{"id":164458,"date":"2021-08-24T17:48:12","date_gmt":"2021-08-24T13:48:12","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=164458"},"modified":"2021-08-24T17:48:12","modified_gmt":"2021-08-24T13:48:12","slug":"professor-covid-19-peyv%c9%99ndl%c9%99rinin-ustun-v%c9%99-catismayan-c%c9%99h%c9%99tl%c9%99ri-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=164458","title":{"rendered":"Professor: COVID-19 peyv\u0259ndl\u0259rinin \u00fcst\u00fcn v\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmayan c\u0259h\u0259tl\u0259ri var"},"content":{"rendered":"<p>Yeni n\u00f6v koronavirusdan (COVID-19) qorunma\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 yolu peyv\u0259nddir. Peyv\u0259nd\u0259 h\u0259qiqi m\u00fcnasib\u0259ti \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amil, insanlar\u0131n bu haqda d\u00fczg\u00fcn maarifl\u0259ndirilm\u0259sidir. \u018fks hal m\u00fcxt\u0259lif v\u0259 ziddiyy\u0259tli m\u0259qamlar\u0131n yaranmas\u0131na yol a\u00e7\u0131r. M\u0259lumdur ki, peyv\u0259ndl\u0259rin t\u0259rkibi v\u0259 haz\u0131rlanma texnologiyas\u0131 istehsal\u00e7\u0131 sirridir v\u0259 onun ictimail\u0259\u015fdirilm\u0259si, yaln\u0131z patent sahibi olan h\u00fcquqi varisin\u0259 m\u0259xsusdur. Lakin indi pandemiya d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. \u0130nsanlar\u0131n m\u0259n\u0259vi rahatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, peyv\u0259ndl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox ziddiyy\u0259tli m\u0259qamlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Professor Musa Q\u0259niyev koronavirus \u0259leyhin\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n peyv\u0259ndl\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verib.<\/p>\n<p>Bildirib ki, d\u00fcnyada COVID-19 \u0259leyhin\u0259 peyv\u0259ndl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif texnoloji platformalar \u0259sas\u0131nda haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131ndan, birinin dig\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n \u00fcst\u00fcn v\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmayan c\u0259h\u0259tl\u0259ri var: Koronavirus \u0259leyhin\u0259 inaktiv peyv\u0259ndl\u0259ri haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn SARS-CoV-2 virusu x\u00fcsusi, t\u0259bii h\u00fcceyr\u0259 kulturas\u0131nda bec\u0259rilir. \u201cVERO\u201d, y\u0259ni t\u0259bii h\u00fcceyr\u0259 adlanan bu kultura ya\u015f\u0131l Afrika meymunlar\u0131n\u0131n b\u00f6yr\u0259k h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri epitelind\u0259n al\u0131n\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259, virus kimy\u0259vi yolla inaktivl\u0259\u015fdirilir. Bu c\u00fcr vaksinl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00e7ox asand\u0131r, lakin h\u00fcceyr\u0259 kulturas\u0131nda olan virusun produktivliyi v\u0259 \u201ck\u00fctl\u0259vi istehsal zaman\u0131\u201d biot\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin qorunmas\u0131na z\u0259man\u0259t sual alt\u0131nda olur. Kimy\u0259vi emala m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, vaksinl\u0259rin t\u0259rkibind\u0259 al\u00fcminium hidroksid v\u0259 ya dig\u0259r adyuvantlar ola bil\u0259r. H\u0259min vaksinl\u0259rin t\u0259yinind\u0259, orqanizmin immun sistemi virusu b\u00fct\u00fcn struktur elementl\u0259rinin taml\u0131\u011f\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fcr. Odur ki, \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n immun cavab, t\u0259kc\u0259 virusun z\u00fclal fraksiyas\u0131na qar\u015f\u0131 deyil, b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 virusa qar\u015f\u0131 (\u00f6rt\u00fck t\u0259b\u0259q\u0259, matriks v\u0259 nukleoprotein) \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Y\u0259ni, bu peyv\u0259ndl\u0259rin potensial f\u0259all\u0131\u011f\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olmal\u0131d\u0131r. Paralel olaraq, onlar\u0131n \u0259lav\u0259 effekti d\u0259, modern peyv\u0259ndl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha y\u00fcks\u0259k olur. Bel\u0259 vaksinl\u0259rin haz\u0131rda istifad\u0259 olunan \u0259sas n\u00fcmun\u0259si \u00c7in istehsal\u0131 olan \u201cCoronaVac\u201dd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130naktiv peyv\u0259ndl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 ciddi n\u0259zar\u0259t v\u0259 biot\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etdiyind\u0259n, bu i\u015fd\u0259 \u0259sas m\u0259suliyy\u0259t istehsal\u00e7\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Buna baxmayaraq, daxili bazara deyil, k\u00fctl\u0259vi istehsala getdiyi halda, al\u0131nm\u0131\u015f peyv\u0259ndl\u0259rin potensial f\u0259all\u0131\u011f\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yaln\u0131z bu yoxlamalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na t\u0259minat ver\u0259n m\u00fcasir tibb avadanl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu t\u0259qdird\u0259, bel\u0259 peyv\u0259ndl\u0259rd\u0259n istifad\u0259nin ciddi f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b olma ehtimal\u0131 yoxdur. G\u00fccl\u00fc tibbi n\u0259zar\u0259t sistemi olan inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan peyv\u0259ndl\u0259rin (\u201cikinci \u0259l peyv\u0259ndl\u0259r\u201d) al\u0131nmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cCoronaVac\u201d peyv\u0259ndinin ilk d\u0259sti, s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259tind\u0259n al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Bu peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 strategiyas\u0131nda \u0259n d\u00fczg\u00fcn se\u00e7im siyas\u0259ti idi\u201d.<\/p>\n<p>Professor canl\u0131 peyv\u0259ndl\u0259r bar\u0259d\u0259 d\u0259 m\u0259lumat verib: \u201cCanl\u0131 peyv\u0259ndl\u0259r virusun genetik z\u0259ifl\u0259dilmi\u015f versiyas\u0131n\u0131 almaq yolu il\u0259 haz\u0131rlan\u0131r. Bu halda virus \u00e7ox z\u0259if d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 replikasiyaya m\u0259ruz qala bils\u0259 d\u0259, bir qayda olaraq x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259tmir. Lakin orqanizmd\u0259, t\u0259bii virusun t\u00f6r\u0259tdiyi immun cavaba tam uy\u011fun immun reaksiyaya s\u0259b\u0259b olur. Y\u0259ni \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirdiyi immunitet praktik olaraq x\u0259st\u0259likd\u0259n sa\u011falm\u0131\u015flarda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n immunitetd\u0259n f\u0259rql\u0259nmir. Potensial f\u0259all\u0131q v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck \u0259msal\u0131 is\u0259 h\u0259tta inaktiv peyv\u0259ndl\u0259rd\u0259n bel\u0259 y\u00fcks\u0259k olur.<\/p>\n<p>Bu peyv\u0259ndin m\u00fch\u00fcm \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc, orqanizm\u0259 burundaxili yolla t\u0259yin edil\u0259 bilm\u0259sidir. N\u0259tic\u0259d\u0259 virusun giri\u015f qap\u0131s\u0131 olan yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yolunun selikli qi\u015fas\u0131nda g\u00fccl\u00fc immun reaksiya yaran\u0131r. Bu, h\u0259tta infeksiyaya yoluxman\u0131 bel\u0259, statistik olaraq azald\u0131r. Virusun vaksinasiya olunmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 d\u0259 replikasiyaya m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 (t\u0259krar yoluxma) n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bu peyv\u0259ndl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 erk\u0259n antitel v\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f h\u00fcceyr\u0259 immun reaksiyas\u0131, h\u0259m d\u0259 bu hal\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ril\u0259 b\u0259rab\u0259r, bu peyv\u0259ndl\u0259rin m\u0259nfi c\u0259h\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 virusun modifikasiyaya u\u011frad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, uzun zaman m\u00fcdd\u0259tinin t\u0259l\u0259b olunmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, ciddi t\u0259dqiqat v\u0259 n\u0259zar\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir proses olmas\u0131d\u0131r. Bu c\u00fcr peyv\u0259ndl\u0259r\u0259 v\u0259r\u0259m \u0259leyhin\u0259 BCG-ni misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Haz\u0131rda COVID-19 \u0259leyhin\u0259 COV\u0130-VAC adl\u0131 bel\u0259 bir peyv\u0259nd AB\u015e v\u0259 Hindistan\u0131n birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Hindistan\u0131n Peyv\u0259ndl\u0259r \u0130nstitutunda haz\u0131rlan\u0131b v\u0259 klinik s\u0131naqlar m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni n\u00f6v koronavirusdan (COVID-19) qorunma\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 yolu peyv\u0259nddir. Peyv\u0259nd\u0259 h\u0259qiqi m\u00fcnasib\u0259ti \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amil, insanlar\u0131n bu haqda d\u00fczg\u00fcn maarifl\u0259ndirilm\u0259sidir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":164459,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,47,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/164458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=164458"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/164458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":164460,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/164458\/revisions\/164460"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/164459"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=164458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=164458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=164458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}