{"id":187702,"date":"2025-03-28T13:36:15","date_gmt":"2025-03-28T09:36:15","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=187702"},"modified":"2025-03-28T13:36:16","modified_gmt":"2025-03-28T09:36:16","slug":"cop-29-un-prezidenti-h%c9%99r-bir-olk%c9%99-iqlim-maliyy%c9%99si-uzr%c9%99-muvafiq-ohd%c9%99liyini-yerin%c9%99-yetirm%c9%99li-v%c9%99-iddiali-milli-iqlim-plani-hazirlamalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=187702","title":{"rendered":"COP-29-un prezidenti: H\u0259r bir \u00f6lk\u0259 iqlim maliyy\u0259si \u00fczr\u0259 m\u00fcvafiq \u00f6hd\u0259liyini yerin\u0259 yetirm\u0259li v\u0259 iddial\u0131 milli iqlim plan\u0131 haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-vivid-purple-color has-text-color has-medium-font-size\"><strong><em>H\u0259r bir \u00f6lk\u0259 iqlim maliyy\u0259si \u00fczr\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u00fcvafiq \u00f6hd\u0259liyini yerin\u0259 yetirm\u0259li v\u0259 iddial\u0131 milli iqlim plan\u0131 haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em><a href=\"http:\/\/www.hakimiyyet.info.az\" title=\"\">Hakimiyyet.info.az<\/a><\/em><\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 COP29-un prezidenti v\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidentinin iqlim m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Muxtar Babayev \u201cClimate Home News\u201d n\u0259\u015frin\u0259 m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0259\u015frin d\u0259rc etdiyi \u201c2025-ci ild\u0259 \u00c7oxt\u0259r\u0259fli \u0130qlim Sistemini nec\u0259 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k olar: bu h\u0259d\u0259f\u0259 add\u0131m-add\u0131m\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li materialda M.Babayev qeyd edib ki, ke\u00e7\u0259n il \u00e7oxt\u0259r\u0259fli v\u0259zif\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b, lakin ayd\u0131n idi. O vur\u011fulay\u0131b: \u201cBMT-nin illik iqlim konfranslar\u0131nda, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n 29-cu sessiyas\u0131nda (COP29) biz inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan d\u00fcnyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iqlim maliyy\u0259si h\u0259d\u0259fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sazi\u015fin imzalanmas\u0131na nail olduq. Bunu \u0259n \u00e7\u0259tin v\u0259 m\u00fcbahis\u0259li bir m\u0259qamda \u2013 maliyy\u0259 v\u0259saiti il\u0259 ba\u011fl\u0131 iqtisadi probleml\u0259r, davam ed\u0259n m\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 se\u00e7ki dal\u011falar\u0131 fonunda bel\u0259 bacard\u0131q. Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn 198 \u00f6lk\u0259nin bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259si z\u0259ruri idi. Bu, he\u00e7 d\u0259 asan deyildi, amma m\u0259qs\u0259dimiz\u0259 nail olduq. Biz Bak\u0131n\u0131n 2035-ci il\u0259d\u0259k h\u0259r il 300 milyard dollar\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259sin\u0259 dair tarixi maliyy\u0259 h\u0259d\u0259fini raz\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131q ki, bu da BMT-nin prosesl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn zamanlarda g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6hd\u0259lik idi. Bu m\u0259qs\u0259d, h\u0259m\u00e7inin Paris Sazi\u015find\u0259n ke\u00e7\u0259n ikinci onillik \u0259rzind\u0259 bizim bir-birimiz\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yimiz\u0259 dair bir oriyentiri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu, eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015fey dem\u0259k deyildi v\u0259 o, he\u00e7 vaxt iqliml\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si mexanizmi ola bilm\u0259z. Lakin Az\u0259rbaycan COP29-un s\u0259dri kimi, onu m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r iddial\u0131 etm\u0259k ist\u0259yirdi. N\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l bunu qaydaya salmal\u0131 oldu\u011fumuzu bilirdik, \u0259ks halda, he\u00e7 vaxt h\u0259r hans\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015fa bilm\u0259zdik. Bu il multilateral t\u0259r\u0259fin v\u0259zif\u0259si tamamil\u0259 f\u0259rqli olacaq. He\u00e7 n\u0259 eyni \u015f\u0259kild\u0259 iki d\u0259f\u0259 ba\u015f vermir&#8221; -dey\u0259 COP29-un prezidenti bildirib.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130st\u0259klil\u0259rin koalisiyas\u0131ndan dan\u0131\u015fan M.Babayev qeyd edib ki, Berlind\u0259 iqlim nazirl\u0259rinin Bak\u0131dan sonra ilk b\u00f6y\u00fck g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olan Petersberq \u0130qlim Dialoqunda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar h\u0259m \u00e7oxt\u0259r\u0259fli sistemin \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259ri, h\u0259m d\u0259 onu qorumaq ist\u0259yini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 etiraf edibl\u0259r. &#8220;Ham\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir sual var: \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sadiq aktorlar bunu nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r? \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n yax\u015f\u0131 v\u0259 yegan\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sistemini qorumaq v\u0259 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu il hans\u0131 konkret add\u0131mlar atmal\u0131d\u0131r? Biz ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Braziliyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259liyik. Yeni s\u0259dr kimi onlar bizi Belemd\u0259 q\u0259bul ed\u0259c\u0259kl\u0259r v\u0259 biz onlar\u0131n r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259liyik. Onlar ortaq m\u0259qs\u0259d\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 s\u0259yl\u0259rini t\u0259qdim etdil\u0259r Bu, he\u00e7 k\u0259si gerid\u0259 qoymayan c\u0259miyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259dal\u0259tli ke\u00e7idin t\u0259min edilm\u0259sini, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 nec\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6l\u00e7m\u0259yi v\u0259 iki il \u0259vv\u0259l Dubayda raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hesabat kart\u0131na uy\u011fun olaraq, birinci qlobal yekun yax\u015f\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 nec\u0259 \u00e7atd\u0131ra bil\u0259c\u0259yimizi m\u00fczakir\u0259sini ehtiva edir. Bu dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n \u0259vv\u0259lki kimi \u00fcmumi dil tapmas\u0131n\u0131 arzulamas\u0131n\u0131n v\u0259 buna qadir olmas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisi olacaq\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M.Babayev bildirib: \u201cAncaq bu il \u00e7oxt\u0259r\u0259fli sistem h\u0259r k\u0259sin raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131 il\u0259 otaqdan \u00e7\u0131xmas\u0131ndan daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Braziliyan\u0131n s\u0259drliyi biz\u0259 ayd\u0131n mesaj g\u00f6nd\u0259rir ki, iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259yl\u0259rin effektivliyinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc onlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Ham\u0131m\u0131z bir-bir add\u0131m atmal\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rimizin s\u00f6zl\u0259rimiz\u0259 uy\u011fun oldu\u011fundan \u0259min olmal\u0131y\u0131q. Birinci t\u0259qvim ilind\u0259n sonra orta temperatur s\u0259nayed\u0259n \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n 1,5 d\u0259r\u0259c\u0259 Selsi yuxar\u0131 olanda, bu, yeni s\u00f6zl\u0259r\u0259 alud\u0259\u00e7ilikd\u0259n daha aktuald\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130qlim s\u0259rmay\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar\u0131 da vur\u011fulayan COP29-un prezidenti qeyd edib: &#8220;Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u0259lin, Bak\u0131da raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u0259qamdan ba\u015flayaq. Berlind\u0259 biz inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin Bak\u0131n\u0131n maliyy\u0259 h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7atmaq v\u0259 verdiyimiz v\u0259dl\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z \u00fcz\u0259rimiz\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259miz laz\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259diyini e\u015fitmi\u015fik. Bununla bel\u0259, r\u0259qab\u0259tli qlobal prioritetl\u0259r\u0259 baxmayaraq, iqlim s\u0259rmay\u0259sinin istiqam\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 art\u0131q a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 narahatl\u0131q var. Bak\u0131n\u0131n maliyy\u0259 m\u0259qs\u0259di bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259sin birg\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 \u0259min idi, o, 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 300 milyard dollarl\u0131q h\u0259d\u0259f\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z \u0259dal\u0259tli pay\u0131n\u0131 verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ayd\u0131n planlar haz\u0131rlay\u0131r. \u00c7oxt\u0259r\u0259fli prosesi qorumaq v\u0259 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259y\u0259n h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bu, m\u00fch\u00fcm bir istinad n\u00f6qt\u0259sidir\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>M.Babayev s\u00f6zl\u0259rin\u0259 davam edib: \u201cSonra ilk d\u0259f\u0259 on il \u0259vv\u0259l Parisd\u0259 s\u00f6yl\u0259nil\u0259n s\u00f6zl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259liyik. Bu s\u0259m\u0259r\u0259li raz\u0131la\u015fman\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131dan yuxar\u0131 yana\u015fmadan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259si z\u0259rur\u0259ti dayan\u0131rd\u0131. Bu milli planlar\u0131n m\u0259cmusu t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 d\u00fcnya yaratmaq kimi son m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. \u0130ndi bu planlar\u0131n Milli M\u00fc\u0259yy\u0259n Edilmi\u015f T\u00f6hf\u0259l\u0259r (NDC) kimi tan\u0131nan n\u00f6vb\u0259ti n\u0259sli g\u0259lir. \u0130ndi h\u0259r k\u0259s \u0259n y\u00fcks\u0259k ambisiyalar\u0131na \u00e7atmaq v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259klif etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259r bir NDC \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. H\u0259r dollar qiym\u0259tlidir. Bu il iqlim b\u00f6hran\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxt\u0259r\u0259fli prosesin g\u0259l\u0259c\u0259yi ayr\u0131-ayr\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin bu f\u0259aliyy\u0259t \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na nec\u0259 reaksiya ver\u0259c\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r bir \u00f6lk\u0259 iqlim maliyy\u0259si \u00fczr\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u00fcvafiq \u00f6hd\u0259liyini yerin\u0259 yetirm\u0259li v\u0259 iddial\u0131 milli iqlim plan\u0131 haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Hakimiyyet.info.az\u00a0x\u0259b\u0259r verir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":187705,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,47,2,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=187702"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":187706,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187702\/revisions\/187706"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/187705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=187702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=187702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=187702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}