{"id":17729,"date":"2020-04-01T14:13:36","date_gmt":"2020-04-01T10:13:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hakimiyyet.com\/2019\/17729"},"modified":"2020-04-01T14:13:36","modified_gmt":"2020-04-01T10:13:36","slug":"31-mart-soyqirimi-qanla-yazilan-tarix","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=17729","title":{"rendered":"31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u2013 qanla yaz\u0131lan tarix!"},"content":{"rendered":"<p> [ad_1]<br \/>\n<\/p>\n<div style=\"margin-top: 32px;\" id=\"selectedtext\">\n<p>Bak\u0131, 31 mart, <a href=\"https:\/\/azertag.az\" target=\"_blank\" class=\"azertac-link\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a><\/p>\n<p>Erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 birg\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 102 il \u00f6t\u00fcr. Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 \u0259srl\u0259rboyu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f v\u0259 uzun ill\u0259r boyu \u00f6z siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tini almam\u0131\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 tariximizin \u0259n faci\u0259li anlar\u0131ndan, \u0259n qaranl\u0131q s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\" target=\"_blank\" class=\"azertac-link\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a> M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyinin M\u0259d\u0259niyy\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 Elmi-Metodiki v\u0259 \u0130xtisasart\u0131rma M\u0259rk\u0259zinin sektor m\u00fcdiri Ayd\u0131n Ta\u011f\u0131yevin Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcn\u0259 h\u0259sr etdiyi yaz\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>Soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u2013 etnik, irqi, dini v\u0259 ya milli qrupun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 sistematik \u015f\u0259kild\u0259 tam v\u0259 ya qism\u0259n m\u0259hv edilm\u0259sidir. 31 mart erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 uzun ill\u0259r boyu apard\u0131\u011f\u0131 ard\u0131c\u0131l etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u00fc bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, planl\u0131, m\u0259krli sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti \u0259srl\u0259rboyu f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 davam edib. Tarix boyu f\u00fcrs\u0259t d\u00fc\u015fd\u00fckc\u0259 m\u0259nfur qon\u015fular\u0131m\u0131z m\u0259krli, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar.<\/p>\n<p>1918-ci ilin mart ay\u0131nda Qafqaz-\u0130slam ordusu Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad ed\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 bol\u015fevik-erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259tdiyi v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259kil \u018fl\u0259kb\u0259r b\u0259y Xasm\u0259mm\u0259dovun s\u0259drlik etdiyi F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259ri m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. M\u0259hz bu s\u0259n\u0259dl\u0259r 1918-ci ilin mart ay\u0131nda erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri n\u00f6vb\u0259ti soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 fakt kimi ortaya qoyma\u011f\u0131m\u0131za imkan verir. <\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, 1917-ci ilin fevral\u0131nda Rusiyada burjua-demokratik inqilab\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Romanovlar s\u00fclal\u0259si devrildi v\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkil edildi. Yeni h\u00f6kum\u0259t Rusiyan\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ya\u015fayan xalqlara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k I D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ba\u015fa \u00e7atandan sonra xalqlar\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259ratlar\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bax\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etdi. Lakin 1917-ci ilin oktyabr\u0131nda Rusiyada bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259ti zorla \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si Rusiya xalqlar\u0131n\u0131n bu arzular\u0131n\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131xard\u0131. Bol\u015fevikl\u0259r f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli h\u00f6kum\u0259ti qurmaq ad\u0131 alt\u0131nda \u0259vv\u0259lki imperiyan\u0131 b\u0259rpa etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda da v\u0259ziyy\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b idi. 1917-ci ilin sonu 1918-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Bak\u0131da da\u015fnak-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin milli q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q m\u00fcbariz\u0259si yeti\u015fm\u0259kd\u0259 idi. 1917-ci ilin dekabr\u0131nda Rusiya Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin s\u0259dri V.\u0130.Lenin t\u0259r\u0259find\u0259n Qafqaz\u0131n f\u00f6vq\u0259lad\u0259 komissar\u0131 t\u0259yin olunmu\u015f Stepan \u015eaumyan\u0131n Korqanovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi H\u0259rbi \u0130nqilab Komit\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 Tiflisd\u0259n Bak\u0131ya g\u0259li\u015fi buradak\u0131 siyasi v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirdi. \u015eaumyan\u0131n ciddi s\u0259yl\u0259ri il\u0259 Qafqaz c\u0259bh\u0259sind\u0259n geri qay\u0131dan \u0259sg\u0259rl\u0259r v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmaq \u0259v\u0259zin\u0259, Bak\u0131da topla\u015fd\u0131lar. <\/p>\n<p>Da\u015fnak-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rini narahat ed\u0259n \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycanda milli q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q ed\u0259n \u201cM\u00fcsavat\u201d partiyas\u0131n\u0131n n\u00fcfuzunun getdikc\u0259 artmas\u0131 idi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onlar Bak\u0131n\u0131 inqilabla \u0259ksinqilab aram\u0131nda m\u00fcbariz\u0259 meydan\u0131 elan etmi\u015fdil\u0259r. Bol\u015fevik-da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin birl\u0259\u015fdiyi Bak\u0131 Sovetinin ixtiyar\u0131nda Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu ad\u0131 alt\u0131nda \u0259ks\u0259riyy\u0259ti erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan 20 minlik silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259 c\u0259ml\u0259nmi\u015fdi. <\/p>\n<p>1918-ci il mart\u0131n 29-da \u015f\u0259xsi hey\u0259ti m\u00fcs\u0259lmanlardan ibar\u0259t olan \u201cEvelina\u201d g\u0259misinin Bak\u0131da bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rksilah edilm\u0259si milli q\u0131r\u011f\u0131na ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259han\u0259 oldu. Mart\u0131n 31-d\u0259 s\u0259h\u0259r tezd\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fayan hiss\u0259sin\u0259 h\u00fccumlar ba\u015flad\u0131. <\/p>\n<p>Az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015f erm\u0259ni quldurlar dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini q\u0131r\u0131b-\u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n amans\u0131z \u00fcsullara \u0259l at\u0131rd\u0131lar. B\u0259zi faktlar bunu a\u00e7\u0131q-a\u015fkar s\u00fcbut edir. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc A.Y.Kluge bu komissiyan\u0131n s\u0259drin\u0259 m\u0259ruz\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u201cYax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f, t\u0259lim ke\u00e7mi\u015f erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259r \u00e7oxlu miqdarda pulemyotlar\u0131n m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 h\u00fccum edirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n evl\u0259rin\u0259 soxulur, bu evl\u0259rin sakinl\u0259rini q\u0131r\u0131r, onlar\u0131 q\u0131l\u0131nc v\u0259 x\u0259nc\u0259rl\u0259rl\u0259 do\u011fram-do\u011fram v\u0259 s\u00fcng\u00fcl\u0259rl\u0259 de\u015fik-de\u015fik edir, u\u015faqlar\u0131 yanan evin alovlar\u0131 i\u00e7\u0259risin\u0259 at\u0131r, \u00fc\u00e7-d\u00f6rd g\u00fcnl\u00fck \u00e7a\u011falar\u0131 s\u00fcng\u00fcn\u00fcn ucunda oynad\u0131r, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n valideynl\u0259rin s\u00fcd\u0259m\u0259r k\u00f6rp\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hm etmir, ham\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fcl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, erm\u0259nil\u0259r onlar\u0131n \u0259mlaklar\u0131n\u0131 da m\u0259hv edir, az-\u00e7ox qiym\u0259tli olan \u0259\u015fyalar\u0131 is\u0259 \u00f6zl\u0259ri il\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. Sonralar t\u0259kc\u0259 bir yerd\u0259 torpa\u011f\u0131n alt\u0131ndan 57 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n v\u0259 q\u0131z\u0131n meyiti tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Onlar\u0131n qulaqlar\u0131n\u0131, burunlar\u0131n\u0131 k\u0259smi\u015f, qar\u0131nlar\u0131n\u0131 y\u0131rtm\u0131\u015fd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 macal tapmad\u0131qlar\u0131 qad\u0131nlar\u0131 is\u0259 \u00f6z h\u00f6r\u00fckl\u0259ri il\u0259 bir-birin\u0259 ba\u011flayaraq ba\u015f\u0131a\u00e7\u0131q, ayaqyal\u0131n arabalara mindirib apar\u0131r, yolda is\u0259 t\u00fcf\u0259ngl\u0259rin qundaqlar\u0131 il\u0259 onlar\u0131 d\u00f6y\u00fcr v\u0259 \u015fik\u0259st edirdil\u0259r. <\/p>\n<p>T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259lum olur ki, 1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 10 mind\u0259n \u00e7ox t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. B\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259rin say\u0131 is\u0259 50 mini ke\u00e7irdi. Onlar\u0131n \u00e7oxunun meyiti tap\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. \u00c7\u00fcnki \u015fahidl\u0259rin dedikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, erm\u0259nil\u0259r meyitl\u0259ri od-alova b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f evl\u0259r\u0259, d\u0259niz\u0259 v\u0259 quyulara at\u0131rd\u0131lar ki, t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri cinay\u0259tin izini itirsinl\u0259r. <\/p>\n<p>S.\u015eaumyan Bak\u0131da v\u0259 \u0259traf q\u0259zalarda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri q\u0131r\u011f\u0131nla \u0259laq\u0259dar 1918-ci il aprelin 13-d\u0259 Rusiya Xalq Komissarlar\u0131 Sovetin\u0259 m\u0259ktubunda yaz\u0131rd\u0131: \u201cBizim s\u00fcvari d\u0259st\u0259y\u0259 edil\u0259n silahl\u0131 h\u00fccumdan b\u0259han\u0259 kimi istifad\u0259 etdik v\u0259 b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259 boyu h\u00fccuma ke\u00e7dik. Bunu etm\u0259s\u0259ydik az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00fcst\u00fcn g\u0259ls\u0259ydil\u0259r, onda Bak\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 elan edil\u0259 bil\u0259rdi\u201d. <\/p>\n<p>Maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rimizi bel\u0259 da\u011f\u0131tmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259n erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n v\u0259h\u015filiyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 xalq\u0131n bir \u00e7ox ziyar\u0259tgahlar\u0131 v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259ri yerl\u0259-yeksan edilmi\u015fdi. Uzaqvuran toplarla T\u0259z\u0259pir m\u0259scidi z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f, d\u00fcnya memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n incil\u0259rind\u0259n say\u0131lan \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d m\u00fcs\u0259lman xeyriyy\u0259 c\u0259miyy\u0259tinin, \u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin, \u201cDa\u011f\u0131stan\u201d mehmanxanas\u0131n\u0131n binalar\u0131na v\u0259 dig\u0259r bir \u00e7ox nadir tikilil\u0259r\u0259 od vurularaq yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. <\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin v\u0259h\u015filikl\u0259ri bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn texnik Vladimir Sokolovun Bak\u0131n\u0131n \u201cK\u0259rpicxana\u201d adlanan \u0259razisind\u0259 \u00e7\u0259kdiyi foto\u015f\u0259kill\u0259r\u0259 baxmaq kifay\u0259tdir. Birinci \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f\u0131nda g\u00fcll\u0259 yaras\u0131, b\u0259d\u0259nind\u0259 be\u015f s\u00fcng\u00fc yaras\u0131 olan v\u0259 sa\u011f k\u00f6rp\u00fcc\u00fck s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u0259 q\u0131l\u0131nc z\u0259rb\u0259si endirilmi\u015f qad\u0131n meyiti t\u0259svir olunub. Onun sa\u011f d\u00f6\u015f\u00fc \u00fcst\u00fcnd\u0259 h\u0259l\u0259 sa\u011f olan k\u00f6rp\u0259 uzan\u0131b. Anas\u0131n\u0131n d\u00f6\u015f\u00fcn\u00fc \u0259m\u0259n bu k\u00f6rp\u0259nin aya\u011f\u0131nda s\u00fcng\u00fc yaras\u0131 var. \u0130kinci \u015f\u0259kild\u0259 iri mismarla divara vurulmu\u015f 2 ya\u015fl\u0131 u\u015faq t\u0259svir edilib. Mismar\u0131n ba\u015f\u0131ndan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, onu divara da\u015fla vurublar. Da\u015f el\u0259 oradaca idi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 is\u0259 13-14 ya\u015fl\u0131 q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n meyiti verilib. Bi\u00e7ar\u0259nin b\u0259d\u0259nind\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, onu bir d\u0259st\u0259 al\u00e7aq \u201cki\u015fi\u201d zorlad\u0131qdan sonra q\u0259tl\u0259 yetirib. <\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, Bak\u0131da ba\u015f vermi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r \u015f\u0259h\u0259r\u0259 olduqca b\u00f6y\u00fck ziyan vurmu\u015f, 12 mind\u0259n art\u0131q dinc sakin v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 t\u0259kc\u0259 Bak\u0131da deyil, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r. Q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizd\u0259n olan \u015eamax\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli talan v\u0259 v\u0259h\u015filikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. Qani\u00e7\u0259n Lalayevin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fayan hiss\u0259sinin ham\u0131s\u0131na od vurmu\u015fdular. Axund C\u0259f\u0259rqulunun tamamil\u0259 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f evinin h\u0259y\u0259tind\u0259 sonralar T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7oxlu miqdarda insan s\u00fcm\u00fckl\u0259ri a\u015fkar edilmi\u015fdi. \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fayan 80 k\u0259ndinin taleyi d\u0259 bu c\u00fcr olmu\u015fdu. 53 k\u0259nd \u00fczr\u0259 t\u0259rtib olunmu\u015f yekun aktlar\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, \u015eamax\u0131 q\u0259zas\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 53 k\u0259ndind\u0259 erm\u0259nil\u0259r 8027 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdil\u0259r. Onlardan 4190 n\u0259f\u0259ri ki\u015fi, 2560 n\u0259f\u0259ri qad\u0131n v\u0259 1277 n\u0259f\u0259ri u\u015faqlar olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131nlardan \u0259n \u00e7ox ziyan \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rimizd\u0259n biri d\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259ri idi. Q\u0131r\u011f\u0131nlarda erm\u0259ni da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, bol\u015fevik \u0259sg\u0259rl\u0259ri d\u0259 yax\u0131ndan i\u015ftirak edirdi. Faci\u0259ni s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n ba\u015fl\u0131ca c\u0259h\u0259t odur ki, Quba q\u0259zas\u0131nda q\u0131r\u011f\u0131nlar \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f plan \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. \u00c7oxsayl\u0131 q\u00fcvv\u0259 il\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7\u0259n quldurlar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 qar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131xan b\u00fct\u00fcn adamlar\u0131 ucdantutma g\u00fcll\u0259 ya\u011f\u0131\u015f\u0131na tutur, yer\u0259 y\u0131x\u0131lm\u0131\u015f yaral\u0131lar\u0131n b\u0259d\u0259nl\u0259rini t\u00fcf\u0259ngl\u0259rin s\u00fcng\u00fcl\u0259ri il\u0259 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edir, g\u00f6zl\u0259rini ovurdular. <\/p>\n<p>Amazasp adl\u0131 bir erm\u0259ni quldurunun d\u0259st\u0259sinin v\u0259h\u015filikl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 1918-ci ilin ilk be\u015f ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda 16 mind\u0259n \u00e7ox insan m\u0259hv edilmi\u015fdi. Ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 \u015fahidl\u0259rin dedikl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, q\u0131r\u011f\u0131n zaman\u0131 12 min\u0259d\u0259k l\u0259zgi, 4 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259ri t\u00fcrk\u00fc, tat v\u0259 dig\u0259r mill\u0259tl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Quba q\u0259zas\u0131nda da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f 162 k\u0259ndd\u0259n 35-i haz\u0131rda m\u00f6vcud deyil.<\/p>\n<p>Mart hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131nlardan biri \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. Buradak\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131 faci\u0259ni q\u0259l\u0259m\u0259 almaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. T\u0259kc\u0259 aprelin sonunda bu \u0259razid\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndl\u0259rinin say\u0131 200-\u0259 \u00e7at\u0131rd\u0131. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n yar\u0131m milyonluq \u0259halisinin n\u0259 kimi m\u00fcsib\u0259tl\u0259r\u0259 d\u00fc\u00e7ar oldu\u011funu s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259ki faktlar daha d\u0259qiq g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni canil\u0259ri yuxar\u0131da qeyd olunan \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, dem\u0259k olar ki, \u0259ks\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259 g\u00fcnahs\u0131z insanlara qar\u015f\u0131 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259r t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. Bundan L\u0259nk\u0259ran, \u015eu\u015fa, G\u00f6y\u00e7ay, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlarda da \u0259hali m\u0259hv edilmi\u015fdi. <\/p>\n<p>Mart hadis\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck qiym\u0259t ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n verilib. Onun 1998-ci il mart\u0131n 26-da imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncamla h\u0259r il mart ay\u0131n\u0131n 31-i Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. <\/p>\n<p>H\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n faci\u0259l\u0259ri unutmamal\u0131, h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 1918-ci ilin mart\u0131nda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259lidir.<\/p>\n<\/div>\n<p>\nM\u0259tnd\u0259 s\u0259hv varsa, onu qeyd edib ctrl + enter d\u00fcym\u0259sini basaraq biz\u0259 g\u00f6nd\u0259rin <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[ad_1] Bak\u0131, 31 mart, AZ\u018fRTAC Erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 birg\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 102 il&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":17730,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17729"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17729"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17729\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17730"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17729"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17729"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17729"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}