{"id":187549,"date":"2025-03-26T12:37:02","date_gmt":"2025-03-26T08:37:02","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=187549"},"modified":"2025-03-26T12:37:31","modified_gmt":"2025-03-26T08:37:31","slug":"fransa-erm%c9%99nistani-m%c9%99hv-edir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=187549","title":{"rendered":"Fransa Erm\u0259nistan\u0131 m\u0259hv edir"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-medium-font-size\"><strong><em>Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistanla Fransa v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda yax\u0131nla\u015fma diplomatik \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 anla\u015fmalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xaraq a\u00e7\u0131q-a\u015fkar m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i xarakter al\u0131b.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cDemokratik d\u0259y\u0259rl\u0259r\u201d, \u201cAvropa inteqrasiyas\u0131\u201d v\u0259 \u201ct\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q\u201d haqq\u0131nda pafoslu b\u0259yanatlar\u0131n arxas\u0131nda \u0259slind\u0259 Paris v\u0259 Br\u00fcsselin maraqlar\u0131na tabe edilmi\u015f erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131n\u0131n sistemli v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 ita\u0259ti dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130r\u0259vanda, Gorusda, S\u00fcnikd\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq platformalarda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r sad\u0259c\u0259 inteqrasiya deyil, Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyinin tam raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n Fransan\u0131n siyasi ekspansiyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcnik, y\u0259ni Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259si h\u0259m Az\u0259rbaycan, h\u0259m \u0130ran, Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu \u0259razi Nax\u00e7\u0131vana a\u00e7\u0131lan qap\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259qliyyat mar\u015frutlar\u0131n\u0131n tranzit d\u0259hlizi v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda maraqlar\u0131 olan b\u00fct\u00fcn oyun\u00e7ular\u0131n toxundu\u011fu \u0259sas n\u00f6qt\u0259dir. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Fransa \u00f6z \u201cdiplomatik desant\u0131n\u0131\u201d m\u0259hz bu regiona g\u00f6nd\u0259rir. Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Fransan\u0131n Gorusda &#8211; S\u00fcnikin m\u0259rk\u0259zind\u0259 konsulluq ofisinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Formal olaraq bu \u201cf\u0259xri konsulluq\u201d adlan\u0131r v\u0259 klassik diplomatik n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 malik deyil.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259 is\u0259 bu, Fransa t\u0259sirinin dayaq n\u00f6qt\u0259si, Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259din\u0259 yax\u0131n siyasi m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin izah\u0131na g\u00f6r\u0259, guya Gorusun \u201cFrans\u0131z dili il\u0259 \u0259laq\u0259si\u201d bu \u015f\u0259h\u0259rin se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 \u0259sas verib.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, absurd v\u0259 manipulyativ b\u0259han\u0259d\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyil. Gorusun se\u00e7ilm\u0259si m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131qla deyil, s\u0131rf geostrateji \u0259h\u0259miyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Fransan\u0131n son iki ild\u0259 h\u0259m \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131q v\u0259 aqressiv siyas\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 almaq vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Paris Erm\u0259nistan\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcdafi\u0259 edir, Qaraba\u011f kontekstind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259sass\u0131z ittihamlar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. 2023-c\u00fc ilin iyununda prezident Emmanuel Makron Az\u0259rbaycan\u0131n \u201caqressiya t\u00f6r\u0259tm\u0259si\u201d bar\u0259d\u0259 \u0259sass\u0131z b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi, halbuki bu arada Fransa Erm\u0259nistan\u0131 zirehli texnika, hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259ri v\u0259 dig\u0259r h\u0259rbi vasit\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259chiz etm\u0259y\u0259 davam edirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Fiziki m\u00f6vcudlu\u011funu art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, Fransa v\u0259 A\u0130 art\u0131q Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n i\u00e7\u0259risin\u0259 \u00f6z m\u00fc\u015favirl\u0259rini yerl\u0259\u015fdiribl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Paruyr Hovannisyana g\u00f6r\u0259, Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 &#8220;Geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 H\u0259rt\u0259r\u0259fli T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Sazi\u015fi&#8221; (CEPA) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li m\u00fc\u015faviri Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hkim olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransan\u0131n be\u015f m\u00fc\u015faviri art\u0131q \u00f6lk\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif nazirlikl\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qanunvericiliyini A\u0130 standartlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131rmaqla m\u0259\u015f\u011fuldur. Bu art\u0131q sad\u0259c\u0259 \u201ct\u0259sir\u201d v\u0259 ya \u201ct\u00f6vsiy\u0259\u201d deyil &#8211; bu, de-fakto xarici idar\u0259etm\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0259nubi Qafqazda he\u00e7 bir qon\u015fu d\u00f6vl\u0259t \u00f6z\u00fcn\u00fcn daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 bu q\u0259d\u0259r birba\u015fa m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 icaz\u0259 verm\u0259yib. Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259ti is\u0259 \u0259ksin\u0259, daha da ir\u0259li getm\u0259y\u0259 haz\u0131r g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Hovannisyan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2025-ci ilin yay\u0131nda Br\u00fcsseld\u0259 A\u0130 il\u0259 inteqrasiyan\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair yeni g\u00fcnd\u0259lik imzalanacaq v\u0259 bu s\u0259n\u0259d A\u0130 strukturunun Erm\u0259nistan\u0131n siyasi v\u0259 inzibati sistemin\u0259 daha da n\u00fcfuz etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradacaq. Son iki ild\u0259 Fransa Erm\u0259nistana 100 milyon avrodan \u00e7ox yard\u0131m edib ki, bu v\u0259sait h\u0259rbi-texniki d\u0259st\u0259k, erm\u0259ni zabitl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 h\u0259rbi sursat t\u0259chizat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00f6nl\u0259ndirilib.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259kc\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 Parisl\u0259 \u0130r\u0259van aras\u0131nda m\u00fcdafi\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imzalan\u0131b. 2025-ci ild\u0259 Fransan\u0131n Vanadzor v\u0259 G\u00fcmr\u00fc \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 daha iki konsulluq ofisinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. CEPA \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistanda art\u0131q 30-dan \u00e7ox A\u0130 layih\u0259si f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, bu layih\u0259l\u0259r m\u0259hk\u0259m\u0259 islahatlar\u0131, energetika, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 idar\u0259etm\u0259 sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00fct\u00fcn bu prosesl\u0259r yeni kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. H\u0259min kadrlar art\u0131q Moskva v\u0259 ya Tehranda deyil, Paris v\u0259 Br\u00fcsseld\u0259 t\u0259hsil al\u0131r. Bu sad\u0259c\u0259 akademik m\u00fcbadil\u0259 deyil &#8211; bu, Q\u0259rb\u0259 ideoloji s\u0259daq\u0259tli v\u0259 regionun tarixi reall\u0131qlar\u0131ndan tamamil\u0259 uzaqla\u015fm\u0131\u015f yeni elitan\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Fransan\u0131n C\u0259nubi Qafqaz siyas\u0259ti \u00e7oxdan diplomatiya \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda Paris n\u0259 vasit\u0259\u00e7idir, n\u0259 d\u0259 s\u00fclh t\u0259r\u0259fdar\u0131 &#8211; o, art\u0131q m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin bir t\u0259r\u0259fidir v\u0259 regionda g\u0259rginliyi q\u0259sd\u0259n v\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r. \u201c\u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131\u201d, \u201cdemokratiya\u201d v\u0259 \u201cs\u00fclh yolu il\u0259 nizamlanma\u201d kimi pafoslu \u015f\u00fcarlar\u0131n arxas\u0131nda \u0259slind\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 g\u00fcc balans\u0131n\u0131 pozma\u011fa, Erm\u0259nistan\u0131 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131durmaya \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f amans\u0131z geosiyasi avant\u00fcra gizl\u0259nib. B\u00fct\u00fcn bu prosesl\u0259r Fransan\u0131n maraqlar\u0131 v\u0259 n\u0259zar\u0259ti il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n \u201cFrans\u0131z koloniyas\u0131\u201dna \u00e7evrilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Bu is\u0259 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun sabitliyi \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransa prezidenti Emmanuel Makron \u00e7oxdan Erm\u0259nistan m\u0259s\u0259l\u0259sini daxili siyas\u0259tinin al\u0259tin\u0259 \u00e7evirib v\u0259 bu m\u00f6vzudan h\u0259m erm\u0259ni diasporunun, h\u0259m d\u0259 liberal elektorat\u0131n r\u0259\u011fb\u0259tini qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 edir. Onun siyasi strategiyas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u201cdiktaturalara qar\u015f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc\u201d v\u0259 \u201c\u0259zil\u0259n xalqlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi\u201d kimi t\u0259qdim etm\u0259k \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. Lakin bu ritorika \u0259slind\u0259 \u015f\u0259xsi v\u0259 siyasi maraqlar \u00fc\u00e7\u00fcn soyuq ba\u015fla hesablanm\u0131\u015f, ikili standartl\u0131 v\u0259 c\u0131l\u0131z m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n manipulyativ vasit\u0259dir. Fransan\u0131n C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 siyas\u0259ti \u0259dal\u0259t v\u0259 ya m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli prinsipin\u0259 deyil, a\u00e7\u0131q v\u0259 kobud proteksionizm\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2020-ci ild\u0259ki 44 g\u00fcnl\u00fck \u0130kinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Paris Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131maqdan imtina etdi, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdu, A\u0130 daxilind\u0259 Bak\u0131 il\u0259 \u0130r\u0259van aras\u0131nda realist dialoqa y\u00f6n\u0259lmi\u015f q\u0259rarlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131 v\u0259 eyni zamanda Erm\u0259nistana silah t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u00fc intensivl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>2023\u20132024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Fransa Erm\u0259nistanla bir s\u0131ra h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sazi\u015fl\u0259ri imzalay\u0131b, bu \u00f6lk\u0259y\u0259 tank \u0259leyhin\u0259 raketl\u0259r, zirehli texnika, m\u00fc\u015fahid\u0259 vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259ri g\u00f6nd\u0259rib.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransa M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyin\u0259 yax\u0131n m\u0259nb\u0259l\u0259rin t\u0259sdiq etdiyi kimi, Erm\u0259nistana peyk m\u00fc\u015fahid\u0259si d\u0259 daxil olmaqla k\u0259\u015ffiyyat m\u0259lumatlar\u0131 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Erm\u0259nistan Ba\u015f Q\u0259rargah\u0131 il\u0259 Fransan\u0131n h\u0259rbi \u0259laq\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131b v\u0259 daimi \u0259laq\u0259 qruplar\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu, h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259dir &#8211; \u00fcst\u00fc\u00f6rt\u00fcl\u00fc olsa da, a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131l\u0131r. Avropan\u0131n he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259ti bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259fke\u015flik n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 c\u00fcr\u0259t etm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransan\u0131n bu siyas\u0259ti region \u00fc\u00e7\u00fcn real t\u0259hdid\u0259 \u00e7evrilib. Paris Br\u00fcssel, Moskva v\u0259 Va\u015finqton platformalar\u0131n\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc nizamlanma prinsipl\u0259rini k\u00f6k\u00fcnd\u0259n sars\u0131d\u0131r. \u018fm\u0259li olaraq Fransa kompromis imkanlar\u0131n\u0131 istisna edir, birt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, s\u00fclh t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rini sabotaj edir v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin realla\u015fmas\u0131na mane olur. Halbuki h\u0259min d\u0259hliz \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi, Bak\u0131 il\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259 v\u0259 regiona sabitlik g\u0259tir\u0259 bil\u0259rdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Makron eyni zamanda T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri q\u0259sd\u0259n g\u0259rginl\u0259\u015fdirir, \u018frdo\u011fan h\u00f6kum\u0259tini \u201cAvropa \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hdid\u201d adland\u0131r\u0131r v\u0259 Erm\u0259nistan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 qorxu atmosferi yaradaraq T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 \u201caqressor\u201d kimi t\u0259qdim edir. N\u0259tic\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir: Az\u0259rbaycan-Erm\u0259nistan dialoqu pozulur, S\u00fcnikd\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n c\u0259nub s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 g\u0259rginlik art\u0131r, s\u00fclh perspektivl\u0259ri daha da uzaqla\u015f\u0131r. Normalla\u015fma \u0259v\u0259zin\u0259 &#8211; militarizasiya, kompromis \u0259v\u0259zin\u0259 &#8211; eskalasiya m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Makron v\u0259 Fransan\u0131n elitas\u0131 \u00f6z m\u00fcdaxil\u0259sini \u201cdemokratik xalqa yard\u0131m\u201d ad\u0131 alt\u0131nda t\u0259qdim ets\u0259l\u0259r d\u0259, bu g\u00f6z\u0259l ifad\u0259l\u0259rin arxas\u0131nda klassik neokolonial yana\u015fma dayan\u0131r. \u201cSuverenliyin m\u00fcdafi\u0259si\u201d ad\u0131 il\u0259 silah v\u0259 h\u0259rbi m\u00fc\u015favirl\u0259rin g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si, m\u0259hk\u0259m\u0259 sistemind\u0259n tutmu\u015f media v\u0259 t\u0259hsil\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259r\u0259 birba\u015fa m\u00fcdaxil\u0259, A\u0130-nin ideologiyas\u0131n\u0131n &#8211; \u201cd\u0259y\u0259rl\u0259r\u201d, \u201cinkl\u00fczivlik\u201d, \u201c\u015f\u0259ffafl\u0131q\u201d kimi anlay\u0131\u015flar\u0131n &#8211; Erm\u0259nistan\u0131n sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni reall\u0131qlar\u0131 il\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 zorla yeridilm\u0259si bu yana\u015fman\u0131n \u0259sas elementl\u0259ridir. CEPA sazi\u015fi, Fransa qrantlar\u0131 v\u0259 texniki yard\u0131m proqramlar\u0131 &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar Parisin t\u0259sir al\u0259tidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu mexanizml\u0259r Erm\u0259nistan\u0131 h\u00fcquqi v\u0259 siyasi suverenlikd\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hrum edir. Erm\u0259nistan art\u0131q xarici siyas\u0259tini m\u00fcst\u0259qil \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259, ittifaqlara s\u0259rb\u0259st qo\u015fula v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri \u00f6z m\u0259ntiqin\u0259 uy\u011fun t\u0259nziml\u0259y\u0259 bilmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Makronun strategiyas\u0131 Erm\u0259nistan\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f deyil, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 geosiyasi murdar al\u0259t kimi g\u00f6r\u00fcr. Bu, Fransan\u0131n neoimperialist siyas\u0259tinin Afrikadan Qafqaza da\u015f\u0131nmas\u0131d\u0131r. Mali, Niger v\u0259 Burkina-Fasoda iflasa u\u011frayan Fransa indi Erm\u0259nistan\u0131 yeni koloniyaya \u00e7evirir. \u201c\u0130nsan haqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si\u201d ad\u0131 alt\u0131nda Paris siyasi v\u0259 h\u0259rbi t\u0259sir infrastrukturunu &#8211; konsulluqlar\u0131, h\u0259rbi sazi\u015fl\u0259ri v\u0259 missiyalar\u0131 &#8211; qurur, \u0259n\u0259n\u0259vi institutlar\u0131 da\u011f\u0131daraq c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00f6z m\u0259d\u0259ni-ideoloji modelini s\u0131r\u0131ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Media v\u0259 siyasi layih\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 ay\u0131rmaqla yaln\u0131z Paris\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaq yeni erm\u0259ni elitas\u0131n\u0131 yeti\u015fdirir. Fransan\u0131n h\u0259d\u0259fi C\u0259nubi Qafqaz \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259ti \u0259l\u0259 almaqd\u0131r. Bu region Paris \u00fc\u00e7\u00fcn sonuncu \u00fcmiddir &#8211; Fransa burda itirdikl\u0259rini b\u0259rpa etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259dir. Amma bu m\u0259qs\u0259d u\u011frunda Paris s\u00fclh\u00fc, sabitliyi v\u0259 h\u0259tta insan h\u0259yat\u0131n\u0131 qurban verm\u0259y\u0259 tam haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Fransa \u00fc\u00e7\u00fcn bu siyas\u0259t bir ne\u00e7\u0259 strateji m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t edir: Paris bu yolla NATO v\u0259 A\u0130 daxilind\u0259 \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; Makronun \u0259sas geosiyasi r\u0259qib kimi g\u00f6rd\u00fcy\u00fc T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259zyiq al\u0259ti formala\u015fd\u0131r\u0131r; Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiyaya qar\u015f\u0131 t\u0259sir imkanlar\u0131 qazan\u0131r; eyni zamanda is\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 erm\u0259ni lobbisinin getdikc\u0259 artan t\u0259sirind\u0259n daxili siyasi m\u00fcbariz\u0259d\u0259 resurs kimi istifad\u0259 edir. B\u00fct\u00fcn bunlar fonunda Fransan\u0131n C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti klassik diplomatiyadan daha \u00e7ox h\u0259rbi i\u015ftirak v\u0259 ideoloji t\u0259bli\u011fat elementl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n siyasi m\u00fcdaxil\u0259 formas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, regionda yeni qar\u015f\u0131durma dal\u011fas\u0131na yol a\u00e7a bil\u0259c\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259li presedentdir v\u0259 &#8220;Avropa d\u0259y\u0259rl\u0259ri&#8221; p\u0259rd\u0259si arxas\u0131nda amans\u0131z siyasi hesablamalar gizl\u0259nir. Makron Erm\u0259nistan vasit\u0259sil\u0259 \u015f\u0259xsi ambisiyalar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn itirilmi\u015f imperiya ill\u00fcziyalar\u0131n\u0131 diriltm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Lakin bu oyun t\u0259kc\u0259 erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n taleyi il\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz\u0131n k\u00f6vr\u0259k siyasi memarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 oynamaq dem\u0259kdir. Bu oyunun qiym\u0259ti is\u0259 h\u0259m \u0130r\u0259van, h\u0259m d\u0259 Paris \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox baha ba\u015fa g\u0259l\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Kim pul verirs\u0259, musiqini d\u0259 o sifari\u015f edir&#8221; prinsipi Erm\u0259nistanda tam reall\u0131\u011fa \u00e7evrilib. Erm\u0259nistan s\u00fcr\u0259tl\u0259 iqtisadi suverenliyini itirir. Bu g\u00fcn respublikada ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri art\u0131q sad\u0259c\u0259 \u201cAvropa inteqrasiyas\u0131\u201d v\u0259 ya \u201cbeyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q\u201d kimi xarakteriz\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil &#8211; burada s\u00f6hb\u0259t m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin sistemli \u015f\u0259kild\u0259 Q\u0259rb g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 Fransa v\u0259 A\u0130-nin as\u0131l\u0131 vassal\u0131na \u00e7evrilm\u0259sind\u0259n gedir. Erm\u0259nistan iqtisadiyyat\u0131 regionun z\u0259if halqas\u0131 olaraq xarici idar\u0259etm\u0259 al\u0259tin\u0259 \u00e7evrilib, maliyy\u0259 ax\u0131nlar\u0131 is\u0259 siyasi diktat\u0131n vasit\u0259si funksiyas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan \u0130qtisadiyyat Nazirliyi v\u0259 Milli Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 daxil olan xarici investisiyalar\u0131n 80 faizind\u0259n \u00e7oxu Avropa \u0130ttifaq\u0131na \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda liderlik Fransaya m\u0259xsusdur &#8211; \u00fcmumi investisiya h\u0259cminin 35 faizind\u0259n \u00e7oxu m\u0259hz Parisin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, Erm\u0259nistan\u2013Fransa iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri tarixind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259ricidir v\u0259 A\u0130-y\u0259 \u00fczv bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n ilk n\u00fcmun\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, 2020-ci ild\u0259 A\u0130 investisiyalar\u0131n\u0131n pay\u0131 58 faiz t\u0259\u015fkil edirdis\u0259, onun da yaln\u0131z 15 faizi Fransaya aid idi. 2024-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 bu r\u0259q\u0259m A\u0130 \u00fczr\u0259 81,2 faiz, Fransa \u00fczr\u0259 is\u0259 35,7 faiz olub (ilin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u00fcb\u00fcn\u00fcn sonuna olan m\u0259lumata \u0259sas\u0259n). Eyni zamanda Rusiya investisiyalar\u0131n\u0131n pay\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azal\u0131b v\u0259 5 faizd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb &#8211; bu is\u0259 Moskvan\u0131n Erm\u0259nistan iqtisadiyyat\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259vi rolunu praktiki olaraq itirdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n\n\n\n<p>Formal olaraq s\u00f6hb\u0259t \u201cinki\u015fafdan\u201d, \u201cinfrastruktur layih\u0259l\u0259rind\u0259n\u201d v\u0259 \u201ctexniki yard\u0131mdan\u201d gets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 burada s\u00f6hb\u0259t enerji, n\u0259qliyyat, maliyy\u0259, d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyi v\u0259 t\u0259hsil d\u0259 daxil olmaqla, strateji sah\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin al\u0131nmas\u0131ndan gedir. 2024-c\u00fc ild\u0259 Fransa v\u0259 A\u0130 onlarca \u0259sas istiqam\u0259ti maliyy\u0259l\u0259\u015fdirib: 20 milyon avro m\u0259hk\u0259m\u0259 v\u0259 prokurorluq sisteminin \u201cislahat\u0131\u201dna ayr\u0131l\u0131b &#8211; bu proqramlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Avropa ekspertl\u0259ri hakiml\u0259rin se\u00e7ilm\u0259si, t\u0259yin edilm\u0259si v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si prosesind\u0259 birba\u015fa i\u015ftirak edirl\u0259r; 15 milyon avro vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck xidm\u0259tl\u0259rinin Avropa metodologiyas\u0131na uy\u011fun tam transformasiyas\u0131na y\u00f6n\u0259lib; 35 milyon avro \u201cYa\u015f\u0131l Erm\u0259nistan\u201d proqram\u0131na ayr\u0131l\u0131b, bu proqram \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Br\u00fcssel iqlim t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun, lakin Erm\u0259nistan\u0131n iqtisadi reall\u0131qlar\u0131na uy\u011fun olmayan ekoloji standartlar t\u0259tbiq edilir; 12 milyon avro is\u0259 t\u0259hsil sisteminin \u201cyenil\u0259nm\u0259si\u201d &#8211; d\u0259rs proqramlar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, \u201cgender\u201d v\u0259 \u201cinkl\u00fczivlik\u201d m\u00f6vzular\u0131n\u0131n Avropa standartlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 daxil edilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131 sad\u0259c\u0259 yol tikintisi v\u0259 ya biznes\u0259 d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131m\u0131r &#8211; m\u0259qs\u0259d d\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259 sisteminin \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259yi\u015fm\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00fcquqi aspekt d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. 2017-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f, lakin 2020-ci ild\u0259n sonra realla\u015fmas\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259nmi\u015f A\u0130 il\u0259 Geni\u015fl\u0259nmi\u015f v\u0259 H\u0259rt\u0259r\u0259fli T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Sazi\u015fi (CEPA) Erm\u0259nistanda tammiqyasl\u0131 xarici m\u00fcdaxil\u0259y\u0259 h\u00fcquqi z\u0259min yaratd\u0131. CEPA Erm\u0259nistana \u00f6z qanunvericiliyini 350-d\u0259n art\u0131q Avropa qayda v\u0259 direktivin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 \u00f6hd\u0259lik kimi t\u0259qdim edir. Bunlara ticar\u0259t, kapital bazar\u0131, bank v\u0259 maliyy\u0259 sektoru, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 farmakologiya, korrupsiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259, cinay\u0259t h\u00fcququ, miqrasiya v\u0259 \u0259m\u0259k h\u00fcququ, media v\u0259 ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131 standartlar\u0131 daxildir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u018fn t\u0259hl\u00fck\u0259li b\u0259nd is\u0259 \u201cm\u0259d\u0259niyy\u0259t siyas\u0259ti\u201d v\u0259 \u201cictimai d\u0259y\u0259rl\u0259r\u201d\u0259 dair b\u00f6lm\u0259d\u0259dir. Burada a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u201cgender b\u0259rab\u0259rliyi, azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131, etnik v\u0259 dini d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck sah\u0259l\u0259rind\u0259 yana\u015fmalar\u0131n harmonizasiyas\u0131\u201d t\u0259l\u0259b olunur. Bu m\u00fcdd\u0259alar Br\u00fcssel, Paris, Praqa v\u0259 Var\u015favada haz\u0131rlanm\u0131\u015f kadrlar\u0131n Erm\u0259nistana \u201cekspert\u201d ad\u0131 il\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Erm\u0259nistan\u0131n haz\u0131rda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 proses sad\u0259c\u0259 A\u0130-y\u0259 inteqrasiya deyil, Fransan\u0131n liderliyind\u0259 Q\u0259rbin regionda yaratmaq ist\u0259diyi yeni neokolonial modelin t\u0259tbiqidir &#8211; bu modeld\u0259 \u0130r\u0259van art\u0131q \u00f6z q\u0259rarlar\u0131n\u0131 m\u00fcst\u0259qil q\u0259bul ed\u0259n d\u00f6vl\u0259t deyil, geosiyasi idar\u0259etm\u0259nin vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f z\u0259if bir i\u015ftirak\u00e7\u0131 rolundad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Faktiki xarici idar\u0259etm\u0259 reall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalan Erm\u0259nistanda art\u0131q suverenlikd\u0259n dan\u0131\u015fmaq bel\u0259 \u00e7\u0259tindir. Qanunlar\u0131 Avropa m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri yaz\u0131r, maliyy\u0259 ax\u0131nlar\u0131n\u0131 Q\u0259rb fondlar\u0131 idar\u0259 edir, nazirl\u0259r is\u0259 Paris v\u0259 Br\u00fcsseld\u0259n ezam olunmu\u015f m\u0259murlardan g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r al\u0131rlar. Bu, art\u0131q \u201cyard\u0131m\u201d v\u0259 ya \u201c\u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d deyil &#8211; bu, Erm\u0259nistan\u0131n siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni sistemini Avropa kuratorlar\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na tabe ed\u0259n k\u00f6lg\u0259 xarici idar\u0259etm\u0259nin qurulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan postsovet m\u0259kan\u0131nda ilk \u00f6lk\u0259dir ki, birc\u0259 g\u00fcll\u0259 bel\u0259 atmadan iqtisadi idar\u0259etm\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u00fcquqi v\u0259 institusional arxitekturas\u0131n\u0131 da xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259lin\u0259 verib. Sad\u0259 dild\u0259 des\u0259k, \u0130r\u0259van Avropan\u0131n kvazikoloniyas\u0131na \u00e7evrilib &#8211; burada prezident, ba\u015f nazir v\u0259 parlament sad\u0259c\u0259 real prosesl\u0259ri gizl\u0259d\u0259n bir vitrin rolunu oynay\u0131r. Fransa is\u0259 regionda m\u00f6vcud olan anti-Rusiya v\u0259 anti-Avropa ovqat\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Erm\u0259nistan\u0131 \u00f6z geopolitik daya\u011f\u0131na \u00e7evirir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcnik b\u00f6lg\u0259si art\u0131q h\u0259rbi-diplomatik m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259, \u0130r\u0259van is\u0259 daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t h\u00fcququndan m\u0259hrum edilmi\u015f protektorat\u0131n paytaxt\u0131na \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir. A\u0130-d\u0259n as\u0131l\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 el\u0259 bir girov v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 sal\u0131b ki, \u00f6lk\u0259 art\u0131q he\u00e7 bir t\u0259l\u0259b\u0259 \u201cyox\u201d dem\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyil &#8211; bu t\u0259l\u0259bl\u0259r c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn, milli kimlik \u00fc\u00e7\u00fcn, iqtisadiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 olsa bel\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259tic\u0259 ayd\u0131nd\u0131r: Erm\u0259nistanda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r son iki ild\u0259 \u201cqrantlar, kreditl\u0259r v\u0259 Avropa g\u0259l\u0259c\u0259yi\u201d v\u0259dl\u0259ri qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda iqtisadi kapitulyasiyad\u0131r. Amma bu \u00f6lk\u0259y\u0259 n\u0259 A\u0130 \u00fczvl\u00fcy\u00fc, n\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, n\u0259 d\u0259 rifah g\u0259tir\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>Onun yerin\u0259 Erm\u0259nistan subyektivliyini, m\u0259d\u0259ni b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, xarici siyas\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259k v\u0259 Parisl\u0259 Br\u00fcsselin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 qon\u015fular\u0131 il\u0259 geosiyasi qar\u015f\u0131durmaya s\u00fcr\u00fckl\u0259n\u0259c\u0259k. Postsovet m\u0259kan\u0131nda bu, avrointeqrasiyan\u0131n bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ilk bu q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q neokolonializm n\u00fcmun\u0259sidir. Erm\u0259nistan birincidir &#8211; amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, sonuncu olmaya da bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259tic\u0259: d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sin\u0259 \u00e7ox az qal\u0131b. Erm\u0259nistan bu g\u00fcn tam suverenliyini itirm\u0259yin astanas\u0131ndad\u0131r. S\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 diplomatik ofisl\u0259rd\u0259n v\u0259 ya Avropa m\u00fc\u015favirl\u0259rind\u0259n getmir &#8211; art\u0131q \u00f6lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas q\u0259rarlar \u0130r\u0259vanda deyil, Parisd\u0259 v\u0259 Br\u00fcsseld\u0259 q\u0259bul olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu is\u0259 t\u0259kc\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n suverenliyin\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik arxitekturas\u0131na birba\u015fa t\u0259hdiddir. \u018fg\u0259r bu tendensiya davam ed\u0259rs\u0259, qar\u015f\u0131dak\u0131 3\u20135 il \u0259rzind\u0259 biz \u201cErm\u0259nistan\u201d adlanan postsovet Avropa protektorat\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u015fahidi olaca\u011f\u0131q &#8211; tam \u015f\u0259kild\u0259 Q\u0259rbin maraqlar\u0131na tabe edilmi\u015f, h\u0259rbi t\u0259hdidl\u0259r m\u00fchasir\u0259sind\u0259 qalm\u0131\u015f, regional t\u0259r\u0259fda\u015flardan t\u0259crid olunmu\u015f v\u0259 b\u00f6y\u00fck geosiyasi oyunda sad\u0259c\u0259 al\u0259t kimi istifad\u0259 edil\u0259n bir qurum.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Gorusda frans\u0131z bayraqlar\u0131n\u0131 alq\u0131\u015flayanlar, sabah x\u0259yan\u0259t etdikl\u0259rind\u0259n yard\u0131m dil\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistanla Fransa v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 aras\u0131nda yax\u0131nla\u015fma diplomatik \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r v\u0259 anla\u015fmalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xaraq a\u00e7\u0131q-a\u015fkar m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i xarakter&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":187550,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,9,7,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187549"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=187549"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187549\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":187551,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187549\/revisions\/187551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/187550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=187549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=187549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=187549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}