{"id":59103,"date":"2020-05-29T15:20:00","date_gmt":"2020-05-29T11:20:00","guid":{"rendered":"http:\/\/hakimiyyet.info.az\/2019\/59103"},"modified":"2020-05-29T15:20:00","modified_gmt":"2020-05-29T11:20:00","slug":"1918-ci-il-mayin-29-da-tarixi-az%c9%99rbaycan-torpaqlarinda-erm%c9%99nistan-respublikasi-yaradilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/?p=59103","title":{"rendered":"1918-ci il may\u0131n 29-da tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan respublikas\u0131 yarad\u0131l\u0131b"},"content":{"rendered":"<div style=\"margin-top: 32px;\" id=\"selectedtext\">\n<p><strong>\u201cAz\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259lidir. Bizim tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z t\u0259kc\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n \u0259razisi deyil. \u0130r\u0259van, G\u00f6y\u00e7\u0259, Z\u0259ng\u0259zur bizim tarixi co\u011frafiyam\u0131zd\u0131r, tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zd\u0131r. Erm\u0259nistan vaxtil\u0259 bizim o torpaqlarda qanunsuz\u00a0<\/strong><strong>olaraq d\u00f6vl\u0259t qurub, indi d\u0259 bizim torpa\u011f\u0131m\u0131zda ikinci d\u00f6vl\u0259t qurmaq ist\u0259yir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 he\u00e7 vaxt buna imkan verm\u0259y\u0259c\u0259k\u201d<\/strong>\u00a0<\/p>\n<p><em><strong>\u0130lham \u018fliyev<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bak\u0131, 29 may, <a href=\"https:\/\/azertag.az\" target=\"_blank\" class=\"azertac-link\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yarad\u0131lark\u0259n regionda m\u00f6vcud olan geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t 1918-ci il may\u0131n 29-da \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin erm\u0259nil\u0259r\u0259 siyasi m\u0259rk\u0259z kimi verilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bel\u0259likl\u0259, 1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda \u2013 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 quruldu. Qeyd etm\u0259k vacibdir ki, Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarix\u0259n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razi respublikan\u0131n \u00fcmumi \u0259razisinin (29, 8 min kv.km.) 25 faizini, yaxud t\u0259qrib\u0259n 7,5 min kv.km. t\u0259\u015fkil edirdi. Bu is\u0259 ke\u00e7mi\u015f DQMV-nin \u0259razisind\u0259n (4,4 min kv.km.) t\u0259qrib\u0259n 3 min kv.km. art\u0131qd\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259, m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus maddi-m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri yer \u00fcz\u00fcnd\u0259n silinmi\u015f, tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda monoetik respublika yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azertag.az\" target=\"_blank\" class=\"azertac-link\" rel=\"noopener noreferrer\">AZ\u018fRTAC<\/a> Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n professoru, siyasi elml\u0259r doktoru El\u00e7in \u018fhm\u0259dovun \u201c1918-ci il may\u0131n 29-da tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan respublikas\u0131 yarad\u0131ld\u0131\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259r t\u0259sdiq edir ki, erm\u0259nil\u0259r C\u0259nubi Qafqaza m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259l\u0259 XVIII \u0259srin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n onlara arxa duracaqlar\u0131na \u00fcmid b\u0259sl\u0259y\u0259r\u0259k \u00e7arizmin Qafqaz\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rm\u0259k, \u00f6z m\u0259krli siyas\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 idil\u0259r. \u00c7ar Rusiyas\u0131 onunla \u0259laq\u0259 saxlayan erm\u0259nil\u0259rd\u0259n \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259k i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q planlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259 kimi istifad\u0259 edirdi. <\/p>\n<p>XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 &#8211; 1805-ci il may\u0131n 14-d\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahim xanla \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Qafqaz qo\u015funlar\u0131n\u0131n ba\u015f komandan\u0131 general Sisianov aras\u0131nda K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si (\u201cAndl\u0131 \u00f6hd\u0259lik\u201d) imzalanm\u0131\u015fd\u0131. Bu fakt onu g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259g\u0259r erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fay\u0131b v\u0259zif\u0259 sahibi olsayd\u0131lar, general Sisianovla m\u00fcqavil\u0259 Qaraba\u011f xan\u0131 \u0130brahim xanla imzalanmazd\u0131. Bununla yana\u015f\u0131, Qaraba\u011f \u0259halisinin say\u0131 v\u0259 etnik t\u0259rkibi haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat ver\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259d hesab edil\u0259n \u00e7ar m\u0259murlar\u0131 Yermolov v\u0259 Mogilyovski t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rtib edilmi\u015f \u201cQaraba\u011f \u0259yal\u0259tinin t\u0259sviri\u201dn\u0259 g\u00f6r\u0259, 1823-c\u00fc ild\u0259 Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tind\u0259 20 min 95 ail\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 15 min 729 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 4 min 366 erm\u0259ni ail\u0259si olmu\u015fdur. K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra y\u0259ni, 1823-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259rin hesab\u0131na \u0259yal\u0259td\u0259 onlar\u0131n say\u0131 art\u0131b 4 min 366-ya \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. <\/p>\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri m\u0259hz m\u00fch\u00fcm strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n Qaraba\u011f \u0259razisi olmu\u015f, bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 \u00e7arizm t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilmi\u015fdir. Tarixi faktlar g\u00f6st\u0259rir ki, strateji bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sinin da\u011fl\u0131q hiss\u0259sin\u0259 \u0130randan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n erm\u0259ni \u0259halisinin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r. 1804-1813-c\u00fc, 1826-1828-ci ill\u0259r Rusiya-\u0130ran v\u0259 1828-1829-cu ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin gedi\u015find\u0259, h\u0259m d\u0259 sonralar erm\u0259nil\u0259rin \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 C\u0259nubi Qafqaza, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 burada onlar\u0131n say\u0131 ilb\u0259il artd\u0131. Bunu Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f G\u00fcl\u00fcstan (12 oktyabr 1813-c\u00fc il) v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay (10 fevral 1828-ci il) m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri kimi s\u0259n\u0259dl\u0259r d\u0259 t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p>Bu faktlar\u0131 rus t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 N.N.\u015eavrov bel\u0259 t\u0259svir edir: \u201c1828-1830-cu ill\u0259r m\u00fcharib\u0259si qurtard\u0131qdan sonra biz 40 mind\u0259n \u00e7ox \u0130ran v\u0259 84 min T\u00fcrkiy\u0259 erm\u0259nisini k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcb onlar\u0131, dem\u0259k olar ki, erm\u0259nil\u0259r ya\u015famayan Yelizavetpol v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyalar\u0131nda, Tiflis, Bor\u00e7al\u0131, Axalsix, Axalk\u0259l\u0259k q\u0259zalar\u0131n\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259t torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirdik. H\u0259min erm\u0259nil\u0259r Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259si (Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 g\u00f6l\u00fcn\u00fcn sahill\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131lar. Bunu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, r\u0259smi olaraq k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n 124 min erm\u0259nid\u0259n ba\u015fqa, buraya qeyri-r\u0259smi k\u00f6\u00e7\u0259nl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 onlar\u0131n say\u0131 200 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7oxdur\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin \u015fahidi, erm\u0259nil\u0259rin \u0130randan Qafqaza, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131, o vaxt Rusiyan\u0131n \u0130randak\u0131 s\u0259firi olan rus yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 A.Qriboyedov yaz\u0131r ki, k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f erm\u0259nil\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u00fcs\u0259lman (az\u0259rbaycanl\u0131lar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 E.\u018f.) m\u00fclk\u0259darlar\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Daha sonra m\u00fc\u0259llif yaz\u0131r: \u201c&#8230;Biz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fckl\u0259ri bu \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131rmal\u0131, erm\u0259nil\u0259rin burada m\u00fcv\u0259qq\u0259ti qalacaqlar\u0131na inand\u0131rmal\u0131y\u0131q ki, onlar erm\u0259nil\u0259rin ilk d\u0259f\u0259 burax\u0131ld\u0131qlar\u0131 torpaqlara h\u0259mi\u015f\u0259lik yiy\u0259l\u0259nm\u0259k fikrind\u0259n da\u015f\u0131ns\u0131nlar\u201d. Bundan \u0259lav\u0259, 1829-cu il \u018fdirn\u0259 m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131ndan da erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Bu k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 prosesinin davam\u0131 olaraq 1877-1879-cu ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n C\u0259nubi Qafqaza daha 85 min erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin sonu-XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqaza erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si davam etdirildi. T\u0259kc\u0259 1896-c\u0131 ild\u0259n 1908-ci il\u0259d\u0259k &#8211; 13 ild\u0259 Zaqafqaziyaya 400 min erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. Bu bar\u0259d\u0259 N.N.\u015eavrov yaz\u0131r: \u201c1896-c\u0131 ild\u0259 general-adyutant \u015eeremetyev Zaqafqaziyada ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat\u0131nda onlar\u0131n say\u0131n\u0131n 900 min n\u0259f\u0259r oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. 1908-ci ild\u0259 is\u0259 onlar\u0131n say\u0131 1 milyon 300 min n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r, y\u0259ni bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 erm\u0259nil\u0259r 400 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q \u00e7oxalm\u0131\u015flar. Haz\u0131rda Zaqafqaziyada ya\u015fayan 1 milyon 300 min erm\u0259nid\u0259n 1 milyon n\u0259f\u0259ri diyar\u0131n k\u00f6kl\u00fc sakinl\u0259ri deyil v\u0259 onlar buraya bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 burada yeni erm\u0259ni k\u0259ndl\u0259ri \u2013 Mara\u011fal\u0131, Canyataq, Yuxar\u0131 \u00c7ayl\u0131, A\u015fa\u011f\u0131 \u00c7ayl\u0131 v\u0259 s. k\u0259ndl\u0259r sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. C\u0259nubi Az\u0259rbaycan\u0131n Mara\u011fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k orada m\u0259skunla\u015fan erm\u0259nil\u0259r 1828-ci ild\u0259n 150 il sonra, y\u0259ni 1978-ci ild\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, A\u011fd\u0259r\u0259 rayonunda h\u0259min k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259nin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 abid\u0259 ucaltm\u0131\u015f (abid\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 erm\u0259nic\u0259 \u201cMara\u011fa-150\u201d s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131), lakin XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda, y\u0259ni Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131 qald\u0131rd\u0131qlar\u0131 zaman h\u0259min abid\u0259ni \u00f6zl\u0259ri m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 da\u011f\u0131tm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Rus t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 V.L.Veli\u00e7ko yaz\u0131r: \u201cXX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 Qafqazda, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n ssenarisi erm\u0259nil\u0259rin XIX \u0259srin sonunda \u015e\u0259rqi Anadoluda \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. 1877-1878-ci ill\u0259r Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 g\u00fcnd\u0259liy\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan \u201cerm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d sonralar \u015e\u0259rqi Anadoluda erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn muxtariyy\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Bu muxtariyy\u0259tin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 \u015e\u0259rqi Anadolu vilay\u0259tl\u0259rind\u0259, y\u0259ni erm\u0259nil\u0259rin \u201cQ\u0259rbi Erm\u0259nistan\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 vilay\u0259tl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin say \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 nail olmaq laz\u0131m g\u0259lirdi. Lakin erm\u0259nil\u0259rin \u201cQ\u0259rbi Erm\u0259nistan\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 vilay\u0259tl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 say etibar\u0131 il\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck onlar\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 deyildi. Bunu erm\u0259nil\u0259rin q\u0259yyumu kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Fransan\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi 1897-ci ild\u0259 yayd\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dd\u0259 d\u0259 etiraf etmi\u015fdi\u201d.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si hesab\u0131na \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda da demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fdi. Erm\u0259nistan SSR-in M\u0259rk\u0259zi Statistika \u0130dar\u0259sinin 1962-ci ild\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f statistik m\u0259cmu\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, 1831-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin 18 min 766 n\u0259f\u0259r \u0259halisinin 15 min 992 n\u0259f\u0259ri, 1866-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 27 min 246 n\u0259f\u0259rd\u0259n 23 min 627 n\u0259f\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 olmu\u015fdur (y\u0259ni \u0259halinin 85,2%-i). 1897-ci ild\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali 313176 n\u0259f\u0259r oldu\u011fu halda, 10 ild\u0259n sonra &#8211; y\u0259ni 1907-ci ild\u0259 302965 n\u0259f\u0259r qalm\u0131\u015fd\u0131. Dem\u0259li, 1905-ci v\u0259 1906-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda \u0259halinin 10 illik t\u0259bii art\u0131m\u0131ndan 10 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Zaven Korkodyan\u0131n 1932-ci ild\u0259 \u0130r\u0259vanda n\u0259\u015fr olunmu\u015f \u201cSovet Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n \u0259halisi 1831-1931\u201d kitab\u0131nda da qeyd edilir ki, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n \u0130r\u0259van, E\u00e7mi\u0259dzin, Yeni B\u0259yazid, Aleksandropol q\u0259zalar\u0131nda, Yelizavetpol (G\u0259nc\u0259) quberniyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 Qazax-Dilican q\u0259zalar\u0131nda, Tiflis quberniyas\u0131n\u0131n Lori-P\u0259mb\u0259k (Bor\u00e7al\u0131 mahal\u0131) q\u0259zas\u0131nda 2310 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259n 2000-i az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus olmu\u015fdur. \u0130r\u0259vanda ya\u015fayan 10 min n\u0259f\u0259r \u0259halinin 7 min n\u0259f\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 xanl\u0131\u011f\u0131 idar\u0259 ed\u0259n 40 n\u0259f\u0259rin ham\u0131s\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar olmu\u015flar. 1920-ci il\u0259d\u0259k \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 \u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin say\u0131 xeyli \u00e7ox olmu\u015f, y\u0259ni q\u0259zada olan 99 min n\u0259f\u0259r \u0259halinin 62,6 min n\u0259f\u0259ri (66%) az\u0259rbaycanl\u0131, 36,4 min n\u0259f\u0259ri (34%) is\u0259 erm\u0259ni olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, erm\u0259nil\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 prosesi b\u00fct\u00fcn XIX \u0259sr boyunca davam etdirilmi\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 regionda demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n C\u0259nubi Qafqazda s\u00fcni sur\u0259td\u0259 \u00e7oxald\u0131lmas\u0131 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259tinin ba\u015f qald\u0131rmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. <\/p>\n<p>Erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131da v\u0259 dig\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 50 min\u0259 yax\u0131n insan x\u00fcsusi i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rl\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. Eyni zamanda, 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 indiki Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f 575 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n 565 min n\u0259f\u0259ri \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 yaxud do\u011fma torpa\u011f\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu r\u0259q\u0259mi Z.Korkodyan \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cSovet Erm\u0259nistan\u0131n\u0131n \u0259halisi 1831-1931\u201d kitab\u0131nda t\u0259sdiq ed\u0259r\u0259k yaz\u0131r: \u201c1920-ci ild\u0259 sovet h\u00f6kum\u0259tin\u0259 da\u015fnaklardan c\u0259mi 10 min n\u0259f\u0259rd\u0259n bir q\u0259d\u0259r art\u0131q t\u00fcrk (az\u0259rbaycanl\u0131) \u0259hali qalm\u0131\u015fd\u0131r. 1922-ci ild\u0259 60 min qa\u00e7q\u0131n geri qay\u0131td\u0131qdan sonra az\u0259rbaycanl\u0131lar burada 72 min 596 n\u0259f\u0259r, 1931-ci ild\u0259 is\u0259 105 min 838 n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur\u201d.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda 211 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si (\u0130r\u0259van q\u0259zas\u0131nda 32, Yeni-Bayazidd\u0259 7, S\u00fcrm\u0259lid\u0259 75, E\u00e7mi\u0259dzind\u0259 84) yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 talan edilmi\u015fdir. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda 132 min, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 10 mind\u0259n \u00e7ox, az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131ndan olan qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n say\u0131 80 min n\u0259f\u0259ri ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>C\u0259nubi Qafqaz\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r, 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-\u0259 daxil etm\u0259y\u0259 nail oldular. Bununla da, Nax\u00e7\u0131van\u0131n Az\u0259rbaycandan ayr\u0131 sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 quru \u0259laq\u0259l\u0259rin k\u0259silm\u0259si ba\u015f vermi\u015fdir. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 is\u0259 erm\u0259nil\u0259r Erm\u0259nistana verilmi\u015f Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u0259 tarix\u0259n ya\u015fam\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259si siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirdil\u0259r. <\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 &#8211; 1947-ci il dekabr\u0131n 23-d\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin \u201cErm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7u v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n 1948-53-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi torpaqlar\u0131ndan, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259van v\u0259 onun \u0259traf rayonlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 deportasiya olunmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 150 min\u0259 yax\u0131n soyda\u015f\u0131m\u0131z zorak\u0131l\u0131qla Az\u0259rbaycan\u0131n aran rayonlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. N\u0259tic\u0259d\u0259, Erm\u0259nistan SSR h\u00f6kum\u0259ti SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259ki himay\u0259darlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259kliyi say\u0259sind\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 nail oldu. Xaricd\u0259n g\u0259tiril\u0259n erm\u0259nil\u0259r is\u0259 repatriasiya ad\u0131 il\u0259 Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 deportasiya edil\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259raiti olan evl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirildil\u0259r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, XX \u0259srin sonunda, 1988-1991-ci ill\u0259rd\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistandak\u0131 185 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndind\u0259n 350 min n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qalaraq tarix\u0259n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 torpaqlardan did\u0259rgin d\u00fc\u015fd\u00fc.\u00a0<\/p>\n<p>Yaln\u0131z, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc ild\u0259 siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 yenid\u0259n qay\u0131td\u0131qdan sonra erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 zaman-zaman t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar 1998-ci il mart\u0131n 26-da imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rmanla 31 mart &#8211; Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilmi\u015fdir. Bununla yana\u015f\u0131, Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201c1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda\u201d 1997-ci il 18 dekabr tarixli F\u0259rman\u0131 da Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiyas\u0131n\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259dqiq edilm\u0259si, bu cinay\u0259t\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verilm\u0259si v\u0259 onun beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu f\u0259rmanlar t\u0259kc\u0259 tariximizin qanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 yadda\u015flarda h\u0259kk olunmas\u0131 deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 erm\u0259ni \u015fovinizmi v\u0259 terrorizminin if\u015fa olunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 bildirmi\u015fdir ki, \u0130r\u0259van bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r v\u0259 biz az\u0259rbaycanl\u0131lar bu tarixi torpaqlara qay\u0131tmal\u0131y\u0131q, bu, bizim siyasi v\u0259 strateji h\u0259d\u0259fimizdir v\u0259 biz t\u0259dric\u0259n bu h\u0259d\u0259f\u0259 yax\u0131nla\u015fmal\u0131y\u0131q: \u201cBiz tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 da unutmamal\u0131y\u0131q v\u0259 unutmuruq. Bu da g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn istiqam\u0259t olmal\u0131d\u0131r, nec\u0259 ki, biz bu g\u00fcn d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015f g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bizim tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r, Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259 mahallar\u0131d\u0131r. Bunu g\u0259nc n\u0259sil d\u0259, d\u00fcnya da bilm\u0259lidir\u201d. <\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin, x\u00fcsusil\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rmal\u0131 oldu\u011fumuzu, vur\u011fulayaraq bildirdi ki, tarixi \u0259dal\u0259t bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259dir, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq da bizim m\u00f6vqeyimizi d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Az\u0259rbaycan\u0131n arqumentl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin he\u00e7 bir ciddi arqument qoya bilm\u0259diyini, ancaq yalan, b\u00f6htan, tarixi saxtakarl\u0131q v\u0259 mifologiyaya \u0259sasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 qeyd etdi ki, bu, \u0259slind\u0259, onlar\u0131n xisl\u0259tidir v\u0259 onlar geni\u015f \u015f\u0259b\u0259k\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 b\u0259zi siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri sat\u0131n al\u0131rlar, bu da he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin ortaya qoyulmal\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulayaraq bildirib ki, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Rus imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259rc edilmi\u015f x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 toponiml\u0259rin m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir: \u201cBunu dem\u0259k laz\u0131md\u0131r, o x\u0259rit\u0259l\u0259ri g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u0130\u015f\u011fal edilmi\u015f indiki torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n x\u0259rit\u0259l\u0259rini g\u0259tirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. B\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131, orada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri tan\u0131\u015f etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Eyni zamanda, m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin parlamentl\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r \u0259snas\u0131nda m\u00fctl\u0259q erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f m\u0259scidl\u0259rimizin \u015f\u0259kill\u0259ri g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir. M\u0259n bunu edir\u0259m. Bir \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin liderl\u0259rin\u0259 bu \u015f\u0259kill\u0259ri g\u00f6st\u0259rir\u0259m\u201d.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan, Prezident \u0130lham \u018fliyev Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015fkilatlarda f\u0259al olma\u011f\u0131m\u0131z\u0131, h\u00fccum diplomatiyas\u0131 aparma\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildir\u0259r\u0259k qeyd edib ki, haqq-\u0259dal\u0259t bizim t\u0259r\u0259fimizd\u0259dir, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259finin \u00e7ox yersiz, yalan\u00e7\u0131, c\u0131l\u0131z c\u0259hdl\u0259ri M\u00fcnxen T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Konfrans\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 bir daha onlar\u0131 if\u015fa etdi, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n b\u00fct\u00fcn tarixi saxtakarl\u0131qd\u0131r, el\u0259c\u0259 d\u0259 onlar tarixi Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda d\u00f6vl\u0259t qurublar v\u0259 indi b\u00fct\u00fcn tarixi adlar\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259yi\u015fdirib bizim tariximizi, abid\u0259l\u0259rimizi \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fcl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev 2020-ci il fevral\u0131n 15-d\u0259 M\u00fcnxen T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Konfrans\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 panel m\u00fczakir\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Erm\u0259nistan ba\u015f nazirin\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqdan v\u0259 tarixd\u0259n \u0259sl d\u0259rs ke\u00e7di: \u201cErm\u0259ni xalq\u0131 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 art\u0131q t\u0259yin edib. Onlar\u0131n erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti var. M\u0259nim m\u0259sl\u0259h\u0259tim bel\u0259 olacaq ki, onlar ikinci d\u0259f\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 ba\u015fqa yer taps\u0131nlar, Az\u0259rbaycanda yox!\u201d<\/p>\n<\/div>\n<p>\n<strong>AZERTAG.AZ<\/strong> :<span style=\"color:#900;cursor:pointer;\" onclick=\"javascript:window.location.href='https:\/\/azertag.az\/xeber\/1918_ci_il_mayin_29_da_tarixi_Azerbaycan_torpaqlarinda_Ermenistan_respublikasi_yaradilib-1499057'\">1918-ci il may\u0131n 29-da tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda Erm\u0259nistan respublikas\u0131 yarad\u0131l\u0131b<br \/>\n<\/span>\n<\/p>\n<p>\nM\u0259tnd\u0259 s\u0259hv varsa, onu qeyd edib ctrl + enter d\u00fcym\u0259sini basaraq biz\u0259 g\u00f6nd\u0259rin <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cAz\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259lidir. Bizim tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z t\u0259kc\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n \u0259razisi deyil. \u0130r\u0259van, G\u00f6y\u00e7\u0259, Z\u0259ng\u0259zur bizim tarixi co\u011frafiyam\u0131zd\u0131r,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":59104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59103"}],"collection":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59103"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59103\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/59104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}