{"id":194537,"date":"2026-07-28T18:19:05","date_gmt":"2026-07-28T14:19:05","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=194537"},"modified":"2026-07-28T18:19:06","modified_gmt":"2026-07-28T14:19:06","slug":"qvadelupadan-paris%c9%99-s%c9%99rt-cavab-dekolonizasiya-fransanin-daxili-isi-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=194537","title":{"rendered":"Qvadelupadan Paris\u0259 s\u0259rt cavab: Dekolonizasiya Fransan\u0131n daxili i\u015fi deyil"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong><em>Qvadelupada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cMIR Guadeloupe\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n prezidenti, Beyn\u0259lxalq Dekolonizasiya C\u0259bh\u0259sinin katibi Joze Jan-Pyer Fransa hakimiyy\u0259tinin D\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i siyas\u0259tin\u0259 v\u0259 dekolonizasiya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u201cdaxili i\u015fl\u0259r\u0259 qar\u0131\u015fma\u201d kimi t\u0259qdim etm\u0259k c\u0259hdl\u0259rin\u0259 s\u0259rt cavab verib. O, Fransa Prezidenti Emmanuel Makrona, Fransa Milli Assambleyas\u0131n\u0131n deputat\u0131 Nikolas Metzdorfa v\u0259 BMT-nin Dekolonizasiya \u00fczr\u0259 X\u00fcsusi Komit\u0259sin\u0259 m\u0259ktublar \u00fcnvanlay\u0131b.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bu bar\u0259d\u0259\u00a0<a href=\"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/\" title=\"Hakimiyyet.info.az\">Hakimiyyet.info.az<\/a>-a Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupundan m\u0259lumat verilib.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lumatda qeyd olunub ki, m\u0259ktublarda Fransa parlamentaril\u0259rinin Az\u0259rbaycan\u0131n D\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rin dekolonizasiyas\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyini \u201cm\u00fcdaxil\u0259\u201d kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verm\u0259si q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd edilir. Vur\u011fulan\u0131r ki, h\u0259r hans\u0131 d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 idar\u0259\u00e7iliyi alt\u0131nda olan \u0259razil\u0259rin statusunu beyn\u0259lxalq h\u00fcquq kontekstind\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259si Fransan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmaq deyil. \u018fksin\u0259 bu, BMT \u00fczvl\u0259rinin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc kollektiv \u00f6hd\u0259liyin ifad\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Qvadelupal\u0131 siyasi f\u0259al r\u0259smi Paris\u0259 xat\u0131rlad\u0131r ki, Yeni Kaledoniya v\u0259 Fransa Polineziyas\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 BMT-nin dekolonizasiya edilm\u0259si olan \u0259razil\u0259r siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rin m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 statusunun beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259sini \u201cxarici m\u00fcdaxil\u0259\u201d adland\u0131rmaq h\u00fcquqi v\u0259 siyasi bax\u0131mdan \u0259sass\u0131zd\u0131r. Bu \u0259razil\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti h\u0259r il BMT-nin C-24 Komit\u0259si v\u0259 Ba\u015f Assambleyan\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Komit\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259ktublarda Fransan\u0131n Qvadelupa, Martinik, Reyunyon v\u0259 Frans\u0131z Qvianas\u0131n\u0131n guya k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 Fransaya birl\u0259\u015fm\u0259si bar\u0259d\u0259 iddialar\u0131 da if\u015fa olunur. Bildirilir ki, 1946-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n departamentl\u0259\u015fdirm\u0259 qanunu h\u0259min xalqlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 olmadan, he\u00e7 bir referendum v\u0259 birba\u015fa \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si ke\u00e7irilm\u0259d\u0259n Fransa parlamenti t\u0259r\u0259find\u0259n birt\u0259r\u0259fli qaydada q\u0259bul edilib. Bir il sonra bu \u0259razil\u0259rin BMT-nin dekolonizasiya edilm\u0259li olan \u0259razil\u0259r siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 da r\u0259smi Parisin birt\u0259r\u0259fli q\u0259rar\u0131 \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bel\u0259likl\u0259, Fransan\u0131n istinad etdiyi \u201cazad se\u00e7im\u201d he\u00e7 vaxt h\u0259min xalqlar\u0131n irad\u0259si il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>J.Jan-Pyer Fransan\u0131n h\u00fcquqi b\u0259rab\u0259rlik haqq\u0131nda b\u0259yanatlar\u0131n\u0131n D\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259ki real v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etdiyini d\u0259 konkret faktlarla g\u00f6st\u0259rir. R\u0259smi statistikaya \u0259sas\u0259n, i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si Qvadelupa v\u0259 Martinikd\u0259 metropol Fransa il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k olaraq qal\u0131r. Antil adalar\u0131nda xlordekon adl\u0131 z\u0259h\u0259rli pestisidl\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin yetkin \u0259halinin 80 faizind\u0259n \u00e7oxuna t\u0259sir etdiyi, bu hadis\u0259nin Fransa m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n bel\u0259 \u201csanitar qalmaqal\u201d kimi tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin C-24 Komit\u0259sin\u0259 \u00fcnvanlanan m\u0259ktubda Yeni Kaledoniya v\u0259 Frans\u0131z Polineziyas\u0131na BMT missiyas\u0131n\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik se\u00e7iminin verilm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur. Eyni zamanda, Fransadan Qvadelupa, Martinik, Reyunyon v\u0259 Frans\u0131z Qvianas\u0131n\u0131n 1947-ci ild\u0259 hans\u0131 h\u00fcquqi \u0259saslarla BMT siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 hesabat ist\u0259nilm\u0259si, bu xalqlar\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquq bax\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca xalq statusunun tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259ratlar\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn referendumlar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259klif edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>E.Makrona g\u00f6nd\u0259ril\u0259n m\u0259ktubda is\u0259 Paris\u0259 a\u00e7\u0131q \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edilir: dekolonizasiya h\u00fcququnun legitimliyini m\u00fcbahis\u0259l\u0259ndirm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, Fransa \u00f6z beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259lidir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn D\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rin sakinl\u0259rinin ayr\u0131ca xalq statusu tan\u0131nmal\u0131, Yeni Kaledoniya v\u0259 Frans\u0131z Polineziyas\u0131nda BMT-nin himay\u0259si alt\u0131nda real \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 prosesi ba\u015flanmal\u0131, Qvadelupa, Martinik, Reyunyon v\u0259 Frans\u0131z Qvianas\u0131nda is\u0259 1946-c\u0131 ild\u0259n b\u0259ri ke\u00e7irilm\u0259y\u0259n referendumlar n\u0259hay\u0259t t\u0259\u015fkil edilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cQvadelupa xalq\u0131n\u0131n s\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 dekolonizasiya g\u00fcnd\u0259liyi v\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunun formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 beyn\u0259lxalq platforma vasit\u0259sil\u0259 daha geni\u015f auditoriyaya \u00e7at\u0131r. BTQ m\u00fcxt\u0259lif qit\u0259l\u0259rd\u0259 Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n xalqlar\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 m\u00fcbariz\u0259l\u0259rini vahid beyn\u0259lxalq siyasi v\u0259 h\u00fcquqi g\u00fcnd\u0259lik \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015fdirir, onlar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rini BMT s\u0259viyy\u0259sin\u0259 da\u015f\u0131mas\u0131na imkan yarad\u0131r\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Qvadelupadan \u00fcnvanlanan bu m\u0259ktublar r\u0259smi Paris\u0259 veril\u0259n n\u00f6vb\u0259ti ayd\u0131n cavabd\u0131r: m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik \u201cdaxili i\u015f\u201d ad\u0131 alt\u0131nda gizl\u0259dil\u0259 bilm\u0259z. Fransa t\u0259hdid v\u0259 diplomatik t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 dekolonizasiya t\u0259l\u0259bini susdurmaq \u0259v\u0259zin\u0259, \u0259srl\u0259r boyu h\u00fcquqlar\u0131 \u0259lind\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f xalqlar\u0131n azad se\u00e7im, m\u00fcst\u0259qillik v\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnu tan\u0131mal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qvadelupada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cMIR Guadeloupe\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n prezidenti, Beyn\u0259lxalq Dekolonizasiya C\u0259bh\u0259sinin katibi Joze Jan-Pyer Fransa hakimiyy\u0259tinin D\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7i siyas\u0259tin\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":194538,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,9,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194537"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=194537"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":194539,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/194537\/revisions\/194539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/194538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=194537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=194537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=194537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}