{"id":199224,"date":"2026-08-19T18:50:06","date_gmt":"2026-08-19T14:50:06","guid":{"rendered":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=199224"},"modified":"2026-08-19T18:50:08","modified_gmt":"2026-08-19T14:50:08","slug":"bir-%c9%99srlik-elm-x%c9%99zin%c9%99sind%c9%99n-r%c9%99q%c9%99msal-kitabxanaya-101-ilin-ugur-hekay%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=199224","title":{"rendered":"Bir \u0259srlik elm x\u0259zin\u0259sind\u0259n r\u0259q\u0259msal kitabxanaya: 101 ilin u\u011fur hekay\u0259si"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong><em>Bir xalq\u0131n intellektual tarixini yaln\u0131z aliml\u0259r, elmi k\u0259\u015ffl\u0259r v\u0259 m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259k olmaz. Bu tarixin formala\u015fmas\u0131nda elmi irsi qoruyan v\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u0259n kitabxanalar\u0131n da m\u00fch\u00fcm rolu var. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Elmi Kitabxanas\u0131n\u0131n (MEK) yaranmas\u0131ndan 101 il \u00f6t\u00fcr.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>MEK-in direktoru texnika elml\u0259ri doktoru H\u00fcseyn H\u00fcseynov&nbsp;<a href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda M\u0259rk\u0259zi Elmi Kitabxanan\u0131n Az\u0259rbaycan elmi irsi il\u0259 paralel inki\u015faf ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259nin elmi informasiya bazas\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259yib. O bildirib ki, bu g\u00fcn milyonlarla informasiya vahidini qoruyan, elektron v\u0259 r\u0259q\u0259msal resurslar\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n M\u0259rk\u0259zi Elmi Kitabxana \u0259n\u0259n\u0259vi kitabxana\u00e7\u0131l\u0131qdan m\u00fcasir elm v\u0259 informasiya m\u0259rk\u0259zin\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n burada milli tarix, dil, \u0259d\u0259biyyat, etnoqrafiya v\u0259 t\u0259bi\u0259t elml\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259r toplan\u0131b, aliml\u0259rin t\u0259dqiqatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn informasiya t\u0259minat\u0131 yarad\u0131l\u0131b. 1945-ci ild\u0259n kitabxanan\u0131n inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259 ba\u015flay\u0131b. Z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259n fonda monoqrafiyalar, jurnallar, dissertasiyalar, x\u0259rit\u0259l\u0259r, \u0259lyazmalar v\u0259 dig\u0259r qiym\u0259tli s\u0259n\u0259dl\u0259r toplanaraq Az\u0259rbaycan\u0131n elmi inki\u015faf\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n m\u00fch\u00fcm irs formala\u015fd\u0131r\u0131b. Bu bax\u0131mdan MEK-in fondu yaln\u0131z kitab toplusu deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n elmi yadda\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 y\u00fczillik intellektual tarixini qoruyan m\u00fch\u00fcm m\u0259nb\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcsahibimiz vur\u011fulay\u0131b ki, XXI \u0259srd\u0259 kitabxanan\u0131n g\u00fcc\u00fc yaln\u0131z fondunun h\u0259cmi il\u0259 deyil, informasiyan\u0131 nec\u0259 idar\u0259 etm\u0259si v\u0259 istifad\u0259\u00e7iy\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r operativ t\u0259qdim etm\u0259si il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. MEK-in inki\u015faf\u0131nda bu bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f yeni binan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 olub. Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2011-ci il 29 aprel tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda tikilmi\u015f bina 2014-c\u00fc ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilib. Yeni m\u0259kanda elektron qeydiyyat v\u0259 sifari\u015f, komp\u00fcterl\u0259\u015fdirilmi\u015f xidm\u0259t, s\u00fcr\u0259tli skan, elektron arxiv v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131rma imkanlar\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Vahid komp\u00fcter \u015f\u0259b\u0259k\u0259si v\u0259 elektron k\u00f6\u015fkl\u0259r kitabxanan\u0131n r\u0259q\u0259msal transformasiyas\u0131na m\u00fch\u00fcm z\u0259min yarad\u0131b. Bel\u0259likl\u0259, kitabxana \u0259n\u0259n\u0259vi kitab saxlama m\u0259kan\u0131ndan informasiyan\u0131n idar\u0259 olundu\u011fu m\u00fcasir elmi platformaya \u00e7evrilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu g\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi fond, elektron kataloq, elektron kitabxana v\u0259 virtual xidm\u0259tl\u0259r vahid informasiya m\u00fchitind\u0259 birl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p>Direktor qeyd edib ki, MEK-in m\u00fcasir f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli-tarixi irsin\u0259 aid kitablar\u0131n, \u0259lyazmalar\u0131n, x\u0259rit\u0259l\u0259rin v\u0259 dig\u0259r materiallar\u0131n r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 Milli R\u0259q\u0259msal Yadda\u015fa daxil edilm\u0259si m\u00fch\u00fcm yer tutur. Bel\u0259likl\u0259, vaxt v\u0259 m\u0259saf\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259ti aradan qalx\u0131r, Az\u0259rbaycan elmi-m\u0259d\u0259ni irsi h\u0259m \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnyada t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atan olur. Bu proses milli elmi yadda\u015f\u0131n qorunaraq g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 v\u0259 qlobal informasiya m\u0259kan\u0131na \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSon ill\u0259rd\u0259 MEK-d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131n miqyas\u0131n\u0131 konkret g\u00f6st\u0259ricil\u0259r d\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Elektron kitabxana \u00fc\u00e7\u00fcn 60 min tamm\u0259tnli n\u0259\u015fr haz\u0131rlan\u0131b, onlar\u0131n 35 mind\u0259n \u00e7oxu Elektron kitabxana bazas\u0131na, 645 min 572-d\u0259n art\u0131q adda n\u0259\u015frin biblioqrafik yaz\u0131s\u0131 is\u0259 Elektron kataloq bazas\u0131na yerl\u0259\u015fdirilib. Elektron kitabxana, onlayn sifari\u015f v\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lma, elektron s\u0259rgil\u0259r v\u0259 oxucu r\u0259yl\u0259rinin t\u0259hlili kimi xidm\u0259tl\u0259r Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kitabxana \u0130nformasiya Sistemi \u0259sas\u0131nda t\u0259qdim edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>MEK-d\u0259 kitabxana-biblioqrafiya prosesl\u0259rinin avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 elektron kataloqun yarad\u0131lmas\u0131nda \u0130RB\u0130S64+ sistemind\u0259n istifad\u0259 olunur. 2024-c\u00fc ild\u0259n elektron kitabxanan\u0131n qurulmas\u0131na ba\u015flan\u0131lmas\u0131 il\u0259 kitabxana \u201ckitab\u0131 tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kataloq\u201d modelind\u0259n \u201celmi biliy\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f platformas\u0131\u201d modelin\u0259 ke\u00e7ib. Tematik elektron layih\u0259l\u0259r v\u0259 virtual s\u0259rgil\u0259r is\u0259 kitab, foto, video v\u0259 arxiv materiallar\u0131n\u0131 vahid r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k istifad\u0259\u00e7iy\u0259 daha \u0259hat\u0259li informasiya t\u0259qdim edir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu transformasiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 s\u00fcni intellekt m\u00fch\u00fcm yer tutur. 2026-c\u0131 ilin ilk yar\u0131s\u0131nda R\u0259q\u0259msal Kitabxana v\u0259 S\u00fcni \u0130ntellekt \u015f\u00f6b\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 bu istiqam\u0259tin MEK \u00fc\u00e7\u00fcn institusional prioritet\u0259 \u00e7evrildiyini g\u00f6st\u0259rir. 2025-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan kitabxanalar\u0131 aras\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 MEK-d\u0259 s\u00fcni intellekt\u0259sasl\u0131 s\u0259sli axtar\u0131\u015f sisteminin t\u0259tbiqi, haz\u0131rda is\u0259 s\u00fcni intellekt\u0259sasl\u0131 \u0130nkl\u00fcziv Kitabxanan\u0131n test m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olmas\u0131 bu yenil\u0259nm\u0259nin konkret n\u0259tic\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259rk\u0259zi Elmi Kitabxanan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri m\u00fcxt\u0259lif elmi institutlar\u0131n informasiya resurslar\u0131n\u0131n vahid elmi informasiya m\u00fchitind\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>2025-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq MEK-in d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif kitabxanalar\u0131 il\u0259 elektron \u0259laq\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259nib. Kitabxanan\u0131n yeni veb-infrastrukturu vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n y\u00fczl\u0259rl\u0259 kitabxanas\u0131na v\u0259 m\u0259lumat bazas\u0131na ke\u00e7id imkanlar\u0131 t\u0259qdim olunub. Eyni zamanda, MEK istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 beyn\u0259lxalq Hiperkitab, \u201cBritannica Academic Edition\u201d v\u0259 \u201cProQuest Central\u201d kimi \u00f6d\u0259ni\u015fli, h\u0259m\u00e7inin 150-y\u0259 yax\u0131n a\u00e7\u0131q giri\u015fli tamm\u0259tnli m\u0259lumat bazalar\u0131ndan, elektron kitabxanalardan v\u0259 repozitoriyalardan istifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n t\u0259qdim edilm\u0259si elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n informasiya t\u0259minat\u0131n\u0131n qlobal s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na xidm\u0259t edir.<\/p>\n\n\n\n<p>101 il \u0259rzind\u0259 M\u0259rk\u0259zi Elmi Kitabxanan\u0131n ke\u00e7diyi yol b\u00f6y\u00fck transformasiyan\u0131 \u0259ks etdirir. MEK-in 101 illik tarixinin \u0259sas d\u0259y\u0259ri yaln\u0131z toplad\u0131\u011f\u0131 kitablar\u0131n v\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi oxucular\u0131n say\u0131 il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. \u018fsas d\u0259y\u0259r onun bir \u0259srd\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan elmi il\u0259 yana\u015f\u0131 add\u0131mlamas\u0131, aliml\u0259rin informasiya ehtiyaclar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259si, milli elmi-m\u0259d\u0259ni irsi qorumas\u0131 v\u0259 bu irsi yeni n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131rmas\u0131d\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 direktor bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir xalq\u0131n intellektual tarixini yaln\u0131z aliml\u0259r, elmi k\u0259\u015ffl\u0259r v\u0259 m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259k olmaz. Bu tarixin formala\u015fmas\u0131nda elmi irsi qoruyan v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":199225,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[23,8,2,5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/199224"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=199224"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/199224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":199226,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/199224\/revisions\/199226"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/199225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=199224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=199224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=199224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}