{"id":181364,"date":"2023-11-24T12:24:53","date_gmt":"2023-11-24T08:24:53","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=181364"},"modified":"2023-11-24T12:30:53","modified_gmt":"2023-11-24T08:30:53","slug":"az%c9%99rbaycan-energetikl%c9%99rinin-tarixind%c9%99-heyd%c9%99r-eliyev-imzasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=181364","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan energetikl\u0259rinin tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev imzas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>M\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r ya\u015fay\u0131b yaratd\u0131qlar\u0131, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri zamanlarda siyasi, iqtisadi v\u0259 dig\u0259r prosesl\u0259ri \u00f6z xalqlar\u0131n\u0131n rifah\u0131 namin\u0259 ir\u0259liy\u0259 aparmaqla adlar\u0131n\u0131 \u0259b\u0259di olaraq tarix\u0259 yaz\u0131rlar. H\u0259r bir xalq \u00f6z tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 f\u0259xr edir, onlar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 irs\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiramla yana\u015f\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da h\u0259r zaman m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259timizin memar\u0131 v\u0259 qurucusu, xalq\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259sinin m\u00fcst\u0259qilliyi, inki\u015faf\u0131 namin\u0259 b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259v\u0259zedilm\u0259z i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f, bununla ba\u011fl\u0131 tarixi prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevi q\u00fcrur hissi il\u0259 xat\u0131rlay\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin taley\u00fckl\u00fc probleml\u0259rini h\u0259ll ed\u0259n tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 tarixi yaradan \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonu &#8211; 90-c\u0131 ill\u0259rinin \u0259vv\u0259lind\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutu elektrik energetikas\u0131 sistemin\u0259 d\u0259 t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259di. Yaranm\u0131\u015f siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hran n\u0259tic\u0259sind\u0259 elektrik enerjisi istehsal\u0131nda b\u00f6yuk probleml\u0259r yarand\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 vaxtil\u0259 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; \u0130ES olmasayd\u0131, respublikan\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n paytaxt Bak\u0131n\u0131n enerji t\u0259chizat\u0131nda ciddi probleml\u0259r ya\u015fana bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc il xalq\u0131n ist\u0259yi v\u0259 t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan ulu \u00f6nd\u0259r iqtisadiyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n elektrik enerjisi sistemin\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rdi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 iqtisadiyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, elektrik energetika sistemind\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259ti yaranm\u0131\u015f v\u0259 sistemin ah\u0259ngdar i\u015fi pozulmu\u015fdu. \u00dcmummilli lider elektrik enerjisi sisteminin b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, onun maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n yenil\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc, geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdi. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r qurulmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f strateji x\u0259tt elektrik enerjisi sistemin\u0259 d\u0259 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r c\u0259lb olunmas\u0131na imkan yaratd\u0131 v\u0259 bu imkanlardan Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sisteminin m\u00f6vcud potensial\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131nda, elektroenergetika t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131nda v\u0259 yeni g\u00fccl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131nda hal-haz\u0131rda da m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Tikintisi h\u0259l\u0259 1984-c\u00fc ild\u0259n yar\u0131m\u00e7\u0131q qalm\u0131\u015f \u015e\u0259mkir SES-in davam\u0131 olan Yenik\u0259nd su h\u00f6vz\u0259sinin v\u0259 su elektrik stansiyas\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 enerji sistemind\u0259 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 qoyuldu. Maliyy\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar tikintisi uzun ill\u0259r m\u00fcmk\u00fcn olmayan Yenik\u0259nd su h\u00f6vz\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259rin ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi v\u0259saitin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si problemini ulu \u00f6nd\u0259r 1995-ci ilin dekabr\u0131nda B\u00f6y\u00fck Britaniyaya i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k h\u0259llin\u0259 nail olmu\u015fdur. Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 Yenik\u0259nd Su Elektrik Stansiyas\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 53,24 milyon AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 kredit ay\u0131rm\u0131\u015f, respublika energetikl\u0259rinin v\u0259 in\u015faat\u00e7\u0131lar\u0131n g\u0259rgin i\u015fi n\u0259tic\u0259sind\u0259 2000-ci ilin dekabr ay\u0131nda stansiya istifad\u0259y\u0259 veril\u0259r\u0259k elektrik enerjisi istehsal\u0131na ba\u015fland\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan &#8220;A\u011fdam&#8221; yar\u0131mstansiyas\u0131 v\u0259 330 kV-luq Az\u0259rbaycan \u0130ES-A\u011fdam-\u0130mi\u015fli EVX \u0259v\u0259zin\u0259 330 kV-luq A\u011fcab\u0259di, 110 kV-luq B\u0259rd\u0259 yar\u0131mstansiyalar\u0131n\u0131n v\u0259 330 kV-luq Az\u0259rbaycan \u0130ES-A\u011fcab\u0259di-\u0130mi\u015fli EVX-nin in\u015fas\u0131 z\u0259rur\u0259ti yaranm\u0131\u015fd\u0131. Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 v\u0259 \u0130slam \u0130nki\u015faf Bank\u0131ndan ayr\u0131lm\u0131\u015f kredit hesab\u0131na Ming\u0259\u00e7evir SES-in yenid\u0259nqurulmas\u0131, 330 kV-luq A\u011fcab\u0259di, 110 kV-luq B\u0259rd\u0259 yar\u0131mstansiyalar\u0131n\u0131n v\u0259 330 kV-luq Az\u0259rbaycan \u0130ES-A\u011fcab\u0259di-\u0130mi\u015fli EVX-nin in\u015fas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;\u015eimal&#8221; ES-in yenid\u0259n qurulmas\u0131 da ulu \u00f6nd\u0259rin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. 1998-ci ilin fevral ay\u0131nda Yaponiyaya r\u0259smi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 \u00fcmummilli lider bu stansiyada 400 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 buxar-qaz qur\u011fusunun in\u015fas\u0131 layih\u0259sinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min \u00f6lk\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f v\u0259 r\u0259smi Tokionun 210 milyon AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli, g\u00fcz\u0259\u015ftli kredit ay\u0131rmas\u0131na nail olmu\u015fdur. 2000-ci ilin 19 dekabr\u0131nda is\u0259 \u00fcmummilli lider t\u0259r\u0259find\u0259n qur\u011funun t\u0259m\u0259li qoyulmu\u015f v\u0259 obyekt 24 aydan sonra istismara verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>1999-cu ilin iyun ay\u0131nda 1 n\u00f6mr\u0259li Bak\u0131 \u0130stilik-Elektrik M\u0259rk\u0259zind\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rinin ba\u015flanmas\u0131, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin bu m\u0259rasimd\u0259 i\u015ftirak\u0131, qaz-turbin qur\u011fusunun t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131n\u0131 qoymas\u0131 da Az\u0259rbaycan energetika tarixinin \u0259n \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259l\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259rin \u015fah \u0259s\u0259ri olan &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;, X\u0259z\u0259rin z\u0259ngin neft v\u0259 qaz ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 edilm\u0259si \u00fczr\u0259 dig\u0259r m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan t\u0259dbirl\u0259rin icras\u0131 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n elektrik enerji t\u0259minat\u0131na yenid\u0259n bax\u0131lmas\u0131 z\u0259rur\u0259tini yaratd\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 onun \u0259traf rayonlar\u0131n\u0131n elektrik enerjisi t\u0259chizat\u0131nda m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n &#8220;M\u00fc\u015ffiq&#8221; yar\u0131mstansiyas\u0131 oldu. Ulu \u00f6nd\u0259r bu yar\u0131mstansiyan\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131lmas\u0131, eyni zamanda enerjisistemin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 r\u0259smi v\u0259 i\u015fg\u00fczar s\u0259f\u0259rl\u0259ri zaman\u0131 bu yar\u0131mstansiya \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131n\u0131n ayr\u0131lmas\u0131na nail oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259 energetikl\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, bundan sonra da d\u00f6vl\u0259timizin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, xalq\u0131m\u0131z\u0131n rifah\u0131n\u0131n daha da y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si namin\u0259 v\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ideyalar\u0131n\u0131n ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn var q\u00fcvv\u0259 il\u0259 \u00e7al\u0131\u015facaq, onun layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131, Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u0259traf\u0131nda daha s\u0131x birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259 nail olacaqlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>E. \u015e. M\u0259mm\u0259dov,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri,<\/strong> <strong>Nizami RET\u0130-nin idar\u0259 r\u0259isi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r ya\u015fay\u0131b yaratd\u0131qlar\u0131, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri zamanlarda siyasi, iqtisadi v\u0259 dig\u0259r prosesl\u0259ri \u00f6z xalqlar\u0131n\u0131n rifah\u0131 namin\u0259 ir\u0259liy\u0259 aparmaqla adlar\u0131n\u0131 \u0259b\u0259di&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":181365,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,6,58,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181364"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=181364"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":181368,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181364\/revisions\/181368"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/181365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=181364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=181364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=181364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}