{"id":173326,"date":"2022-10-14T10:31:19","date_gmt":"2022-10-14T06:31:19","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=173326"},"modified":"2022-10-14T10:35:07","modified_gmt":"2022-10-14T06:35:07","slug":"erm%c9%99nistan-t%c9%99r%c9%99fi-s%c9%99rh%c9%99dl%c9%99rin-1929-cu-il-x%c9%99rit%c9%99l%c9%99rin%c9%99-%c9%99sas%c9%99n-mu%c9%99yy%c9%99n-edilm%c9%99sini-ist%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=173326","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi s\u0259rh\u0259dl\u0259rin 1929-cu il x\u0259rit\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini ist\u0259yir"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Bunu Erm\u0259nistan T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n katibi Armen Qriqoryan deyib.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cErm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d 1929-cu ild\u0259 delimitasiya olunub. Qal\u0131r bizim bunu Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d kimi \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259yimiz. Biz bu bu s\u0259rh\u0259ddi q\u0259bul edirik, 29,800 kv.km. \u0259razini m\u00fchafiz\u0259 v\u0259 ir\u0259liy\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t edirik. Mexanizml\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 ayd\u0131nl\u0131q yoxdur. Amma bel\u0259 bir anlay\u0131\u015f var ki, bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259liyik\u201d, &#8211; Qriqoryan bel\u0259 deyib.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin ad\u0131ndan Armen Qriqoryan s\u0259rh\u0259dl\u0259rin 1929-cu ilin x\u0259rit\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda delimitasiya v\u0259 demarkasiya edilm\u0259sini h\u0259l\u0259 2021-ci ild\u0259 t\u0259klif edib. T\u0259bii ki, bu t\u0259klif \u0259slind\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131 qane edir. \u00c7\u00fcnki SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xeyli \u0259razisi Az\u0259rbaycandan qanunsuz al\u0131naraq Erm\u0259nistana verilib. Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131, G\u0259d\u0259b\u0259y, Qazax rayonlar\u0131n\u0131n v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n MR-n\u0131n geni\u015f torpaq sah\u0259l\u0259ri v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259ql\u0259ri kolxoz t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k ad\u0131 alt\u0131nda Erm\u0259nistan SSR-in inzibati \u0259razi vahidin\u0259 daxil edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonra is\u0259 h\u0259min torpaqlardan az\u0259rbaycanl\u0131lar qovulub v\u0259 erm\u0259nil\u0259r bu \u0259razil\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nib. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi 1929-cu il\u0259 dair topoqrafik x\u0259rit\u0259l\u0259rin h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu, delimitasiya v\u0259 demarkasiya prosesinin m\u0259hz bu s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0131nda apar\u0131lmal\u0131 oldu\u011funu bildirir. \u018fg\u0259r delimitasiya prosesind\u0259 h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259ri \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259rs\u0259, o zaman SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistana verilmi\u015f xeyli \u0259razil\u0259ri geri qaytar\u0131lmald\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu halda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi 92 min kvadrat kilometr\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fcy\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259ng\u0259zurun v\u0259 b\u0259zi torpaqlar\u0131n qanunsuz olaraq Erm\u0259nistana verilm\u0259sind\u0259n sonra 1921-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisi 97,3 min kv.km t\u0259\u015fkil edib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 1921-ci ilin Qars m\u00fcqavil\u0259si \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259rs\u0259, Az\u0259rbaycan \u0259razisi artaraq 97,3 min kv.km-\u0259 \u00e7atacaq. R\u0259smi \u0130r\u0259van bu h\u0259qiq\u0259ti bildiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, guya 1929-cu ild\u0259 Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisinin 29,8 min kv. km.oldu\u011funu iddia edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259rib\u0259dir ki, Ba\u015f nazir Pa\u015finyan Erm\u0259nistan \u0259razisinin 1991-ci ild\u0259 d\u0259 29,800 kv.km t\u0259\u015fkil etdiyini bildirir. O, Az\u0259rbaycandan bu s\u0259rh\u0259dl\u0259r \u00e7\u0259\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131ma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. 1963-c\u00fc ild\u0259 n\u0259\u015fr olumu\u015f atlasda is\u0259 Erm\u0259nistan SSR\u0130-nin \u0259razisi 29,743 kv.km. g\u00f6st\u0259rilir. Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 minl\u0259rl\u0259 hektar torpaq sah\u0259l\u0259rinin, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259ql\u0259rinin Erm\u0259nistana verildiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, \u0259razil\u0259rin miqyas\u0131 artmal\u0131 idi. Ancaq erm\u0259nil\u0259r 1929-cu ill\u0259 1991-ci ilin g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini eynil\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 saxtala\u015fd\u0131rmaya yol verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259qs\u0259d is\u0259 Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qanunsuz \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri torpaqlar\u0131 delimitasiya prosesind\u0259n k\u0259nar saxlamaqla Erm\u0259nistan\u0131n tarixi \u0259razisi kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>AMEA Qafqaz\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri Elnur K\u0259lbizad\u0259 Cebhe.info-ya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, Armen Qriqoryan\u0131n a\u00e7\u0131qlamas\u0131 bir s\u0131ra \u015f\u00fcbh\u0259li m\u0259qamlardan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, s\u0259rh\u0259dl\u0259rin delimitasiyas\u0131 v\u0259 demarkasiyas\u0131 1929-cu ilin x\u0259rit\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0131nda apar\u0131lsa, h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn s\u0259n\u0259dl\u0259ri d\u0259qiq \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cUnutmaq olmaz ki, Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi bununla h\u0259l\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini a\u00e7\u0131qlamay\u0131b. Amma biz m\u00fcxt\u0259lif qaynaqlara diqq\u0259t yetirs\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, Sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn x\u0259rit\u0259l\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan SSR\u0130-nin \u0259razisi 29,8 min kv.km deyil, 29,743 kv.km g\u00f6st\u0259rilir. Erm\u0259nistan T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n katibi r\u0259q\u0259mi yuvarla\u015fd\u0131rmaqla ilk saxtala\u015fd\u0131rmaya imza at\u0131r. Dig\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, \u0259g\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259r s\u0259rh\u0259dl\u0259rin 1929-cu ild\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vr\u0259 uy\u011fun x\u0259rit\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259libs\u0259, o zaman bir s\u0131ra suallara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, 1929-cu il fevral ay\u0131n\u0131n 18-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarla \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z q\u0259zas\u0131 l\u0259\u011fv edilib v\u0259 bu b\u00f6lg\u0259nin D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z hiss\u0259si b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar SSR\u0130-nin 9 k\u0259ndi Erm\u0259nistana verilib. Bunlar \u015e\u0259rur dair\u0259sinin Qurdqulaq, Xa\u00e7ik, Horadiz, \u015eahbuz nahiy\u0259sinin O\u011fbin, Sultanb\u0259y, A\u011fxa\u00e7, Almal\u0131, \u0130tq\u0131ran, Ordubad nahiy\u0259sinin Qor\u00e7ulan k\u0259ndl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin Kilid k\u0259ndinin otlaq v\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistana verilib. Qanunsuz olaraq Erm\u0259nistan SSR\u0130-y\u0259 veril\u0259n bu \u0259razil\u0259r 625 kv.km-\u0259 yax\u0131n olub. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, bu \u0259razil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilm\u0259lidir. Bir s\u0131ra m\u0259nb\u0259l\u0259r is\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, 1930-cu ild\u0259 \u018fld\u0259r\u0259, Lehvaz, Astara, N\u00fcv\u0259di v\u0259 ba\u015fqa ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri Erm\u0259nistana verilib. Sonradan bu \u0259razid\u0259 Mehri rayonu formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu \u0259razil\u0259rin taleyin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilm\u0259si \u00e7ox vacibdir. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin Erm\u0259nistana h\u0259diyy\u0259 verilm\u0259si davam etdirilib. 1938-ci il may\u0131n 5-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarla Nax\u00e7\u0131van MR-nin K\u0259rki k\u0259ndinin \u0259traf\u0131ndak\u0131 torpaqlar\u0131n bir hiss\u0259si Erm\u0259nistan SSR\u0130-y\u0259 qat\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rmal\u0131 v\u0259 tarixi \u0259dal\u0259t b\u0259rpa olunmal\u0131d\u0131r. 1985-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n xeyli torpaq sah\u0259si o c\u00fcml\u0259d\u0259n, S\u0259d\u0259r\u0259k rayonunun H\u0259s\u0259nqulu ba\u011f\u0131 adl\u0131 \u0259razisi Erm\u0259nistana verilib. Bunun m\u00fcqabilind\u0259 Erm\u0259nistan SSR\u0130 ba\u015fqa bir \u0259razid\u0259n torpaq sah\u0259si ay\u0131r\u0131b Az\u0259rbaycana verm\u0259li olsa da, q\u0259rar icra olunmay\u0131b. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Armen Qriqoryan\u0131n t\u0259klifin\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130kincisi, 1929-cu ilin arxivl\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 h\u0259rbi x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259ksini tapm\u0131\u015f m\u0259lumatlar d\u0259qiq \u00f6yr\u0259nilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qriqoryan\u0131n iddia etdiyi \u0259razi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rl\u0259 bir s\u0131ra m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259ki \u0259razi g\u00f6st\u0259ri\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda f\u0259rql\u0259r var. Bu, onu g\u00f6st\u0259rir ki, Erm\u0259nistan dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesind\u0259 yeni \u0259razil\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Y\u0259ni Erm\u0259nistan \u00f6z\u00fcn\u00fc delimitasiya v\u0259 demarkasiya t\u0259r\u0259fdar\u0131 kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fsa da, r\u0259q\u0259ml\u0259rin t\u0259hrifin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Eyni zamanda, Erm\u0259nistan 1990-c\u0131 ilin yanvar ay\u0131nda eksklav v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan K\u0259rki k\u0259ndini v\u0259 1990-1992-ci ill\u0259rd\u0259 Qazax rayonun yeddi k\u0259ndini i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k qanunsuz ilhaq edib. Dan\u0131\u015f\u0131qlarda bu k\u0259ndl\u0259rin qaytar\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 qald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d. \/Mediaxeberleri.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bunu Erm\u0259nistan T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n katibi Armen Qriqoryan deyib. \u201cErm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d 1929-cu ild\u0259 delimitasiya olunub. Qal\u0131r bizim bunu Erm\u0259nistanla&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":173327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,46,2,7,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/173326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=173326"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/173326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":173330,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/173326\/revisions\/173330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/173327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=173326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=173326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=173326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}