{"id":180586,"date":"2023-10-12T19:59:57","date_gmt":"2023-10-12T15:59:57","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=180586"},"modified":"2023-10-12T21:46:31","modified_gmt":"2023-10-12T17:46:31","slug":"umummilli-lider-must%c9%99qilliyin-acarini-enerji-t%c9%99hluk%c9%99sizliyind%c9%99-enerji-asililigindan-xilasda-gorurdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=180586","title":{"rendered":"\u00dcmummilli lider  m\u00fcst\u0259qilliyin a\u00e7ar\u0131n\u0131 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-medium-font-size\"><strong><em>\u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, onun sosial h\u0259yat\u0131n\u0131n ist\u0259r \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dinamik inki\u015faf\u0131 bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm amill\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, elektrik enerjisi sistemi il\u0259 d\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil elektrik enerji sistemin\u0259 malikdir v\u0259 bunun \u0259sas\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 qoyulmu\u015fdur.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda elektrik enerjisi istehsal\u0131 h\u0259l\u0259 XIX \u0259srin sonu, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flansa da, uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu sah\u0259d\u0259 inki\u015faf l\u0259ng getmi\u015fdir. 1969-cu ild\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 g\u0259li\u015find\u0259n sonra respublikan\u0131n sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan elektrik enerjisi sisteminin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, bir \u00e7ox irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq respublikan\u0131n elektrik enerjisin\u0259 olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n yerli imkanlar hesab\u0131na \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f layih\u0259l\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 bir-birinin ard\u0131nca yeni elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n, y\u00fcks\u0259k g\u0259rginlikli elektrik verili\u015fi x\u0259tl\u0259rinin v\u0259 yar\u0131mstansiyalar\u0131n in\u015fa edilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si respublikan\u0131n s\u0259naye potensial\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm add\u0131m oldu. 1971-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 \u0259razisind\u0259 Araz \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0130ran-Az\u0259rbaycan &#8220;Araz&#8221; SES ad\u0131 alt\u0131nda g\u00fcc\u00fc 22 MVt olan stansiyan\u0131n in\u015fas\u0131, 1972-ci ild\u0259 &#8220;2 sayl\u0131 Sumqay\u0131t \u0130stilik Enerji M\u0259rk\u0259zi&#8221;nin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 220 MVt-ya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, 1976-1977-ci ill\u0259rd\u0259 S\u0259rs\u0259ng su anbar\u0131 v\u0259 g\u00fcc\u00fc 50 MVt olan eyniadl\u0131 su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si m\u0259hz \u00fcmummilli liderin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bu ill\u0259rd\u0259 h\u0259m\u00e7inin g\u00fcc\u00fc 380 MVt olan \u015e\u0259mkir Su Elektrik Stansiyas\u0131 istismara burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rind\u0259 v\u0259 el\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck istilik-elektrik stansiyas\u0131 say\u0131lan, g\u00fcc\u00fc 2400 MVt olan 8 enerji blokundan ibar\u0259t, kritik parametrd\u0259n d\u0259 y\u00fcks\u0259k parametrl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k imkan\u0131na malik &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; \u0130ES istismara burax\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z taleyinin sahibi, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi m\u00f6vcud olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri \u0259saslar\u0131 m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259min etmi\u015fdir. Ulu \u00f6nd\u0259r \u00f6lk\u0259mizin siyasi v\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyini v\u0259hd\u0259td\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi, h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259r\u0259qqini t\u0259min ed\u0259n milli inki\u015faf modeli il\u0259 d\u00f6vl\u0259timizi regional inki\u015faf\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259, beyn\u0259lxalq arenada n\u00fcfuzlu, etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 sabitlik m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evirdi, m\u00fck\u0259mm\u0259l strategiya v\u0259 qlobal \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q layih\u0259l\u0259ri il\u0259 bug\u00fcnk\u00fc q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fc\u0259llifi oldu. \u00dcmummilli lider m\u00fcxt\u0259lif ictimai-siyasi formasiyalarda m\u00fcst\u0259qilliyin a\u00e7ar\u0131n\u0131, \u0259sas\u0259n, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259, enerji as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan xilasda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Bu g\u00fcn qlobal enerji b\u00f6hran\u0131, enerji m\u00fcst\u0259qilliyinin d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin g\u00fcnd\u0259liyind\u0259 bir n\u00f6mr\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 bu turbulentlikd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi strateji m\u00f6vqeyinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si d\u0259 bir daha Heyd\u0259r \u018fliyevin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 dair bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n zaman\u0131n f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; \u0130ES-in birinci enerji bloku 1981-ci il oktyabr\u0131n 20-d\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 bilavasit\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m hadis\u0259 Az\u0259rbaycan energetikas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. 80-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 in\u015fas\u0131n\u0131 h\u0259tta SSR\u0130 miqyas\u0131nda \u00fcmumxalq tikintisi s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131rma\u011fa m\u00fcy\u0259ss\u0259r oldu\u011fu bu \u0259z\u0259m\u0259tli tikili bu g\u00fcn d\u0259 \u00fcmummilli liderin b\u00fct\u00fcn qurub yaratd\u0131qlar\u0131 kimi onun nurlu \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m abid\u0259si kimi ucal\u0131r. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu stansiyan\u0131n in\u015fas\u0131 prosesinin \u00fcmumittifaq s\u0259viyy\u0259sind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 tikinti prosesin\u0259 \u0259n pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lb olunmas\u0131na, m\u00fcasir texniki vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Stansiyan\u0131n birinci enerji blokunun i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 Az\u0259rbaycanda f\u0259r\u0259h dolu \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259y\u0259 \u00e7evrildi. Ulu \u00f6nd\u0259rimizin bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 1981-ci ilin 20 oktyabr\u0131nda Ming\u0259\u00e7evir \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259li\u015fi, stansiyan\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 tan\u0131\u015f olaraq energetikl\u0259r\u0259 v\u0259 in\u015faat\u00e7\u0131lara \u00f6z d\u0259y\u0259rli t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini verm\u0259si bu tarixi t\u0259qvimd\u0259 Az\u0259rbaycan energetikl\u0259rinin pe\u015f\u0259 bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015f oldu. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 13 oktyabr 2004-c\u00fc il tarixli s\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n, h\u0259min g\u00fcn &#8220;Energetik g\u00fcn\u00fc&#8221; kimi qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, elektrik \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri d\u0259 sistematik inki\u015faf etdirilmi\u015f v\u0259 respublikam\u0131z\u0131n dayan\u0131ql\u0131 enerji sistemi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. O ill\u0259rd\u0259 330 kV-luq \u018fli Bayraml\u0131 \u0130ES &#8211; A\u011fdam &#8211; G\u0259nc\u0259 &#8211; A\u011fstafa, \u018fli Bayraml\u0131 &#8211; Ya\u015fma-D\u0259rb\u0259nd, 5-ci Ming\u0259\u00e7evir, 500 kV-luq 1-ci v\u0259 2-ci Ab\u015feron, Muxranis &#8211; V\u0259li v\u0259 dig\u0259r elektrik verili\u015fi x\u0259tl\u0259ri, 330\/110\/20 kV-luq Ya\u015fma, G\u0259nc\u0259, A\u011fstafa, 330\/110\/10 kV-luq \u0130mi\u015fli, 500\/330\/220 kV-luq Ab\u015feron, 220\/110\/10 kV-luq H\u00f6vsan, Nizami, M\u00fc\u015ffiq, S\u0259ng\u0259\u00e7al, Masall\u0131, A\u011fsu, Bab\u0259k v\u0259 ba\u015fqa qov\u015faq yar\u0131mstansiyalar\u0131 istismara verildi. Bununla da elektrik enerjisi sah\u0259sind\u0259 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 qoyuldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi m\u00fck\u0259mm\u0259l strateji x\u0259ttin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 haz\u0131rda Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n ard\u0131c\u0131ll\u0131qla davam etdirilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizi regionun apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259, eyni zamanda Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evirmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf s\u00fcr\u0259tini n\u0259z\u0259r\u0259 alan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda yanacaq-enerji kompleksinin inki\u015faf\u0131 (2005-2015-ci ill\u0259r) D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131&#8221;n\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015fdir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131n\u0131n u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublikan\u0131n elektrik enerjisi sistemind\u0259 generasiya g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131m\u0131 2000 MVt-dan \u00e7ox olmu\u015fdur. Elektrik enerjisinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si sistemind\u0259 is\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc\u00fc 2000 meqavoltamper\u0259 yax\u0131n 500-d\u0259n art\u0131q yeni transformator qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u00fcmumi uzunlu\u011fu 30 min kilometrd\u0259n art\u0131q elektrik verili\u015fi x\u0259tl\u0259ri istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda iqtisadiyyat\u0131 g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 inki\u015faf ed\u0259n, elektrik enerjisi sisteminin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 t\u0259min olunmu\u015f Az\u0259rbaycanda yeni generasiya g\u00fccl\u0259rinin tikilib istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 respublikam\u0131z qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin elektrik enerjisi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn respublikan\u0131n elektrik enerjisi sisteminin t\u0259rkibin\u0259 13 istilik elektrik stansiyas\u0131 (Az\u0259rbaycan \u0130ES, \u015eirvan \u0130ES, Sumqay\u0131t ES, &#8220;\u015eimal&#8221; \u0130ES, S\u0259ng\u0259\u00e7al ES, Bak\u0131 \u0130EM, Bak\u0131 ES, Sahda\u011f ES, Astara ES, Xa\u00e7maz ES, \u015e\u0259ki ES, Nax\u00e7\u0131van ES v\u0259 Nax\u00e7\u0131van \u0130ES) v\u0259 6 su elektrik stansiyas\u0131 (Ming\u0259\u00e7evir, \u015e\u0259mkir, Yenik\u0259nd, Varvara, Araz, Vayx\u0131r SES) f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Enerji sisteminin t\u0259rkibin\u0259 g\u0259rginliyi 500, 330, 220 v\u0259 110 kilovolt olan 200-d\u0259n art\u0131q yar\u0131mstansiya daxildir. Bu yar\u0131mstansiyalarda m\u00f6vcud olan transformatorlar\u0131n \u00fcmumi g\u00fcc\u00fc 20000 meqavoltamperd\u0259n art\u0131qd\u0131r. G\u0259rginliyi 110 kV v\u0259 ondan art\u0131q olan 300-d\u0259n art\u0131q elektrik verili\u015fi x\u0259ttinin \u00fcmumi uzunlu\u011fu 8000 kilometrd\u0259n \u00e7oxdur. G\u0259rginliyi 35, 10, 6 v\u0259 0,4 kilovolt olan paylay\u0131c\u0131 x\u0259tl\u0259r d\u0259 daxil olmaqla elektrik verili\u015fi x\u0259tl\u0259rinin \u00fcmumi uzunlu\u011fu 100000 kilometrd\u0259n art\u0131qd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259 energetikl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, bundan sonra da d\u00f6vl\u0259timizin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, xalq\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131n\u0131n daha da y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si namin\u0259 v\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ideyalar\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn var q\u00fcvv\u0259 il\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaq, onun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131, Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u0259traf\u0131nda daha s\u0131x birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 nail olacaqlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>El\u00e7in Qubadov,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>&#8220;Az\u0259ri\u015f\u0131q&#8221; Sabun\u00e7u rayon enerji t\u0259chizat v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 idar\u0259sinin r\u0259isi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, onun sosial h\u0259yat\u0131n\u0131n ist\u0259r \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-80-ci ill\u0259rind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dinamik inki\u015faf\u0131 bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm amill\u0259rl\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":175416,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,47,60,7,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/180586"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=180586"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/180586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":180594,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/180586\/revisions\/180594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/175416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=180586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=180586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=180586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}