{"id":177810,"date":"2023-05-19T00:35:32","date_gmt":"2023-05-18T20:35:32","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=177810"},"modified":"2023-05-19T00:35:34","modified_gmt":"2023-05-18T20:35:34","slug":"az%c9%99rbaycanin-beyn%c9%99lxalq-valyuta-fonduna-ehtiyaci-yoxdur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=177810","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n Beyn\u0259lxalq Valyuta Fonduna ehtiyac\u0131 yoxdur"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><strong><em>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu Az\u0259rbaycandak\u0131 ofisini 2023-c\u00fc ilin iyun ay\u0131n\u0131n sonunda ba\u011flamaq haqda q\u0259rar q\u0259bul edib.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fondun Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya Departamentind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n Maliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 \u00fcnvanlanm\u0131\u015f m\u0259ktubda bel\u0259 bir q\u0259rar\u0131n verilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi kimi Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyata v\u0259 maliyy\u0259 ehtiyatlar\u0131na malik olmas\u0131, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259 BVF aras\u0131nda proqram xarakterli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259m\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ktubda qeyd olunur ki, ofisin ba\u011flanmas\u0131 BVF-nin Az\u0259rbaycanla \u0259laq\u0259l\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259y\u0259c\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf strategiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 iqtisadi v\u0259 maliyy\u0259 siyas\u0259tini m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnt\u0259z\u0259m missiyalar t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k, z\u0259rur\u0259t yarand\u0131qda texniki yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rind\u0259 iqtisadi sah\u0259d\u0259 d\u0259 ciddi b\u00f6hranlarla \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalan Az\u0259rbaycan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra iqtisadi inki\u015faf d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. \u00dcmummilli Liderin neft strategiyas\u0131 uzun zamana hesablanm\u0131\u015f b\u00f6y\u00fck siyasi add\u0131m idi v\u0259 bu g\u00fcn onun m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>&nbsp;\u00f6lk\u0259mizin iqtisadi inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra m\u0259qamlara n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 2020-ci il \u00fczr\u0259 \u201cDayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf H\u0259d\u0259fl\u0259ri \u0130ndeksi\u201dn\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan 166 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 54-c\u00fc pill\u0259d\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. \u00dcmumi daxili m\u0259hsul (\u00dcDM) 3 d\u0259f\u0259 art\u0131b, Az\u0259rbaycanda yoxsulluq 49 faizd\u0259n 5 faiz\u0259 enib.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n xarici d\u00f6vl\u0259t borcu d\u00fcnyada \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Bu g\u00f6st\u0259riciy\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada 9-cu yerd\u0259dir. Neft ixrac ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259n az xarici d\u00f6vl\u0259t borcu olan Az\u0259rbaycand\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131 xarici d\u00f6vl\u0259t borcundan 10 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n birind\u0259 bu u\u011furlardan dan\u0131\u015faraq deyib: \u201c\u0130qtisadi inki\u015fafa g\u0259ldikd\u0259, son 20 ild\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda Az\u0259rbaycan q\u0259d\u0259r s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259n ikinci \u00f6lk\u0259 yoxdur. \u0130qtisadiyyat\u0131m\u0131z 3 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox artm\u0131\u015fd\u0131r. Bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z 65 milyard dollara \u00e7at\u0131b, xarici borcumuz 6 milyard dollardan bir q\u0259d\u0259r \u00e7oxdur. Y\u0259ni, bizim valyuta ehtiyatlar\u0131m\u0131z xarici borcu t\u0259xmin\u0259n 10 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yir. Xarici borc is\u0259 \u00fcmumi daxili m\u0259hsulumuzun c\u0259mi 9-10 faizini t\u0259\u015fkil edir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Son 20 ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadiyyat\u0131na 260 milyard dollardan \u00e7ox s\u0259rmay\u0259 yat\u0131r\u0131l\u0131b. Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun \u00f6z\u00fcn\u00fcn statistikas\u0131na g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti paritetin\u0259 g\u00f6r\u0259 C\u0259nubi Qafqaz regionunun \u00fcmumi iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 70 faizini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan enerji sah\u0259sind\u0259n \u0259ld\u0259 olunan g\u0259lirl\u0259rin indiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r aras\u0131nda \u0259dal\u0259tli b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 1999-cu ild\u0259 D\u00f6vl\u0259t Neft Fondu yarad\u0131l\u0131b. Yarand\u0131\u011f\u0131 vaxt aktivl\u0259rinin 270 milyon dollar t\u0259\u015fkil etdiyi Fondun bu g\u00fcn\u0259 olan aktivl\u0259rinin h\u0259cmi \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi daxili m\u0259hsulunu \u00fcst\u0259l\u0259yir. Az\u0259rbaycan g\u0259lirl\u0259rin \u0259dal\u0259tli b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k pill\u0259l\u0259rd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n f\u0259rdi qaydada 14 \u00f6lk\u0259y\u0259, eyni zamanda, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n x\u0259tti il\u0259 \u0259lav\u0259 15 \u00f6lk\u0259y\u0259 humanitar yard\u0131m g\u00f6st\u0259rilib.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Az\u0259rbaycan art\u0131q borc alan d\u00f6vl\u0259td\u0259n donor d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 beyn\u0259lxalq kredit t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rin\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur. Cari ilin sonunad\u0259k Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun Az\u0259rbaycandak\u0131 ofisinin ba\u011flanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar he\u00e7 d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil. Fondun bu q\u0259rar\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n art\u0131q g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyata v\u0259 b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 ehtiyat\u0131na malik olmas\u0131 il\u0259 izah edib. \u018fslind\u0259, bu q\u0259rar Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi b\u00f6y\u00fck u\u011furlar\u0131n daha bir t\u0259sdiqidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan 2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f\u0131 v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zuru erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad etdi. Bu g\u00fcn he\u00e7 bir beyn\u0259lxalq kredit t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 olmadan Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini \u00f6z g\u00fcc\u00fc il\u0259 b\u0259rpa edir. \u0130\u015f\u011faldan azad edil\u0259n \u0259razil\u0259rd\u0259 F\u00fczuli v\u0259 Z\u0259ngilan Beyn\u0259lxalq Hava limanlar\u0131 art\u0131q istifad\u0259y\u0259 verilib, La\u00e7\u0131nda Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 is\u0259 davam edir. Qaraba\u011fda alternativ enerji istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn stansiyalar yarad\u0131l\u0131r, yollar sal\u0131n\u0131r, infrastruktur layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u00dcmumilikd\u0259 Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn\u0259d\u0259k Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131na 9 milyard manata yax\u0131n v\u0259sait s\u0259rf edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun 2021-ci il \u00fczr\u0259 \u201cD\u00fcnyan\u0131n iqtisadi m\u0259z\u0259nn\u0259si\u201d adl\u0131 hesabat\u0131nda g\u00f6st\u0259rilib ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u00dcDM-i 2023-c\u00fc ild\u0259 2,6 faiz proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu proqnoz \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf tempinin g\u00f6st\u0259ricisidir. \u00d6t\u0259n 2022\u2013ci ild\u0259 \u00dcDM 2021-ci il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 4,6 faiz artaraq 133 milyard 825,8 milyon manat, qeyri-neft-qaz sektorunda is\u0259 9,1 faiz artaraq 69 milyard 826 milyon manat t\u0259\u015fkil edib. Qeyd ed\u0259k ki, D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n 2023-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cQlobal \u0130qtisadi Perspektivl\u0259r\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan \u00fczr\u0259 veril\u0259n proqnozlarda real \u00dcDM-in art\u0131m tempi m\u00fcsb\u0259t olaraq qal\u0131r. 2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda art\u0131m d\u00fcnya il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 1.1 faiz, ECA regionu il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 is\u0259 2.7 faiz daha y\u00fcks\u0259k olacaq. Bu inki\u015faf tempi onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, art\u0131q Az\u0259rbaycan orta y\u00fcks\u0259k g\u0259lirli statuslu \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r v\u0259 milli iqtisadi strategiyas\u0131n\u0131 \u00f6z g\u00fcc\u00fc v\u0259 imkanlar\u0131 hesab\u0131na icra edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan TANAP v\u0259 TAP vasit\u0259sil\u0259 Avropaya qaz ixrac edir, Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft, Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu kimi beyn\u0259lxalq iqtisadi layih\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259llifidir v\u0259 bu layih\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan b\u00fcdc\u0259sin\u0259 valyuta ax\u0131n\u0131n\u0131 t\u0259min edir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 Nax\u00e7\u0131van il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r regionlar\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Orta Asiya respublikalar\u0131n\u0131n n\u0259qliyyat bax\u0131m\u0131ndan birl\u0259\u015fm\u0259sini t\u0259min ed\u0259c\u0259k. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 Avropa il\u0259 Asiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k \u015e\u0259rq-Q\u0259rb Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat D\u0259hlizinin \u0259sas hiss\u0259si olan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi Az\u0259rbaycana h\u0259m iqtisadi, h\u0259m d\u0259 siyasi dividend qazand\u0131racaq. Milyardlarla dollar h\u0259cmind\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si m\u0259hz bu d\u0259hlizl\u0259 realla\u015facaq ki, bu da \u00f6lk\u0259miz\u0259 \u0259lav\u0259 valyuta ax\u0131n\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Yuxar\u0131da deyil\u0259nl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Az\u0259rbaycan\u0131n Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu kimi quruma ehtiyac\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bunun Fond t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fcy\u00fc ayd\u0131n olur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu Az\u0259rbaycandak\u0131 ofisini 2023-c\u00fc ilin iyun ay\u0131n\u0131n sonunda ba\u011flamaq haqda q\u0259rar q\u0259bul edib. Fondun Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 M\u0259rk\u0259zi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":177811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,9,6,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177810"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=177810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177812,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/177810\/revisions\/177812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/177811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=177810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=177810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=177810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}