. O, bu layih\u0259nin icras\u0131na yax\u0131ndan c\u0259lb edilmi\u015f Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n ilk komissar\u0131 olmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin vitse-prezident \u015eev\u00e7ovi\u00e7i qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m, o, indi vitse-prezident v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fini davam etdirir, lakin dig\u0259r sektorlara c\u0259lb olunub. Amma C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n o, h\u0259mi\u015f\u0259 illik toplant\u0131larda biziml\u0259 birlikd\u0259 idi v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z konkret n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259n biz\u0259 bu layih\u0259ni icra etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rmi\u015f beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 institutlar\u0131n\u0131 da qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. D\u00fcnya Bank\u0131, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131, Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131, Avropa \u0130nvestisiya Bank\u0131 v\u0259 dig\u0259r banklar, h\u0259m\u00e7inin \u00f6z\u0259l banklar. Onlar\u0131n d\u0259st\u0259yi olmadan layih\u0259nin icras\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olard\u0131. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, biz \u00e7ox nadir \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdik. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan layih\u0259nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131, investoru v\u0259 ev sahibi olaraq bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 start verdi. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs bizim qon\u015fular\u0131m\u0131z T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmi\u015fdir. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 biz \u0259vv\u0259ll\u0259r enerji resurslar\u0131n\u0131n n\u0259qli v\u0259 infrastrukturu \u00fczr\u0259 m\u00fch\u00fcm layih\u0259l\u0259r icra etmi\u015fik. Sonra bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs yeni t\u0259r\u0259fda\u015flar &#8211; onlardan \u00fc\u00e7\u00fc Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olan \u0130taliya, Yunan\u0131stan v\u0259 Bolqar\u0131stan, h\u0259m\u00e7inin Albaniya t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmi\u015fdir. Sonra is\u0259 yeni v\u0259 potensial t\u0259r\u0259fda\u015flar &#8211; anla\u015fma memorandumlar\u0131n\u0131 imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6lk\u0259l\u0259r olan Bosniya v\u0259 Herseqovina, Xorvatiya v\u0259 Monteneqro bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 qo\u015fulmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin bu g\u00fcn bu masada biz Macar\u0131stan, Rum\u0131niya, Serbiya v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rini g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 onlar\u0131n burada i\u015ftirak\u0131 bu layih\u0259y\u0259 maraqlar\u0131n\u0131n oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir. Hesab edir\u0259m ki, qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n ill\u0259rd\u0259 biz \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259yik v\u0259 ola bilsin, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda daha geni\u015f \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131n\u0131 yaradaca\u011f\u0131q v\u0259 h\u0259tta, ola bilsin, burada i\u015ftirak etm\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259n ilin fevral ay\u0131nda biz\u0259 qo\u015fulacaq.<\/p>\n<p>F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k ham\u0131n\u0131z\u0131 g\u0259l\u0259n ilin fevral\u0131nda qona\u011f\u0131m\u0131z olaraq buraya d\u0259v\u0259t etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u00c7\u00fcnki hesab edir\u0259m ki, TAP-\u0131n tikintisinin tamamlanmas\u0131 bizim komanda i\u015fimizin sonu dem\u0259k deyil. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, g\u0259l\u0259n ilin fevral ay\u0131nda burada &#8211; Bak\u0131da bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Sonra da biz g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn strategiyam\u0131z\u0131 haz\u0131rlayaca\u011f\u0131q. Ke\u00e7\u0259n ilin fevral ay\u0131nda biz 2018-ci ilin iyununda T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131na \u00e7atan TANAP-\u0131n hiss\u0259sinin u\u011furla tamamlanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verdik. Bu d\u0259f\u0259 is\u0259 biz q\u00fcrur hissi il\u0259 art\u0131q T\u00fcrkiy\u0259-Yunan\u0131stan s\u0259rh\u0259din\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f TANAP-\u0131n tamamland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiririk. Bu, bizim meqalayih\u0259mizin icras\u0131nda \u00e7ox m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Bu g\u00fcn C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin tamamlanmas\u0131 v\u0259ziyy\u0259tinin \u00e7ox y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu v\u0259 siz\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lum oldu\u011fu kimi, TAP layih\u0259sinin t\u0259qrib\u0259n 92 faiz tamamland\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda \u00fcmid edir\u0259m ki, bu ilin sonuna kimi biz C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rimiz \u00e7ox konkret n\u0259tic\u0259l\u0259r verdikd\u0259n sonra geriy\u0259 baxd\u0131qda bizim qar\u015f\u0131m\u0131zda &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rimizin \u0259vv\u0259lind\u0259 hans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n oldu\u011funu h\u0259tta t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259tirm\u0259k bel\u0259 \u00e7\u0259tindir v\u0259 bir g\u00fcn, 30 ild\u0259n daha az m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 bel\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011fura nail olaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rini maraqland\u0131ran, d\u00fcnya miqyas\u0131nda layih\u0259l\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131, t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 onlar\u0131 u\u011furla icra ed\u0259c\u0259yini t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Bu layih\u0259l\u0259rin h\u0259r biri &#8211; Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d, \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d, dig\u0259r k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 hasilat layih\u0259l\u0259ri, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, &#8211; m\u0259n, h\u0259m\u00e7inin Bak\u0131-Tbilisi-Qars kimi n\u0259qliyyat layih\u0259sini d\u0259 buraya \u0259lav\u0259 ed\u0259rdim, &#8211; onlar\u0131n h\u0259r biri strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Onlar\u0131n h\u0259r biri \u00f6lk\u0259miz v\u0259 xalq\u0131m\u0131z, bu layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn dayan\u0131ql\u0131, u\u011furlu v\u0259 \u0259min\u0259m ki, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n inki\u015faf\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Lakin 1991-ci ild\u0259 v\u0259ziyy\u0259t tamamil\u0259 f\u0259rqli idi. Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015fdi. Lakin \u0259fsuslar olsun ki, \u00f6lk\u0259 \u00f6z xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn normal h\u0259yat \u015f\u0259raitini t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir. Tam yoxsulluq var idi, iqtisadiyyat dur\u011funluq v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi. Bir \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259blikl\u0259r\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck itkil\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaran xaotik bir v\u0259ziyy\u0259t var idi. 1992-ci ild\u0259 v\u0259ziyy\u0259t daha da pisl\u0259\u015fdi. O zaman h\u0259rbi \u00e7evrili\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 Xalq C\u0259bh\u0259si hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldi. Dey\u0259rdim ki, o zaman f\u0259lak\u0259t vaxt\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki birillik hakimiyy\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131 u\u00e7uruma g\u0259tirdi. \u0130qtisadiyyat tamamil\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdi, geni\u015f v\u00fcs\u0259t alm\u0131\u015f korrupsiya faktiki olaraq bizim yeni \u0259ld\u0259 etdiyimiz d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi pozan amil idi. \u0130nflyasiyan\u0131n s\u0259viyy\u0259si 1000 faizd\u0259n art\u0131q idi. Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131, 1 milyondan \u00e7ox qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn &#8211; hesab edir\u0259m ki, o zaman biz adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 birinci yerd\u0259 idik. Erm\u0259nistan q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bizim \u0259razil\u0259rimizin bir hiss\u0259sini i\u015f\u011fal etdiyi zaman Xalq C\u0259bh\u0259si h\u00f6kum\u0259ti v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259, bu korrupsioner rejim az\u0259rbaycanl\u0131lar aras\u0131nda m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. \u018fld\u0259 edilmi\u015f d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik yenid\u0259n risk alt\u0131nda idi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bu antimilli rejimi m\u0259hv ed\u0259nd\u0259 v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t ed\u0259nd\u0259 m\u00fcdriklik v\u0259 c\u0259sar\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirdi. 1993-c\u00fc ilin oktyabr\u0131ndan, Heyd\u0259r \u018fliyev prezident se\u00e7il\u0259nd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan sabitlik, inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna q\u0259d\u0259m qoyma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bel\u0259likl\u0259, h\u0259min vaxtdan b\u0259ri \u00f6lk\u0259miz siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial sabitik v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 ya\u015fay\u0131r. Regionumuzda v\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259rk\u0259n, biz yeni m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, yeni qar\u015f\u0131durmalar g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u018ffsuslar olsun ki, m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin say\u0131 artmaqdad\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, sabit v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u00fchitd\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f bizim siyas\u0259timizin \u0259sas nailiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, d\u00f6vl\u0259ti qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas yollardan biri g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 idi v\u0259 xarici investisiyalar olmadan bu m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 investisiya yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn xarici \u015firk\u0259tl\u0259ri c\u0259lb etm\u0259yimiz \u00e7ox ayd\u0131n idi, lakin haraya investisiya yat\u0131r\u0131lmal\u0131 idi? Xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin maraq g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yi yegan\u0259 sah\u0259 neft sah\u0259si idi. Lakin Az\u0259rbaycan \u00e7ox riskli \u00f6lk\u0259 hesab olunurdu, burada xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00f6zl\u0259rini \u00e7ox narahat hiss edirdil\u0259r, onlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259tta qala bil\u0259c\u0259kl\u0259ri normal otell\u0259r m\u00f6vcud deyildi. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 investisiyalar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k asan v\u0259zif\u0259 deyildi. Lakin biz bunu ed\u0259 bildik v\u0259 1994-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nda \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcqavil\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 xarici \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t konsorsium t\u0259r\u0259find\u0259n imzaland\u0131. Bu, bizim t\u0259r\u0259qqiy\u0259, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259y\u0259 v\u0259 inki\u015fafa do\u011fru yolumuzun \u0259vv\u0259li idi.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir tarixind\u0259 neft amili h\u0259lledici rol oynay\u0131b. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil olmad\u0131\u011f\u0131 zaman, bildiyiniz kimi, ilk d\u0259f\u0259 neft Bak\u0131da \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b v\u0259 d\u00fcnyadak\u0131 ilk quyu b\u0259lk\u0259 d\u0259 buradan 10 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fir. Lakin xalq\u0131m\u0131z bundan faydalana bilmirdi. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil olmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda 1 milyard tondan \u00e7ox neft hasil edilmi\u015fdir. \u018fg\u0259r h\u0259min vaxt Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil olsa idi, biz bu g\u00fcn d\u00fcnyada \u0259n varl\u0131 v\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri ola bil\u0259rdik. Lakin h\u0259min t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na xidm\u0259t etmirdi. Yaln\u0131z biz m\u00fcst\u0259qil olduqdan sonra bu, ba\u015f verdi. Bu g\u00fcn\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 bunun ayd\u0131n n\u00fcmun\u0259sidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 1994-c\u00fc ild\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 t\u0259kc\u0259 kommersiya layih\u0259si deyildi. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yatda qalmaq layih\u0259si idi. Bu, bizim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, insanlar\u0131m\u0131z\u0131n daha yax\u015f\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k layih\u0259si idi. Bunlar ham\u0131s\u0131 ba\u015f verdi. Bizim n\u00fcmun\u0259mizd\u0259 neft l\u0259n\u0259t deyildi. Neft u\u011fur qazanmaq, g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259 qurmaq, insanlara normal h\u0259yat verm\u0259k, sabitlik, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, qon\u015fular\u0131m\u0131zla harmoniyada ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259l\u0259rd\u0259n, \u0259n vacib vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri idi. Bundan sonra Az\u0259rbaycana maraq artd\u0131 v\u0259 1996-c\u0131 ild\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d sazi\u015fi imzaland\u0131. H\u0259min vaxt qaz \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 vacib amil deyildi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d sazi\u015finin imzalanmas\u0131 1994-c\u00fc ild\u0259 \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d kontrakt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131 q\u0259d\u0259r vacib hesab olunmurdu. Lakin bu g\u00fcn\u00fcn reall\u0131qlar\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, onu vaxt\u0131nda etm\u0259k nec\u0259 d\u0259 m\u00fcdrik add\u0131m olub. Daha sonra 1997-ci ild\u0259 m\u00fcqavil\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f \u0259razid\u0259n ilk neft \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Bu bax\u0131mdan, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu da rekord idi. \u00c7\u00fcnki ad\u0259t\u0259n xarici investorlarla m\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131 il\u0259 ilk karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda vaxt 3 ild\u0259n \u00e7ox olur. Bizd\u0259 is\u0259 bu, 3 il oldu v\u0259 bu, biz\u0259 imkan verdi ki, iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r sektorlar\u0131na investisiya yat\u0131rma\u011fa ba\u015flayaq. 2002-ci ild\u0259 \u0259sas neft boru k\u0259m\u0259rinin tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar art\u0131q h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. \u00c7\u00fcnki Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan k\u0259m\u0259rinin praktiki tikintisi ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Bundan \u0259vv\u0259l bizim neftimizi Rusiya, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Qara d\u0259niz limanlar\u0131na \u00e7atd\u0131ran iki boru k\u0259m\u0259ri Bak\u0131-Novorossiysk v\u0259 Bak\u0131\u2013Supsa art\u0131q istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan\u0131n 2006-c\u0131 ild\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131nda dig\u0259r bir m\u0259rh\u0259l\u0259 idi. \u00c7\u00fcnki ondan sonra biz g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259, infrastruktura v\u0259 insan kapital\u0131na investisiya yat\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131q. 2007-ci ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan ilk d\u0259f\u0259 beyn\u0259lxalq qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrildi, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz boru x\u0259tti a\u00e7\u0131ld\u0131. Biz hesab edirik ki, planla\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti u\u011furla yerin\u0259 yetirildi. Lakin qar\u015f\u0131m\u0131zda yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar var idi. Biz \u201c\u015eahd\u0259niz\u201din, \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d layih\u0259sinin tam miqyasda i\u015fl\u0259nilm\u0259sin\u0259 ba\u015flamal\u0131 idik. \u018fsas qaz boru x\u0259tti sistemi olmadan bu, imkans\u0131z idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 konsorsium t\u0259r\u0259fda\u015flarla raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259k, yekun investisiya q\u0259rar\u0131 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bizi g\u00f6zl\u0259yirdi v\u0259 biz buna nail olduq. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Trans-Anadolu boru k\u0259m\u0259rinin &#8211; TANAP-\u0131n tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259 imzalad\u0131. Bundan \u0259vv\u0259l qeyd etdiyim kimi, biz 2011-ci ild\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 il\u0259 birg\u0259 b\u0259yannam\u0259 imzalad\u0131q. Bundan sonra beyn\u0259lxalq konsorsium \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 yekun investisiya q\u0259rar\u0131n\u0131 verdi v\u0259 u\u011furla apar\u0131lm\u0131\u015f tikintiy\u0259 praktiki olaraq start verildi. 2018-ci ild\u0259 biz art\u0131q Bak\u0131da &#8211; S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etdik v\u0259 iyunda TANAP-la qaz T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131na \u00e7atd\u0131. Art\u0131q dediyim kimi, \u00f6t\u0259n ilin noyabr\u0131nda TANAP Avropa s\u0259rh\u0259dl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131. TAP-\u0131n icras\u0131 art\u0131q 92 faiz tamamlan\u0131b. Bel\u0259likl\u0259, bu, bizim ham\u0131m\u0131z\u0131n u\u011fur hekay\u0259sidir.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 bu layih\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u00e7ox vacib rol oynay\u0131b. \u00c7\u00fcnki biz h\u0259r il t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fcr\u00fck. \u0130l \u0259rzind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r ke\u00e7irilir v\u0259 layih\u0259ni ir\u0259liy\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacib q\u0259rarlar verilir. Az\u0259rbaycan bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 h\u0259m d\u0259 etibarl\u0131 tranzit \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. T\u0259kc\u0259 t\u0259chizat\u00e7\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 tranzit \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. X\u0259z\u0259rin \u015f\u0259rq sahill\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r beyn\u0259lxalq bazarlara \u00f6z karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n n\u0259ql edirl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin Rusiya \u015firk\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n bu \u00f6lk\u0259nin X\u0259z\u0259r d\u0259nizi sektorundan \u00e7\u0131xar\u0131lan neft bizim sistemimiz &#8211; Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan vasit\u0259sil\u0259 beyn\u0259lxalq bazarlara n\u0259ql edilir. Bel\u0259likl\u0259, biz art\u0131q tranzit \u00f6lk\u0259yik. Tranzit \u00f6lk\u0259 kimi rolumuz \u0259min\u0259m ki, artacaq. Bu, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259qliyyat sektorunun s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Bu g\u00fcn bu sektor \u00e7ox m\u00fcasir v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259lidir, Avrasiya n\u0259qliyyat qov\u015fa\u011f\u0131 kimi m\u00f6vqel\u0259rimizi g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. X\u0259z\u0259rd\u0259ki \u0259n b\u00f6y\u00fck donanma biz\u0259 m\u0259xsusdur, 200-d\u0259n \u00e7ox g\u0259mimiz var. Haz\u0131rda h\u0259m bizim, h\u0259m d\u0259 konsorsium \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri g\u0259mil\u0259r istehsal ed\u0259n \u00e7ox m\u00fcasir g\u0259miqay\u0131rma zavodumuz var. Biz 6 beyn\u0259lxalq hava liman\u0131 tikmi\u015fik. Onlardan biri &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev Beyn\u0259lxalq Aeroportu 5 ulduza layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f hava liman\u0131d\u0131r. Bu, d\u00fcnyadak\u0131 be\u015fulduzlu 10 hava liman\u0131ndan biridir. Biz d\u0259mir yolu sistemimizi m\u00fcasirl\u0259\u015fdirmi\u015fik v\u0259 bu proses davam etm\u0259kd\u0259dir. Davos D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada 12-ci yerd\u0259dir. Az\u0259rbaycan hava yollar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada 11-ci yerd\u0259dir. Yollar\u0131n keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 biz d\u00fcnyada 27-ci yerd\u0259yik. \u0130nfrastrukturun keyfiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 34-c\u00fc yerd\u0259yik. Bel\u0259likl\u0259, n\u0259qliyyat sektorunun inki\u015faf\u0131 \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli olub.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan \u015e\u0259rq-Q\u0259rb, \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak ed\u0259n v\u0259 f\u0259al investisiya yat\u0131ran yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir. \u018fslind\u0259, bu g\u00fcn biz art\u0131q \u00f6lk\u0259mizd\u0259n ke\u00e7\u0259n \u015eimal-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi v\u0259 h\u0259l\u0259 ki, istismara verilm\u0259y\u0259n, lakin potensial\u0131 olan C\u0259nub-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q. H\u0259m\u00e7inin dem\u0259k ist\u0259rdim ki, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d v\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n yegan\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259ti deyil. Baxmayaraq ki, onlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259tdir. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 BP-nin m\u00fcqavil\u0259nin m\u00fcdd\u0259tinin 2024-ci ild\u0259n 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259ni imzalamas\u0131 fakt\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201dnin potensial\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u018fg\u0259r \u0259vv\u0259ll\u0259r yata\u011f\u0131n neft potensial\u0131n\u0131 500 milyon ton ehtimal edirdiks\u0259, haz\u0131rda bu, 1 milyard tondan qat-qat \u00e7oxdur. \u018fmin\u0259m, yeni texnologiyalar imkan ver\u0259c\u0259k ki, biz daha \u00e7ox neft hasil ed\u0259 bil\u0259k.<\/p>\n<p>Bizim t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f qaz ehtiyatlar\u0131m\u0131z 2,6 trilyon kubmetrdir. Proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lan ehtiyatlar 3 trilyon kubmetr civar\u0131ndad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan 100 ild\u0259n \u00e7ox m\u00fcdd\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n etibarl\u0131 t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 olacaq. Bu g\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla, &#8211; \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d konsorsiumlar\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131m\u0131z olan BP il\u0259 \u201cD 2030\u201d adland\u0131r\u0131lan layih\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Bu, 2018-ci ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. BP il\u0259 birlikd\u0259 biz \u201c\u015e\u0259f\u0259q- Asiman\u201d qaz yata\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q v\u0259 ilk quyu \u00e7ox tezlikl\u0259 qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Biz BP il\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u201cDayazsulu\u201d adland\u0131r\u0131lan layih\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Bu layih\u0259nin a\u015fkar edilm\u0259y\u0259n yataqlar bax\u0131m\u0131ndan b\u00f6y\u00fck potensial\u0131 var, \u00e7\u00fcnki o, sahil\u0259 \u00e7ox yax\u0131n yerl\u0259\u015fir v\u0259 bizim \u0259n\u0259n\u0259vi hasilat\u0131m\u0131z d\u0259nizd\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131. G\u0259l\u0259n il biz \u201cTotal\u201dla 300 milyard kubmetr qaz potensial\u0131 olan \u201cAb\u015feron\u201d yata\u011f\u0131ndan qaz hasilat\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131q. SOCAR f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 \u201c\u00dcmid-Bab\u0259k\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Haz\u0131rda \u201c\u00dcmid\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259lik hasilat\u0131 3 milyon kubmetr qazd\u0131r. Bu yata\u011f\u0131n potensial\u0131 200 milyard kubmetrd\u0259n \u00e7oxdur. \u201cEquinor\u201dla birlikd\u0259 biz \u201cQaraba\u011f yata\u011f\u0131\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. M\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, k\u0259\u015ffiyyat quyusu \u00e7ox tezlikl\u0259 qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k potensial\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricisidir. \u00dcst\u0259g\u0259l, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201dd\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 d\u0259rin qaz yataqlar\u0131 var v\u0259 SOCAR il\u0259 BP aras\u0131nda bu istiqam\u0259td\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00e7ox u\u011furla gedir. \u00dcmid edir\u0259m ki, tezlikl\u0259 biz raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yik. Bel\u0259likl\u0259, bunlar ham\u0131s\u0131, beyn\u0259lxalq bazarlarda i\u015ftirak\u0131m\u0131z\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, \u015fax\u0259l\u0259nmi\u015f \u00fcsullarla karbohidrogen ehtiyatlar\u0131m\u0131z\u0131n ixrac\u0131 v\u0259 xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn daha yax\u015f\u0131 \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259t olan strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259rimizin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Bu, bizim m\u0259qs\u0259dimizdir v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Biz, h\u0259m\u00e7inin s\u0259rv\u0259tl\u0259rin \u0259dal\u0259tli b\u00f6lg\u00fcs\u00fc \u00fcz\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015fl\u0259yirdik. \u00c7\u00fcnki neft hasil ed\u0259n bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 varl\u0131 v\u0259 yoxsullar aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq \u00e7ox y\u00fcks\u0259kdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bizim \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz dediyimiz kimi, nefti &#8211; \u201cqara q\u0131z\u0131l\u201d\u0131 insan kapital\u0131na \u00e7evirm\u0259k olub. Son 16 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda yoxsulluq s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259xmin\u0259n 50 faizd\u0259n 4,8 faiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si fakt\u0131 onu g\u00f6st\u0259rir ki, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 neft-qaz layih\u0259l\u0259ri insanlara daha yax\u015f\u0131 h\u0259yat s\u00fcrm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edib. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 bizim iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 3,4 d\u0259f\u0259 art\u0131b. Bu, d\u00fcnya rekordudur. Son 16 ild\u0259 xarici ticar\u0259timiz 6,4 d\u0259f\u0259 art\u0131b. Bizim birba\u015fa xarici borcumuz \u00fcmumi daxili m\u0259hsulun yaln\u0131z 17 faizini t\u0259\u015fkil edir. S\u0259rb\u0259st konvertasiya olunan valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z xarici borcdan 6 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, biz xarici borcu ist\u0259diyimiz vaxt ba\u011flaya bil\u0259rik.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bunlar \u0259sas iqtisadi m\u0259lumatlard\u0131r. Sonda onu \u0259lav\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim ki, D\u00fcnya Bank\u0131 \u201cDoing Business\u201d hesabat\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259n islahat\u00e7\u0131 20 \u00f6lk\u0259d\u0259n biri hesab edir. Bu ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan il\u0259 Davos D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu aras\u0131nda Bak\u0131da \u201cDavos D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 M\u0259rk\u0259zinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda niyy\u0259t protokolu\u201d imzaland\u0131. Bu, Qafqaz v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k regional m\u0259rk\u0259zdir. Az\u0259rbaycan ona g\u00f6r\u0259 se\u00e7ildi ki, \u00e7\u00fcnki bizim s\u0259nayemiz, qeyri-neft s\u0259nayemiz s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. T\u0259kc\u0259 \u00f6t\u0259n il qeyri-neft s\u0259nayesind\u0259 inki\u015faf t\u0259xmin\u0259n 14-15 faiz idi. Bu il \u00fcmid edirik ki, art\u0131m daha \u00e7ox v\u0259 ya eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, neft v\u0259 qaz layih\u0259l\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n biz h\u0259mi\u015f\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fc v\u0259 qon\u015fular\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259n \u00f6lk\u0259dir. Enerji resurslar\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259nb\u0259l\u0259rin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bizim n\u00fcmun\u0259mizd\u0259 is\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin v\u0259 mar\u015frutlar\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n s\u00f6hb\u0259t gedir. H\u0259m\u00e7inin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bizim u\u011furumuzun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri maraqlar\u0131n balans\u0131d\u0131r &#8211; hasilat\u00e7\u0131lar, tranzit \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar aras\u0131ndak\u0131 balans. \u018fmin\u0259m ki, aram\u0131zdak\u0131 bu m\u00fcsb\u0259t \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131 davam ed\u0259c\u0259k. M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131na u\u011furlar arzu edir\u0259m. \u00c7ox sa\u011f olun.<\/p>\n<p><strong>X X X<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n Energetika naziri\u00a0<strong>P\u0259rviz \u015eahbazov<\/strong>\u00a0dedi:<\/p>\n<p>-C\u0259nab Prezident, icaz\u0259 verin, M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri ad\u0131ndan \u0259trafl\u0131 v\u0259 m\u0259zmunlu nitqiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 bir daha Siz\u0259 d\u0259rin minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildir\u0259k. \u0130ndi m\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fc Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n Enerji M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 Ba\u015f Direktorlu\u011funun ba\u015f direktorunun m\u00fcavini, doktor Klaus-Diter Borxardta verm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p><strong>X X X<\/strong><\/p>\n<div><strong>Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si\u00a0<\/strong><\/div>\n<div><strong>Klaus-Diter Borxardt\u0131n\u00a0<\/strong><\/div>\n<div><strong>\u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/div>\n<p>-\u00c7ox sa\u011f olun. H\u00f6rm\u0259tli Prezident \u018fliyev, nazir \u015eahbazov, nazir Petkova, nazir Tunova, nazir An\u00e7i\u00e7, nazir m\u00fcavinl\u0259ri, zati-alil\u0259ri, xan\u0131mlar v\u0259 c\u0259nablar.<\/p>\n<p>Bu \u00e7ox m\u00fch\u00fcm toplant\u0131da &#8211; M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin alt\u0131nc\u0131 iclas\u0131nda Avropa \u0130ttifaq\u0131 ad\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259mnuniyy\u0259tdir. Bilir\u0259m ki, ham\u0131n\u0131z burada aran\u0131zda enerji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 yeni komissar xan\u0131m Simsonu g\u00f6r\u0259c\u0259yinizi g\u00f6zl\u0259yirdiniz. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, o, Avropa Komissiyas\u0131 v\u0259 Afrika \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n kollegiyalararas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 \u018fddis-\u018fb\u0259b\u0259d\u0259 qalma\u011fa m\u0259cbur olmu\u015fdur. O, buraya g\u0259lm\u0259yi \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259di. Lakin o, sizin ham\u0131n\u0131za \u0259n s\u0259mimi salamlar\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 h\u0259m\u00e7inin m\u0259nd\u0259n xahi\u015f etdi siz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131m ki, onun C\u0259nub Qaz D\u0259hlizin\u0259 sadiqliyi s\u0259l\u0259fl\u0259rininki q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. M\u0259nim fikrimc\u0259, M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n bu alt\u0131nc\u0131 toplant\u0131s\u0131 tamamil\u0259 \u00f6z\u0259l bir iclasd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bir t\u0259r\u0259fd\u0259n bizim qeyd edil\u0259si i\u015fl\u0259rimiz var v\u0259 Prezident \u018fliyevin C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin b\u00f6y\u00fck m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 biz\u0259 verdiyi m\u0259lumatdan g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz ki, b\u00fct\u00fcn bunlara 2011-ci ild\u0259 start verilib. Biz indi, sad\u0259c\u0259, 2020-ci ild\u0259yik v\u0259 buna nail olunmas\u0131 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 tamamil\u0259 inan\u0131lmazd\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d yata\u011f\u0131ndan hasil edil\u0259n qaz\u0131n ilin sonunad\u0259k Avropa \u0130ttifaq\u0131na &#8211; \u0130taliyaya q\u0259d\u0259r n\u0259qli il\u0259 ba\u011fl\u0131 sad\u0259 fakt bizim ham\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn fantastik nailiyy\u0259t olacaq. Prezident \u018fliyevin indic\u0259 qeyd etdiyi kimi, Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bu layih\u0259 h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. \u00c7\u00fcnki bu, bizim enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimizi g\u00fccl\u0259ndirir, h\u0259m\u00e7inin bizim \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259 strategiyam\u0131z\u0131n bir hiss\u0259sidir, yeni m\u0259nb\u0259dir v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 daha m\u00fch\u00fcm\u00fc olan Avropa bazar\u0131na yeni mar\u015frutdur. Burada m\u0259n b\u00fct\u00fcn bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu layih\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi idar\u0259\u00e7iliy\u0259 v\u0259 r\u0259hb\u0259rliy\u0259 g\u00f6r\u0259 Prezident \u018fliyev\u0259 v\u0259 onun h\u00f6kum\u0259tin\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirm\u0259k ist\u0259rdim. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u0259n eynil\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u2013 T\u00fcrkiy\u0259, G\u00fcrc\u00fcstan, Albaniya, Yunan\u0131stan, \u0130taliya v\u0259 Bolqar\u0131stan\u0131 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. M\u0259n, h\u0259m\u00e7inin Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131 da unutmaq ist\u0259mir\u0259m. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, siz h\u0259r zaman \u00e7ox d\u0259st\u0259k vermisiniz. H\u0259r bir t\u0259r\u0259fin bu layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bax\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 konkret s\u0259yl\u0259r olmasayd\u0131, bu layih\u0259 he\u00e7 vaxt h\u0259yata ke\u00e7m\u0259zdi. Sonuncu, lakin he\u00e7 d\u0259 az \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etm\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, \u015firk\u0259tl\u0259r, kreditorlar olmasayd\u0131, bu, m\u00fcmk\u00fcn ola bilm\u0259zdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bunun ba\u015f verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nim \u00e7ox s\u0131x, m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 birg\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bizim bu toplant\u0131da nailiyy\u0259tl\u0259rimizi qeyd etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn s\u0259b\u0259bl\u0259rimiz var. Lakin biz h\u0259m d\u0259 f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib bir q\u0259d\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 baxmal\u0131y\u0131q, m\u0259n toplant\u0131m\u0131z\u0131n bir m\u0259qs\u0259dini d\u0259 bunda g\u00f6r\u00fcr\u0259m. Bundan sonra n\u0259 olacaq? Bu m\u0259qamda m\u0259n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, ist\u0259rdim C\u0259nub Qaz D\u0259hlizini nec\u0259 geni\u015fl\u0259ndir\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. \u00c7\u00fcnki bu el\u0259 g\u00f6z\u0259l layih\u0259dir ki, siz onu, sad\u0259c\u0259, 10 milyard kubmetr \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259zsiniz. Bel\u0259likl\u0259, ilk sual bel\u0259dir: Bizim yeni istiqam\u0259tl\u0259rimiz varm\u0131? B\u0259li, bizim yeni istiqam\u0259tl\u0259rimiz var. Q\u0259rbi Balkan \u00f6lk\u0259l\u0259ri var. Onlardan b\u0259zil\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri buradad\u0131r. Dig\u0259r Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin &#8211; Macar\u0131stan\u0131n, Rum\u0131niyan\u0131n mara\u011f\u0131 var v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 da olacaq. Bel\u0259likl\u0259, istiqam\u0259t ayd\u0131nd\u0131r v\u0259 imkan var. Sual yaran\u0131r: Qaz\u0131 haradan \u0259ld\u0259 ed\u0259k? Bu m\u0259qamda, Prezident \u018fliyev, Sizin son k\u0259\u015ffiyyatlarla ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259riniz \u00e7ox \u00fcmidvericidir. \u018fg\u0259r b\u00fct\u00fcn bunlar h\u0259yata ke\u00e7s\u0259, onda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bizim C\u0259nub Qaz D\u0259hlizini 10 milyard kubmetrd\u0259n 20 milyard kubmetr\u0259d\u0259k v\u0259 daha \u00e7ox geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q \u00e7ox yax\u015f\u0131 imkan\u0131m\u0131z var, \u00e7\u00fcnki bu d\u0259hlizin imkan\u0131, texniki imkan\u0131 art\u0131q m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, m\u0259n bunu da qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Y\u0259qin e\u015fitmisiniz ki, &#8211; m\u0259n onu leytmotiv adland\u0131rard\u0131m, &#8211; yeni komissiya Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn yeni ya\u015f\u0131l pakt i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlay\u0131b. \u0130caz\u0259 verin, ondan ba\u015flay\u0131m ki, Avropa ya\u015f\u0131l pakt\u0131 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 ya h\u0259tta geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 zidd deyil. Avropa ya\u015f\u0131l pakt\u0131 qaz\u0131 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k enerji sistemimizin \u0259sas komponentl\u0259rind\u0259n biri kimi ehtiva edir. Siz neytral emissiyal\u0131 iqtisadiyyat\u0131 yaln\u0131z o halda inki\u015faf etdir\u0259 bil\u0259rsiniz ki, onu ke\u00e7idin iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259liliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sirin ciddi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u0259sasland\u0131ras\u0131n\u0131z. Bizim indiy\u0259d\u0259k apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259hlill\u0259r tamamil\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bu ke\u00e7id qaz\u0131 ehtiva etm\u0259kl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. H\u0259l\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t bu, bizim \u0259n yax\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z qaz \u2013 t\u0259bii qaz olacaq. Lakin daha uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 bu t\u0259bii qaz da neytral emissiyal\u0131 qaza \u00e7evrilm\u0259lidir. O, karbohidrogensiz olmal\u0131d\u0131r. Bu, bizim ham\u0131m\u0131z\u0131n \u2013 qaz\u0131 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k enerji sistemimizin komponentl\u0259rind\u0259n biri kimi saxlamaqda maraql\u0131 olanlar\u0131n v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Paris sazi\u015fi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u0259m\u0259l etm\u0259sini ist\u0259y\u0259nl\u0259rin qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259c\u0259yi bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 bu m\u0259nada \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131qd\u0131r. Biz Avropa ya\u015f\u0131l pakt\u0131n\u0131 qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259crid olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259mirik. Biz uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 t\u0259bii qaz\u0131 dekarbonla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan h\u0259llin bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131 sah\u0259sind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik. Bel\u0259likl\u0259, \u00fcmumilikd\u0259, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, el\u0259c\u0259 d\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin bizim ham\u0131m\u0131z\u0131n q\u00fcrur duydu\u011fu layih\u0259 olaraq qalmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. T\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n Energetika naziri\u00a0<strong>P\u0259rviz \u015eahbazov<\/strong>: Doktor Borxardt, \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 Siz\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edirik. M\u0259n bir daha bu s\u0259h\u0259r biziml\u0259 birlikd\u0259 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 Prezident \u018fliyev\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildirm\u0259k ist\u0259rdim.<\/p>\n<p><strong>X X X<\/strong><\/p>\n<p>Toplant\u0131 i\u015fini panel sessiyalarla davam etdirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 28-d\u0259 Bak\u0131da, Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zind\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi M\u0259\u015fv\u0259r\u0259t \u015euras\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 nazirl\u0259rin VI toplant\u0131s\u0131 ke\u00e7irilib. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[7,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14308"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14308"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14308\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14310,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14308\/revisions\/14310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14308"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14308"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14308"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}