{"id":185572,"date":"2025-02-04T16:54:50","date_gmt":"2025-02-04T12:54:50","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=185572"},"modified":"2025-02-04T16:54:52","modified_gmt":"2025-02-04T12:54:52","slug":"az%c9%99rbaycanli-m%c9%99kt%c9%99blil%c9%99r-ilk-d%c9%99f%c9%99-spacex-raketi-il%c9%99-orbit%c9%99-peyk-buraxacaqlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=185572","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259kt\u0259blil\u0259r ilk d\u0259f\u0259 \u201cSpaceX\u201d raketi il\u0259 orbit\u0259 peyk buraxacaqlar"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Kosmik texnologiyalar sah\u0259sind\u0259 yenilikl\u0259r h\u0259r g\u00fcn, h\u0259r saat inki\u015faf edir. Yeni texnologiyalar h\u0259m elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n daha d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 kommersiya m\u0259qs\u0259dli layih\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verir. X\u00fcsusil\u0259 kosmosda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n cihazlar\u0131n miniat\u00fcrl\u0259\u015fdirilm\u0259si, y\u0259ni ki\u00e7ik\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, y\u00fcng\u00fcl, lakin y\u00fcks\u0259k funksionall\u0131\u011fa malik cihazlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 yeni inqilabi d\u00f6vr a\u00e7\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bar\u0259d\u0259\u00a0Trend-\u0259 R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyind\u0259n m\u0259lumat verilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan kosmik t\u0259dqiqatlar sah\u0259sind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259ndirir. Son ill\u0259rd\u0259 milli peyk proqramlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, innovasiya m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkili v\u0259 Elm, Texnologiya, M\u00fch\u0259ndislik v\u0259 Riyaziyyat (STEM) t\u0259hsilinin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar g\u0259nc n\u0259slin bu sah\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 texnoloji inki\u015faf\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259kt\u0259bl\u0259rin m\u00fcasir texnoloji avadanl\u0131qlarla t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin pe\u015f\u0259kar inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar da \u015fagirdl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlar\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 kosmik yenilikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 seminarlar, t\u0259lim proqramlar\u0131 v\u0259 layih\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 \u015fagirdl\u0259r ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n nec\u0259 i\u015fl\u0259diyini \u00f6yr\u0259nir v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259k karyeralar\u0131n\u0131 qurma\u011fa t\u0259\u015fviq olunurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rkosmosun n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n KOSM\u0130K Akademiyan\u0131n bu sah\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin rolu \u0259v\u0259zolunmazd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r g\u0259ncl\u0259ri yaln\u0131z n\u0259z\u0259ri bilikl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rm\u0131r, h\u0259m d\u0259 real qlobal probleml\u0259rin h\u0259ll yollar\u0131n\u0131 tapma\u011fa istiqam\u0259tl\u0259ndirir. M\u0259kt\u0259blil\u0259r aras\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n innovasiya m\u00fcsabiq\u0259l\u0259ri, elmi konfranslar v\u0259 texnologiya s\u0259rgil\u0259ri g\u0259ncl\u0259rin \u00f6z ideyalar\u0131n\u0131 t\u0259qdim etm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli platforma yarad\u0131r. Bu t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259r \u00f6z layih\u0259l\u0259rini inki\u015faf etdir\u0259r\u0259k m\u00fch\u0259ndislik, proqramla\u015fd\u0131rma v\u0259 t\u0259dqiqat sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 qazan\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>2025-ci ild\u0259 bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin zirv\u0259 n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri olaraq&nbsp;<strong>\u201cSpaceX\u201d<\/strong>&nbsp;da\u015f\u0131y\u0131c\u0131 raketi vasit\u0259sil\u0259&nbsp;<strong>\u201cPocketQube\u201d<\/strong>&nbsp;piko-peykinin kosmik orbit\u0259 burax\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu layih\u0259 KOSM\u0130K Akademiyan\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, M\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r v\u0259 \u00dcmumi T\u0259hsil \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t<\/p>\n\n\n\n<p>Agentliyi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 T\u0259hsil \u0130nstitutu, \u0130nnovasiya v\u0259 R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf Agentliyi, \u201cPa\u015fa Holdinq\u201d, Braziliya Kosmik Agentliyi v\u0259 Braziliyan\u0131n \u201cIDEIA Space\u201d \u015firk\u0259tinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n&nbsp;<strong>\u201cAz\u0259rbaycan Milli Peyk \u0130nnovasiya M\u00fcsabiq\u0259si\u201d<\/strong>&nbsp;\u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259&nbsp;<strong>7-9-cu sinif \u015fagirdl\u0259ri aras\u0131nda ba\u015f tutacaq.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cPocketQube\u201d peykl\u0259ri ilk d\u0259f\u0259 2013-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131nda orbit\u0259 burax\u0131l\u0131b. Bu burax\u0131l\u0131\u015f Avstriyaya m\u0259xsus \u201cUniSat-5\u201d platformas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib v\u0259 layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 minipeyk, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cWREN\u201d (Almaniya), \u201cT-LogoQube\u201d (AB\u015e) v\u0259 \u201cQBScout-1\u201d (\u0130taliya) peykl\u0259ri orbit\u0259 yerl\u0259\u015fdirilib. Bu konsepsiya yaln\u0131z texnoloji t\u0259r\u0259qqinin m\u0259hsulu deyil, h\u0259m d\u0259 kosmosun ham\u0131ya aid oldu\u011fu ideyas\u0131n\u0131n bir n\u00f6v simvoludur.<\/p>\n\n\n\n<p>Standart olaraq \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc 5x5x5 sm, \u00e7\u0259kisi is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 250 qr olan bu peykl\u0259r m\u00f6hk\u0259m materiallardan (al\u00fcminium \u0259rintil\u0259ri, karbon kompozitl\u0259r) haz\u0131rlan\u0131r ki, bu da h\u0259m mexaniki davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 istilik idar\u0259etm\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSpaceX\u201din \u201cbirg\u0259 burax\u0131l\u0131\u015f proqram\u0131\u201d (\u201crideshare\u201d) vasit\u0259sil\u0259 ki\u00e7ik peykl\u0259rin orbit\u0259 burax\u0131lmas\u0131 x\u0259rcl\u0259rinin azalmas\u0131 layih\u0259nin iqtisadi bax\u0131mdan daha \u0259l\u00e7atan olmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. \u201cRideshare\u201d proqram\u0131n\u0131n mahiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, bir raket burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r\u0259 m\u0259xsus olan ki\u00e7ik\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc peykl\u0259r eyni anda orbit\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, \u201cSpaceX\u201din y\u00fcks\u0259k etibarl\u0131 burax\u0131l\u0131\u015f platformas\u0131 \u201cPocketQube\u201d peykinin t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 orbit\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k v\u0259 layih\u0259nin texniki v\u0259 elmi m\u0259qs\u0259dl\u0259rinin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 imkan yaradacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259kt\u0259blil\u0259rin beyn\u0259lxalq kosmik texnologiyalara inteqrasiyas\u0131n\u0131, qabaqc\u0131l texnologiyalar\u0131n t\u0259hsil\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259sirini, m\u0259kt\u0259blil\u0259rin r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n rolunu bir daha vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, bu layih\u0259l\u0259r g\u0259ncl\u0259ri m\u0259kt\u0259b ya\u015flar\u0131ndan yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurma\u011fa, praktiki t\u0259tbiql\u0259r vasit\u0259sil\u0259 n\u0259z\u0259ri bilikl\u0259rini m\u00fcr\u0259kk\u0259b layih\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kosmik texnologiyalar sah\u0259sind\u0259 yenilikl\u0259r h\u0259r g\u00fcn, h\u0259r saat inki\u015faf edir. Yeni texnologiyalar h\u0259m elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n daha d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":185573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,2,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/185572"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=185572"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/185572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":185574,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/185572\/revisions\/185574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/185573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=185572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=185572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=185572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}