{"id":168526,"date":"2022-02-26T11:25:53","date_gmt":"2022-02-26T07:25:53","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=168526"},"modified":"2022-02-26T11:25:55","modified_gmt":"2022-02-26T07:25:55","slug":"xx-%c9%99srin-faci%c9%99si-xocali-soyqirimindan-30-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=168526","title":{"rendered":"XX \u0259srin faci\u0259si: Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 30 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p>Bu g\u00fcn Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 30 il \u00f6t\u00fcr. Erm\u0259ni vandallar\u0131n\u0131n 30 il \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan xalq\u0131na, g\u00fcnahs\u0131z, \u0259liyal\u0131n insanlar\u0131mza qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan bu qat\u0131 cinay\u0259t \u0259m\u0259linin qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259si uzun ill\u0259rdir ki, xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rin h\u00fcznl\u0259 an\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu il is\u0259 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259dir ki, h\u0259min insanlar\u0131n ruhunu h\u0259m d\u0259 bir qalib xalq kimi anaca\u011f\u0131q, art\u0131q \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 t\u0259s\u0259lli tap\u0131r\u0131q ki, h\u0259min insanlar\u0131n ruhu \u015fadd\u0131r, V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259miz h\u0259min insanlar\u0131n narahat ruhlar\u0131na da bir rahatl\u0131q g\u0259tirib. Biz art\u0131q o insanlar\u0131n ruhunu utanaraq, m\u0259\u011flub xalq kimi deyil, ba\u015f\u0131uca, qalib xalq kimi an\u0131r\u0131q. 2020-ci il sentyabr\u0131n 27-d\u0259n ba\u015flayan V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u015fanl\u0131 Ordumuzun parlaq Z\u0259f\u0259ri il\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131b. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011faldan azad edilib, q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusunun qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalan Erm\u0259nistan kapitulyasiya akt\u0131na imza atma\u011fa m\u0259cbur olub.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 faci\u0259si insanl\u0131\u011fa, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bir cinay\u0259t idi. H\u0259l\u0259 1991-ci ilin oktyabr ay\u0131ndan \u015f\u0259h\u0259r tamamil\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131nd\u0131. 1992-ci ilin fevral\u0131n 25-d\u0259n 26-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 k\u00fctl\u0259vi artilleriya z\u0259rb\u0259l\u0259rinin ard\u0131nca Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin 366-c\u0131 motoat\u0131c\u0131 alay\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Xocal\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal etdil\u0259r. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar Xocal\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n ed\u0259r\u0259k x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla onun dinc \u0259halisinin soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259tdil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin 5379 n\u0259f\u0259r \u0259halisi deportasiya olundu, 1275 insan \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131 (onlardan 150 n\u0259f\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 68 qad\u0131n v\u0259 26 u\u015fa\u011f\u0131n taleyi bu g\u00fcn\u0259d\u0259k m\u0259lum deyil), 487 n\u0259f\u0259r m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li b\u0259d\u0259n x\u0259sar\u0259tl\u0259ri ald\u0131, 1000 n\u0259f\u0259r m\u00fcxt\u0259lif ya\u015fl\u0131 dinc sakin ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259 yaras\u0131ndan \u0259lil oldu, 8 ail\u0259 tamamil\u0259 m\u0259hv edildi, 130 u\u015faq valideynl\u0259rd\u0259n birini, 25 u\u015faq is\u0259 valideynl\u0259rd\u0259n h\u0259r ikisini itirdi, 613 n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 63 u\u015faq, 70 qoca, 106 qad\u0131n i\u015fg\u0259nc\u0259 verilm\u0259kl\u0259 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 ba\u015flanan m\u00fcharib\u0259nin s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rinin \u00fcmumi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 Xocal\u0131dak\u0131 faci\u0259vi hadis\u0259l\u0259rin b\u00fct\u00fcn m\u00f6vcud faktlar\u0131 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut edir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tl\u0259r s\u0131radan v\u0259 t\u0259sad\u00fcfi h\u0259r\u0259k\u0259t deyil, Erm\u0259nistan\u0131n sistemli zorak\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olub. Xocal\u0131dak\u0131 m\u00fclki insanlar\u0131n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u0259hvin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n t\u0259cav\u00fcz fonunda Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f m\u00fcharib\u0259, insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r v\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququn, x\u00fcsusil\u0259 1949-cu il Cenevr\u0259 Konvensiyalar\u0131, Soyq\u0131r\u0131m Cinay\u0259tinin Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 C\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Konvensiya, M\u00fclki v\u0259 Siyasi H\u00fcquqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Pakt, \u0130qtisadi, Sosial v\u0259 M\u0259d\u0259ni H\u00fcquqlar haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Pakt, \u0130\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 Dig\u0259r Q\u0259ddar, Qeyri-insani, yaxud L\u0259yaq\u0259ti Al\u00e7aldan Davran\u0131\u015f v\u0259 C\u0259za n\u00f6vl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 Konvensiya, \u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda beyn\u0259lxalq Konvensiya, U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda Konvensiya v\u0259 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u018fsas Azadl\u0131qlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si haqq\u0131nda Konvensiyan\u0131n ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan H\u0259rbi Prokurorlu\u011fu t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan istintaqla bir s\u0131ra h\u0259rbi qulluq\u00e7u v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259rin Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131nda i\u015ftirak\u0131 tam s\u00fcbuta yetirilib v\u0259 onlar\u0131n Az\u0259rbaycan Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin soyq\u0131r\u0131m\u0131, i\u015fg\u0259nc\u0259, \u0259halini deportasiya etm\u0259, silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zaman\u0131 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 pozma\u011fa v\u0259 dig\u0259r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan madd\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n \u015f\u0259xs qismind\u0259 c\u0259lb edilm\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u00fcvafiq q\u0259rarlar \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 epizodu \u00fczr\u0259 apar\u0131lan istintaq zaman\u0131 7000-\u0259 yax\u0131n istintaq h\u0259r\u0259k\u0259ti icra edilib, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1771 \u015fahid v\u0259 2699 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u015f\u0259xs qismind\u0259 olmaqla 4470 n\u0259f\u0259r dindirilib, 800-d\u0259n art\u0131q m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v ekspertizalar ke\u00e7irilib, dig\u0259r istintaq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri icra edilib.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi g\u00fcc t\u0259tbiq etm\u0259sini v\u0259 t\u0259cav\u00fcz zaman\u0131 beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcququ ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozmas\u0131n\u0131 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc il tarixli 822, 853, 874, 884 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259ri ba\u015fda olmaqla \u00e7oxsayl\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n q\u0259rar v\u0259 q\u0259tnam\u0259l\u0259rind\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259yib. Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 M\u0259hk\u0259m\u0259si 22 aprel 2010-cu il tarixli q\u0259rar\u0131nda Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 h\u00fccumda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri v\u0259 ya insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259tl\u0259r\u0259 b\u0259rab\u0259r tutulan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r kimi qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na 170 milyon AB\u015e dollar\u0131ndan art\u0131q ziyan vurulub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>B\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla v\u0259 a\u011flas\u0131\u011fmaz v\u0259h\u015filikl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. H\u00fccumda mayor Ohanyan Seyran Mi\u015feqovi\u00e7in komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 366-c\u0131 alay\u0131n 2-ci batalyonu, Yevgeni Nabokixin komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 3-c\u00fc batalyon, 1 sayl\u0131 batalyonun q\u0259rargah r\u0259isi \u00c7it\u00e7yan Valeri \u0130sayevi\u00e7 v\u0259 alayda xidm\u0259t ed\u0259n 50-d\u0259n art\u0131q erm\u0259ni zabit v\u0259 gizir i\u015ftirak edib (&#8220;Xocal\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na dair istintaq materiallar\u0131ndan&#8221;).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u015e\u0259h\u0259r \u0259halisinin bir hiss\u0259si zorak\u0131l\u0131qdan qa\u00e7\u0131b can\u0131n\u0131 qurtarmaq ist\u0259y\u0259rk\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n d\u00fcz\u0259ldilmi\u015f pusqularda q\u0259tl\u0259 yetirilib. Rusiyan\u0131n &#8220;Memorial&#8221; h\u00fcquq-m\u00fcdafi\u0259 m\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, d\u00f6rd g\u00fcn \u0259rzind\u0259 yaln\u0131z A\u011fdama Xocal\u0131da q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f 200 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n meyiti g\u0259tirilib, onlarla meyitin t\u0259hqir\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131 fakt\u0131 a\u015fkar edilib. A\u011fdamda 181 meyit (13-\u00fc u\u015faq olmaqla 130 ki\u015fi v\u0259 51 qad\u0131n) m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ekspertizadan ke\u00e7irilib. Ekspertiza zaman\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, 151 n\u0259f\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 g\u00fcll\u0259 yaralar\u0131, 20 n\u0259f\u0259rin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 q\u0259lp\u0259 yaralar\u0131 s\u0259b\u0259b olub, 10 n\u0259f\u0259r k\u00fct al\u0259tl\u0259 vurularaq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. H\u00fcquq-m\u00fcdafi\u0259 m\u0259rk\u0259zi diri adam\u0131n ba\u015f d\u0259risinin soyulmas\u0131 fakt\u0131n\u0131 da qeyd\u0259 al\u0131b.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6z t\u0259qsirini utanmadan etiraf etmi\u015f Erm\u0259nistan\u0131n o d\u00f6vrd\u0259ki m\u00fcdafi\u0259 naziri v\u0259 sabiq prezidenti Serj Sarkisyan Britaniya jurnalisti Tomas de Vaala m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 demi\u015fdi: &#8220;Xocal\u0131dan qabaq az\u0259rbaycanl\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc ki, erm\u0259nil\u0259r m\u00fclki \u0259haliy\u0259 \u0259l qald\u0131ra bilm\u0259y\u0259n xalqd\u0131rlar. Biz bu stereotipi s\u0131nd\u0131rd\u0131q&#8221; (Tomas de Vaal, Qaraba\u011f: Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan s\u00fclh v\u0259 sava\u015f yollar\u0131nda (Nyu York v\u0259 London, Nyu York Universiteti N\u0259\u015friyyat\u0131, 2003), s\u0259h. 172).<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 faci\u0259li s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi daxil olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 200 il \u0259rzind\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin davaml\u0131 olaraq etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulub, qa\u00e7q\u0131na, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunub. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 davam edib. 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan 150 min az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya olunaraq Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr-Araz d\u00fcz\u0259nliyind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilib. 1988-ci ild\u0259 is\u0259 \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131nda ya\u015fayan 250 min az\u0259rbaycanl\u0131 bu \u0259razid\u0259n qovuldu v\u0259 bununla da Erm\u0259nistan monoetnik d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-ci ild\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259traf\u0131nda ba\u015flayan hadis\u0259l\u0259r, erm\u0259ni ideoloqlar\u0131n &#8220;d\u0259nizd\u0259n d\u0259niz\u0259 Erm\u0259nistan&#8221; adl\u0131 s\u0259rs\u0259m ideyas\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdi k\u0259ndl\u0259rin, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131, on minl\u0259r\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>B\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na zidd olaraq Erm\u0259nistan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirdi, bu yolda b\u00fct\u00fcn cinay\u0259t v\u0259 v\u0259h\u015filiy\u0259 haz\u0131r olduqlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirirdi. XX \u0259srin faci\u0259si olan Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 bu aqressiv v\u0259 cinay\u0259tkar erm\u0259ni siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir. XX \u0259srin sonunda ba\u015f vermi\u015f bu faci\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na deyil, b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u0259srin Xat\u0131n, Xirosima, Naqasaki v\u0259 Sonqmi kimi d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259ri il\u0259 bir s\u0131rada dayan\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rini h\u0259d\u0259f\u0259 almaqda m\u0259qs\u0259di n\u0259 idi? Bu, bir t\u0259r\u0259fd\u0259n Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olan, strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli mane\u0259ni aradan qald\u0131rmaq idis\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, Xocal\u0131n\u0131 yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n bird\u0259f\u0259lik silm\u0259k m\u0259qs\u0259di idi. \u00c7\u00fcnki Xocal\u0131 el\u0259 bir ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni idi ki, o, Az\u0259rbaycan tarixinin q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n m\u00fcasir d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259r tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirirdi. Bu x\u00fcsusi m\u0259d\u0259niyy\u0259t tarix\u0259 Xocal\u0131-G\u0259d\u0259b\u0259y m\u0259d\u0259niyy\u0259ti kimi d\u00fc\u015f\u00fcb. Xocal\u0131n\u0131n kromlexl\u0259ri, dolmenl\u0259ri, sikloplar\u0131, kurqanlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r abid\u0259l\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v m\u0259i\u015f\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131 insan c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf dinamikas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ridir. Erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra b\u00fct\u00fcn bu maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rinin m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim m\u0259zarl\u0131qlar\u0131ndan say\u0131lan Xocal\u0131 q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n texnika vasit\u0259sil\u0259 darmada\u011f\u0131n edilm\u0259si erm\u0259ni vandalizminin bariz n\u00fcmun\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, d\u00fcnya m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q akt\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n epizodlar\u0131 insan\u0131 d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirir. Xocal\u0131 sakini \u018fntiq\u0259 erm\u0259ni h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin t\u0259l\u0259b etdiyi &#8220;bu yerl\u0259r b\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u0131n bir hiss\u0259sidir&#8221; s\u00f6zl\u0259rini dilin\u0259 g\u0259tirm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n diri-diri yand\u0131r\u0131ld\u0131. Dig\u0259r Xocal\u0131 sakini S\u0259riyy\u0259 Tal\u0131bova dan\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, &#8220;4 m\u0259sh\u0259ti t\u00fcrk\u00fc v\u0259 3 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n erm\u0259ni q\u0259brinin \u00fcz\u0259rind\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sdil\u0259r. Sonra daha 2 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xartd\u0131lar&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nil\u0259r sa\u011f qalm\u0131\u015f insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 tamamil\u0259 t\u0259hqiredici h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r edibl\u0259r. Onlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n d\u0259risini soyub, ba\u015flar\u0131n\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259ninin dig\u0259r orqanlar\u0131n\u0131 k\u0259sib, u\u015faqlar\u0131n g\u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131xard\u0131b, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n qarn\u0131n\u0131 yar\u0131blar. H\u00fccum zaman\u0131 Xocal\u0131da istifad\u0259si qada\u011fan olunmu\u015f 5,45 kalibrli patronlardan v\u0259 kimy\u0259vi silahlardan istifad\u0259 edilib. B\u00fct\u00fcn bunlar Erm\u0259nistan\u0131n Cenevr\u0259 Konvesiyas\u0131n\u0131n protokollar\u0131n\u0131 pozaraq, m\u00fcharib\u0259 qaydalar\u0131na zidd olaraq dinc sakinl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m h\u0259yata ke\u00e7irdiyini t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilm\u0259si rus, g\u00fcrc\u00fc, ingilis, frans\u0131z, alman, amerikal\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan jurnalist v\u0259 publisistl\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259tirib.<\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fcnyada q\u0259bul olunmu\u015f beyn\u0259lxalq konvensiyalar, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri qanunlar Xocal\u0131 faci\u0259si kimi soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 pisl\u0259yir, yolverilm\u0259z oldu\u011funu bildirir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 1948-ci il 9 dekabr tarixli Soyq\u0131r\u0131m Cinay\u0259tinin Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 C\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Konvensiyan\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq, Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 BMT-nin Beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259sind\u0259 iddia qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn h\u00fcquqi \u0259saslara malikdir. D\u00fcnya bilm\u0259lidir ki, bu cinay\u0259t t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131na, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilib. Yax\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259 Erm\u0259nistanda m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t postlar\u0131n\u0131 tutmu\u015f Seyran Ohanyan, Serj Sarkisyan, el\u0259c\u0259 d\u0259 Robert Ko\u00e7aryan v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri ba\u015f vermi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131n g\u00fcnahkarlar\u0131 kimi beyn\u0259lxalq m\u0259hk\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab verm\u0259lidirl\u0259r.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Cinay\u0259t c\u0259zas\u0131z qalmamal\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi-siyasi t\u0259cav\u00fcz\u00fc d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n ittiham edilm\u0259lidir. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin parlamentl\u0259ri Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda t\u00f6r\u0259tdiyi h\u0259rbi cinay\u0259t\u0259 &#8211; Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na \u0259sl soyq\u0131r\u0131m hadis\u0259si kimi beyn\u0259lxalq siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda 16 d\u00f6vl\u0259tin milli qanunvericilik orqan\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 Xocal\u0131da dinc \u0259halinin q\u0131r\u011f\u0131n\u0131n\u0131n \u0259n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259nilm\u0259si v\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259sinin soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 insanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t akt\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131na dair \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259tnam\u0259 v\u0259 q\u0259rarlar q\u0259bul edibl\u0259r.\/Trend<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 30 il \u00f6t\u00fcr. Erm\u0259ni vandallar\u0131n\u0131n 30 il \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan xalq\u0131na, g\u00fcnahs\u0131z, \u0259liyal\u0131n insanlar\u0131mza qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdiyi insanl\u0131\u011fa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":168527,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,46,47,9,15,2,34,7,19,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/168526"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=168526"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/168526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":168528,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/168526\/revisions\/168528"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/168527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=168526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=168526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=168526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}