{"id":194120,"date":"2026-07-26T11:51:42","date_gmt":"2026-07-26T07:51:42","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=194120"},"modified":"2026-07-31T16:55:57","modified_gmt":"2026-07-31T12:55:57","slug":"isti-havanin-insan-orqanizmin%c9%99-m%c9%99nfi-t%c9%99siri-v%c9%99-ondan-qorunma-usullari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=194120","title":{"rendered":"\u0130sti havan\u0131n insan orqanizmin\u0259 m\u0259nfi t\u0259siri v\u0259 ondan qorunma \u00fcsullar\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong><em>Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda da yay aylar\u0131nda hava temperaturunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si v\u0259 anomal istil\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. X\u00fcsus\u0259n Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda, Aran b\u00f6lg\u0259sind\u0259 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda yay g\u00fcnl\u0259rind\u0259 temperaturun 40 d\u0259r\u0259c\u0259 v\u0259 daha y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sti hava insan orqanizmin\u0259 sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u0130nsan orqanizmi, bir qayda olaraq, b\u0259d\u0259n temperaturunu t\u0259xmin\u0259n 36,5\u201337,5 d\u0259r\u0259c\u0259 aras\u0131nda balansda saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Lakin \u0259traf m\u00fchit \u00e7ox isti olduqda h\u0259min tarazl\u0131\u011f\u0131 qorumaq \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunu <a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" title=\"AZ\u018fRTAC\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda M\u0259rk\u0259zi Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n h\u0259kim-terapevti Billur\u0259 H\u0259s\u0259nova deyib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, isti iqlim \u015f\u0259raitind\u0259 x\u00fcsus\u0259n ya\u015fl\u0131lar, hamil\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar, a\u00e7\u0131q havada \u00e7al\u0131\u015fan insanlar, el\u0259c\u0259 d\u0259 xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259r h\u0259ssas qruplar hesab olunurlar. O bildirib ki, \u00fcr\u0259k-damar, a\u011fciy\u0259r, xroniki b\u00f6yr\u0259k, \u015f\u0259k\u0259rli diabet v\u0259 h\u0259zm sisteminin xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r sa\u011flaml\u0131qlar\u0131na qar\u015f\u0131 daha diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar: &#8220;\u0130sti havan\u0131n t\u0259sirind\u0259n t\u0259rl\u0259m\u0259 art\u0131r, orqanizmd\u0259 su v\u0259 elektrolit itkisi ba\u015f verir. N\u0259tic\u0259d\u0259 g\u00fccl\u00fc susuzluq hissi, a\u011f\u0131z qurulu\u011fu, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015fgic\u0259ll\u0259nm\u0259, hals\u0131zl\u0131q, sidiyin miqdar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 r\u0259nginin t\u00fcndl\u0259\u015fm\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir ki, bu \u0259lam\u0259tl\u0259r dehidrasiyadan (susuzla\u015fmadan) x\u0259b\u0259r verir. \u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 arterial t\u0259zyiqin enm\u0259si, t\u0259ng\u0259n\u0259f\u0259slik, \u00fcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si v\u0259 hals\u0131zl\u0131q kimi hallar m\u00fc\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r. \u0130sti v\u0259 r\u00fctub\u0259tli hava astma x\u0259st\u0259liyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tikl\u0259yici (trigger) amil say\u0131l\u0131r. Bu c\u00fcr \u015f\u0259raitd\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t qalmaq n\u0259f\u0259s darl\u0131\u011f\u0131, t\u0259ng\u0259n\u0259f\u0259slik v\u0259 bo\u011fulma \u0259lam\u0259tl\u0259rinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla \u0259laq\u0259dar d\u0259niz k\u0259nar\u0131nda istirah\u0259t ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z da diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131rlar. \u018fg\u0259r \u0259traflar\u0131nda olan h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259xsd\u0259 \u015f\u00fcurun pozulmas\u0131, \u015f\u00fcur qar\u0131\u015f\u0131ql\u0131\u011f\u0131, q\u0131colma, hu\u015fun itm\u0259si v\u0259 d\u0259rinin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q isti olmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259rl\u0259rs\u0259, bu, g\u00fcnvurma (istilik vurmas\u0131) \u0259lam\u0259ti ola bil\u0259r. Bel\u0259 hal t\u0259cili tibbi yard\u0131m t\u0259l\u0259b ed\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259tdir. Bel\u0259 hallarda d\u0259rhal h\u0259min \u015f\u0259xs k\u00f6lg\u0259li v\u0259 s\u0259rin yer\u0259 apar\u0131lmal\u0131, b\u0259d\u0259ni soyudulmal\u0131 v\u0259 T\u0259cili Tibbi Yard\u0131ma m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259kim-terapevt v\u0259t\u0259nda\u015flara istinin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rind\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r d\u0259 verib: \u201cG\u00fcn \u0259rzind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su i\u00e7in, susama\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259yin.<\/p>\n\n\n\n<p>Saat 11:00\u201316:00 aral\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r qapal\u0131 v\u0259 s\u0259rin m\u00fchitd\u0259 olun, birba\u015fa g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 alt\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t qalmay\u0131n. Alkoqollu, enerji, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q kofeinli v\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli i\u00e7kil\u0259rin q\u0259bulunu m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131n. A\u011f\u0131r fiziki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri s\u0259h\u0259r v\u0259 ax\u015fam saatlar\u0131na planla\u015fd\u0131r\u0131n. D\u0259niz k\u0259nar\u0131nda papaq, g\u00fcn\u0259\u015fd\u0259n qoruyucu krem v\u0259 g\u00fcn eyn\u0259yind\u0259n istifad\u0259 edin. A\u00e7\u0131q r\u0259ngli, y\u00fcng\u00fcl v\u0259 pamb\u0131q par\u00e7adan haz\u0131rlanm\u0131\u015f geyiml\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verin. \u015e\u0259k\u0259rli diabeti olan \u015f\u0259xsl\u0259r qan \u015f\u0259k\u0259rinin s\u0259viyy\u0259sini m\u00fct\u0259madi \u00f6l\u00e7s\u00fcnl\u0259r, \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri olanlar arterial t\u0259zyiql\u0259rini m\u00fcnt\u0259z\u0259m n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlas\u0131nlar v\u0259 h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunmu\u015f d\u0259rmanlar\u0131 vaxt\u0131nda q\u0259bul etm\u0259yi unutmas\u0131nlar. Test-stripl\u0259ri v\u0259 d\u0259rman preparatlar\u0131n\u0131 birba\u015fa g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 alt\u0131nda saxlamay\u0131n. Avtomobild\u0259 u\u015faqlar\u0131 v\u0259 ev heyvanlar\u0131n\u0131 n\u0259zar\u0259tsiz v\u0259 t\u0259k qoymay\u0131n&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda da yay aylar\u0131nda hava temperaturunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si v\u0259 anomal istil\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":194121,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,2,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194120"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=194120"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":195198,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194120\/revisions\/195198"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/194121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=194120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=194120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=194120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}