{"id":176381,"date":"2023-03-10T13:17:58","date_gmt":"2023-03-10T09:17:58","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=176381"},"modified":"2023-03-10T13:18:00","modified_gmt":"2023-03-10T09:18:00","slug":"az%c9%99rbaycanin-inkisaf-strategiyasi-durmadan-ir%c9%99lil%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=176381","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf strategiyas\u0131 durmadan ir\u0259lil\u0259yir"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan ild\u0259n-il\u0259 g\u00fccl\u0259nir, s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Apar\u0131lan iqtisadi siyas\u0259t say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n makroiqtisadi inki\u015faf\u0131nda dayan\u0131ql\u0131q t\u0259min edilib v\u0259 bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi y\u00fcks\u0259li\u015f tempin\u0259 nail olunub. Bu g\u00fcn iqtisadiyyatda \u0259ld\u0259 edilmi\u015f s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 inki\u015faf\u0131n v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rin n\u0259tic\u0259si olaraq Az\u0259rbaycan keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni pill\u0259y\u0259 &#8211; modernl\u0259\u015fm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nki\u015fafa aparan yol he\u00e7 d\u0259 hamar olmay\u0131b. M\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bir \u00e7ox siyasi v\u0259 iqtisadi probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. Yaln\u0131z ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 yenid\u0259n qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131. Uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 Sovetl\u0259r birliyinin t\u0259rkibind\u0259 oldu\u011fundan Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 vahid m\u0259kan \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf edirdi. Sovetl\u0259r ittifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 il\u0259 planl\u0131 sosialist sistemind\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f m\u00fctt\u0259fiq respublikalar aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259r q\u0131r\u0131ld\u0131 v\u0259 \u00e7\u0259tin bir m\u00fchit meydana g\u0259ldi<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra bu tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin yorulmaz f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi sabitl\u0259\u015fm\u0259 t\u0259min edildi, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015fland\u0131. Bundan sonra \u00f6lk\u0259nin daxili imkanlar\u0131n\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmas\u0131 v\u0259 z\u0259ngin neft ehtiyatlar\u0131ndan Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n rifah\u0131 namin\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Milli Neft Strategiyas\u0131 m\u0259har\u0259tl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 ki, neft strategiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin ilk ill\u0259rind\u0259 Bak\u0131-Novorossiysk v\u0259 Bak\u0131-Supsa boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri yenid\u0259n quruldu, daha sonra neftin v\u0259 qaz\u0131n etibarl\u0131 v\u0259 irimiqyasl\u0131 ixrac\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft v\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz ixrac boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri tikil\u0259r\u0259k istismara verildi. H\u0259min k\u0259m\u0259rl\u0259rin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya regionu aras\u0131nda idxal-ixrac m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin v\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verdi. Qaz n\u0259qliyyat infrastrukturunun, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz boru k\u0259m\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan Q\u0259rbin m\u00fch\u00fcm qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131na v\u0259 qlobal enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min olundu, d\u00fcnya enerji t\u0259chizat\u0131nda x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi artd\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259lirl\u0259rin toplanmas\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259 edilm\u0259si d\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik idi. Hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc sazi\u015fl\u0259rinin xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 imzalanmas\u0131 v\u0259 bu sazi\u015fl\u0259rin t\u0259sdiqi prosesinin ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 neft s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n qurulmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ilk add\u0131m oldu. Eyni zamanda xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait beyn\u0259lxalq standartlar\u0131n v\u0259 \u015f\u0259ffaf idar\u0259etm\u0259 \u00fcsullar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. D\u00fcnya sistemin\u0259 u\u011furlu inteqrasiya neft g\u0259lirl\u0259rinin idar\u0259 edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 iqtisadiyyatda \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqin\u0259 yol a\u00e7d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda m\u00f6vcud olan iqtisadi v\u0259 sosial probleml\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir milyondan art\u0131q qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u00fcn \u00fczl\u0259\u015fdikl\u0259ri sosial-m\u0259i\u015f\u0259t \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri v\u0259 s\u0259rb\u0259st maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu \u00f6lk\u0259d\u0259 investisiyalara b\u00f6y\u00fck t\u0259l\u0259b yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, Az\u0259rbaycanda Neft Fondu yarad\u0131lark\u0259n neft g\u0259lirl\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn toplanmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, bug\u00fcnk\u00fc n\u0259sill\u0259rin probleml\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan model se\u00e7ilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan ild\u0259n-il\u0259 g\u00fccl\u0259nir, s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Apar\u0131lan iqtisadi siyas\u0259t say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n makroiqtisadi inki\u015faf\u0131nda dayan\u0131ql\u0131q t\u0259min edilib v\u0259 bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi y\u00fcks\u0259li\u015f tempin\u0259 nail olunub. Bu g\u00fcn iqtisadiyyatda \u0259ld\u0259 edilmi\u015f s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 inki\u015faf\u0131n v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 nailiyy\u0259tl\u0259rin n\u0259tic\u0259si olaraq Az\u0259rbaycan keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni pill\u0259y\u0259 &#8211; modernl\u0259\u015fm\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub.<\/p>\n\n\n\n<p>Son ill\u0259r Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fl\u0131 inki\u015faf \u0259ld\u0259 edilmi\u015f v\u0259 bu inki\u015faf istehsal\u0131n v\u0259 investisiyalar\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131na, b\u00fcdc\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259, \u0259halinin maddi rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n iqtisadi inki\u015faf bu g\u00fcn d\u00fcnyada heyr\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi potensial\u0131n\u0131n artmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin d\u00fcnya birliyind\u0259 m\u00f6vqel\u0259ri g\u00fccl\u0259nib, beyn\u0259lxalq siyasi-iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259nib.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyri-neft sektorunu inki\u015faf etdir\u0259rk\u0259n daha \u00e7ox \u0259m\u0259ktutumlu sah\u0259l\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n v\u0259 bu sah\u0259y\u0259 investisiya qoyulu\u015funun t\u0259\u015fviqi \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun v\u0259 eyni zamanda qeyri-neft sektorundan vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na da xidm\u0259t ed\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyri-neft sektorunda art\u0131ma m\u00fcasir bazar iqtisadiyyat\u0131 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq sahibkarl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun inki\u015faf\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131ran \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00f6lk\u0259nin kommunikasiya v\u0259 infrastruktur sisteml\u0259rinin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 nail olunur. H\u0259min sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, bu siyas\u0259t tam \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur.<\/p>\n\n\n\n<p>Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin v\u0259 regional inki\u015faf proqramlar\u0131n\u0131n u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259si olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc baza formala\u015f\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yeni, m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n infrastruktur yarad\u0131l\u0131r, elektrik stansiyalar\u0131 tikilir, qaz v\u0259 su k\u0259m\u0259rl\u0259ri \u00e7\u0259kilir, yollar sal\u0131n\u0131r. \u0130nfrastrukturun yenil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc t\u0259dbirl\u0259r eyni zamanda insanlar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131, firavan ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259dbirl\u0259rin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>ELBRUS SADIQOV,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u015e ADAMI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan ild\u0259n-il\u0259 g\u00fccl\u0259nir, s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Apar\u0131lan iqtisadi siyas\u0259t say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n makroiqtisadi inki\u015faf\u0131nda dayan\u0131ql\u0131q t\u0259min edilib v\u0259 bir \u00e7ox&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":176382,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,47,6,58,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176381"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=176381"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176381\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":176383,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/176381\/revisions\/176383"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/176382"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=176381"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=176381"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=176381"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}