{"id":163169,"date":"2021-07-06T09:58:21","date_gmt":"2021-07-06T05:58:21","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=163169"},"modified":"2021-07-06T09:58:21","modified_gmt":"2021-07-06T05:58:21","slug":"r%c9%99sad-mahmudov-susa-b%c9%99yannam%c9%99sinin-icrasi-regionda-sulhun-iqtisadi-inkisafin-qarantidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=163169","title":{"rendered":"R\u0259\u015fad Mahmudov: \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin icras\u0131 regionda s\u00fclh\u00fcn, iqtisadi inki\u015faf\u0131n qarant\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"<div id=\"selectedtext\">\n<p>Regionun yeni geosiyasi reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si tarixi hadis\u0259 olaraq, Az\u0259rbaycan\u2013T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 aspektd\u0259n\u2013siyasi, iqtisadi, ideoloji, humanitar bax\u0131mdan olduqca diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Bunlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda bir m\u0259qam x\u00fcsusil\u0259 maraq do\u011furur. Bu, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 AB\u015e-\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, bu il iyunun 8-d\u0259 AB\u015e Senat\u0131n\u0131n xarici \u0259laq\u0259l\u0259r komit\u0259sind\u0259 Prezident Cozef Baydenin 2022-ci maliyy\u0259 ili il\u0259 ba\u011fl\u0131 dinl\u0259m\u0259l\u0259ri zaman\u0131 bir ne\u00e7\u0259 senator, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Nyu Cersi \u015ftat\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n demokrat Bob Menendes D\u00f6vl\u0259t Departamentini Azadl\u0131\u011fa D\u0259st\u0259k Akt\u0131na 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fi dayand\u0131rmaqla Az\u0259rbaycana \u201cya\u015f\u0131l i\u015f\u0131q\u201d yand\u0131rmaqda g\u00fcnahland\u0131rd\u0131, erm\u0259ni \u0259sirl\u0259rin qanunsuz saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Dig\u0259r bir ne\u00e7\u0259 senator da (Br\u0259d \u015eerman v\u0259 Barbara Li) 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin q\u00fcvv\u0259d\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdi. Lakin dinl\u0259m\u0259l\u0259r zaman\u0131 diqq\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259n d\u0259lill\u0259r erm\u0259nip\u0259r\u0259st q\u00fcvv\u0259l\u0259rin haqs\u0131z oldu\u011funu, \u0259dal\u0259tsiz m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirdiyini \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131 v\u0259 bel\u0259likl\u0259, m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l Amerikan\u0131n Erm\u0259ni Milli Komit\u0259sinin (ANCA \u2013 Armenian National Committeeof America) icra\u00e7\u0131 direktoru Aram Hamparyan\u0131n 907-ci d\u00fcz\u0259li\u015fin yenid\u0259n q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259c\u0259yi v\u0259dinin iflasa u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri Milli M\u0259clisin deputat\u0131, YAP \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc R\u0259\u015fad Mahmudov s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>R\u0259\u015fad Mahmudov deyib: Bu il iyunun 14-d\u0259 NATO Sammiti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 AB\u015e Prezidentinin T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc d\u0259 erm\u0259ni toplumunun \u00fcmidl\u0259rini m\u0259hv etdi. Halbuki AB\u015e r\u0259hb\u0259rinin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u00f6vqeyini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259c\u0259yi, T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti \u018frdo\u011fana, daha sonra is\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev\u0259 ciddi reaksiya g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilirdi. Lakin Cozef Baydenl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n d\u0259rhal sonra c\u0259nab \u018frdo\u011fan\u0131n \u015eu\u015faya g\u0259lm\u0259si, burada \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131 erm\u0259nip\u0259r\u0259st q\u00fcvv\u0259l\u0259rin haqs\u0131z iddialar\u0131n\u0131n el\u0259 havadan as\u0131l\u0131 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>Fikrimc\u0259, hadis\u0259l\u0259rin bu c\u00fcr gedi\u015fini erm\u0259ni xalq\u0131 da g\u00f6zl\u0259yirdi. Ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc ki, \u00fczl\u0259\u015fdiyi a\u011f\u0131r siyasi durumun, sosial-iqtisadi \u015f\u0259raitin s\u0259b\u0259bkar\u0131 daxild\u0259ki revan\u015fist q\u00fcvv\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r, xaricd\u0259 onlar\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n lobbi qruplar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259ti bu g\u00fcn C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 yeni geosiyasi v\u0259ziyy\u0259ti d\u00fczg\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir, regional iqtisadi inteqrasiyan\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 vacib say\u0131r, davaml\u0131 s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 yaln\u0131z \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yolu il\u0259 nail olma\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259nin xilas\u0131 hesab edir. Bu bax\u0131mdan \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra AB\u015e-\u0131n b\u00f6lg\u0259y\u0259 konstruktiv yana\u015fmas\u0131 da m\u0259hz bu h\u0259qiq\u0259tl\u0259, tarixi reall\u0131qla ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 inamla dey\u0259 bil\u0259rik ki, AB\u015e il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q g\u0259l\u0259c\u0259k s\u00fclh v\u0259 sabitliy\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. T\u00fcrkiy\u0259\u2013Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 is\u0259 regiondak\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259rin maraqlar\u0131na cavab ver\u0259n meqaenerji layih\u0259l\u0259ri v\u0259 enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 imkan verir. Va\u015finqton Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n b\u00fct\u00fcn neft-qaz layih\u0259l\u0259rini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Deputat\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, AB\u015e-\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana bu c\u00fcr \u0259dal\u0259tli yana\u015fmas\u0131 da art\u0131q erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259tini yeni siyasi reall\u0131qla bar\u0131\u015fma\u011fa, s\u00fclh v\u0259 sabitliy\u0259 t\u0259r\u0259fdar olma\u011fa, Erm\u0259nistan\u0131n ill\u0259rl\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tin\u0259 son qoyma\u011fa vadar edir. Erm\u0259nistanda ke\u00e7iril\u0259n n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar parlament se\u00e7kil\u0259ri d\u0259 bunu n\u00fcmayi\u015f etdirdi: Nikol Pa\u015finyan\u0131n s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 parlaq q\u0259l\u0259b\u0259 qazanmas\u0131 da bunun t\u0259sdiqi idi.<\/p>\n<p>\u0130ndi Erm\u0259nistanda \u00e7oxluq yax\u015f\u0131 anlay\u0131r ki, bu \u00f6lk\u0259nin siyasi, sosial-iqtisadi b\u00f6hrandan yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu qon\u015fular\u0131n\u0131n s\u00fclh t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 t\u0259r\u0259fdar \u00e7\u0131x\u0131b g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 inamla add\u0131mlamas\u0131, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri qurmas\u0131d\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 b\u00f6hran daha da d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259c\u0259k, \u0259halinin durumu a\u011f\u0131rla\u015facaq, miqrasiya probleml\u0259ri he\u00e7 vaxt h\u0259ll olunmayacaq. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, demoqrafik b\u00f6hran ya\u015fayan \u00f6lk\u0259 daim i\u015f\u00e7i, istehsal v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259ti yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k iqtisadi amill\u0259rin d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tini yax\u015f\u0131 anlay\u0131r. Bu m\u0259nada Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin d\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sini ist\u0259yir. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, bu layih\u0259 il\u0259 t\u0259kc\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n deyil, b\u00f6lg\u0259nin d\u0259 geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tinin m\u00fcsb\u0259t\u0259 do\u011fru d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yini, \u0259halinin \u00fczl\u0259\u015fdiyi sosial b\u00f6hrandan xilas ola bil\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bax, el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 erm\u0259ni lobbisind\u0259n f\u0259rqli olaraq, erm\u0259ni c\u0259miyy\u0259ti bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra indiki h\u0259yat t\u0259rzinin d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yin\u0259, yeni \u0259lveri\u015fli ticar\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n yaranaca\u011f\u0131na, i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131na q\u0259lb\u0259n \u0259mindir.<\/p>\n<p>Buradan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr sabitlik v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 qar\u015f\u0131 davaml\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla yana\u015f\u0131, regional iqtisadi inteqrasiya \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlarla s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. H\u0259m T\u00fcrkiy\u0259, h\u0259m d\u0259 Rusiya n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rini a\u00e7araq regional iqtisadi inteqrasiyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Bu bax\u0131mdan, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00e7ox vacib bir n\u0259qliyyat mar\u015frutudur v\u0259 ondan b\u00fct\u00fcn maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r faydalanacaqlar. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin kilidini a\u00e7maqla Az\u0259rbaycan \u00f6z anklav\u0131 olan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259sini b\u0259rpa ed\u0259c\u0259k v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 birba\u015fa Az\u0259rbaycan v\u0259 Orta Asiyadak\u0131 dig\u0259r t\u00fcrkdilli \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 qazanacaq.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan da bu layih\u0259d\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r, \u00e7\u00fcnki \u00f6lk\u0259 \u0130ran v\u0259 Rusiya il\u0259 d\u0259mir yolu ba\u011flant\u0131s\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k, sonuncu d\u00f6vl\u0259t \u0259sas iqtisadi v\u0259 siyasi m\u00fctt\u0259fiqdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Rusiya h\u0259mi\u015f\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n lider idxal v\u0259 ixrac bazar\u0131 olub. \u00d6t\u0259n il Erm\u0259nistandan Rusiyaya t\u0259xmin\u0259n 676 milyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 mal ixrac edilib v\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Rusiyan\u0131n \u00fcmumi idxaldak\u0131 pay\u0131 4,559 milyard dollara (32,4 faiz) b\u0259rab\u0259r olub.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Qafqaz regionunda sabitliyin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, b\u00fct\u00fcn iqtisadi v\u0259 n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u00fclh\u00fcn t\u0259min edilm\u0259si \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sind\u0259 vur\u011fulanan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n strateji istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Hakimiyyet.com&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n<div id=\"istinad\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Regionun yeni geosiyasi reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 r\u0259smil\u0259\u015fdir\u0259n \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si tarixi hadis\u0259 olaraq, Az\u0259rbaycan\u2013T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda bir ne\u00e7\u0259 aspektd\u0259n\u2013siyasi, iqtisadi, ideoloji, humanitar bax\u0131mdan olduqca&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":163170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,7,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163169"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=163169"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":163171,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163169\/revisions\/163171"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/163170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=163169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=163169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=163169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}